IV SA/Wa 209/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wykonania obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej postanawia: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie P. W. złożył do Sądu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. We wniosku oświadczył, ze utrzymuje się z opieki społecznej i wyjaśnił, że z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Ponieważ zdaniem referendarza sądowego, te informacje były niewystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący został wezwany do przedstawienia: a) dowodów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę oraz wydatków ponoszonych na niezbędne utrzymanie, b) wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych skarżącego i jego żony, c) kopii decyzji o przyznaniu skarżącemu świadczeń z opieki społecznej, d) zaświadczenia z właściwej do spraw pomocy i opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dotyczącego liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz korzystania z opiekli społecznej w okresie ostatnich dwóch lat, e) kopii decyzji dotyczących podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał m. in.: a) kopię aktu notarialnego o ustaleniu między skarżącym i I. W. małżeńskiej rozdzielności majątkowej, b) kopie decyzji Prezydenta W. z [...] marca 2016 r. o przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów leków i leczenia oraz decyzji tego organu (bez daty) o przyznaniu zasiłku stałego od 1 lutego 2016 r. do 30 listopada 2018 r. w wysokości 604,00 zł., c) kopię decyzji Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z [...] listopada 2015 r. którą zaliczono skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, d) kopię decyzji z [...] stycznia 2016 r. o ustaleniu wymiaru podatku od nieruchomości za 2016 r., e) historię transakcji z rachunku skarżącego za okres od 12 stycznia do 17 marca 2016 r. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie referendarz odmówił P. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przyjmując, że nie było możliwe dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej. Zdaniem referendarza, wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej. W związku z tym na podstawie art. 255 p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 16 lutego 2016 r. wezwał skarżącego do przedłożenia określonych dokumentów i złożenia stosownych wyjaśnień. Skarżący wykonał wezwanie jedynie częściowo. Nie dostarczył m.in. dokumentów potwierdzających wysokość dochodów żony oraz wyciągów z jej rachunków bankowych. Wnioskodawca nie przestawił również wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych, których jest posiadaczem – nadesłał bowiem wyciąg z rachunku bankowego w [...]. Wynika z niego, że P. W. posiada jeszcze inny rachunek bankowy, z którego 29 stycznia, 29 lutego 2016 r. dokonywał przelewu środków na ww. rachunek (odpowiednio 3.000 zł. i 1.800 zł.) Stwierdzić zatem należy, że P. W., ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie przedstawił Sądowi (referendarzowi) wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawca wiedział, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentów takich nie przedstawił. Taka postawa wnioskodawcy skutkowała nieuwzględnieniem wniosku przez referendarza. Skarżący poinformował jedynie, że pozostaje z żoną z rozdzielności majątkowej. Powyższa informacja, wbrew stanowisku skarżącego, jest niewystarczająca do dokonania miarodajnej oceny jego sytuacji materialnej. Ustalenie rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonków z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego przez współmałżonka postępowania sądowego. Na małżonkach ciąży obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego, niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. np. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1142/09, LEX nr 582903 i z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, LEX nr 1363511). Z uwagi na nieprzedstawienie dokumentów obrazujących sytuację majątkową wnioskodawcy, referendarz sądowy nie był w stanie zweryfikować, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego odmówił przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.