IV SA/Wa 2151/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Przesław, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP - oddala skargę - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. - zaskarżoną skargą przez P. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmawiającą wymienionemu skarżącemu udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] stycznia 2014 r. P. T. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, do którego dołączył tytuł prawny do lokalu ważny do dnia [...] marca 2014 r. Ze względu na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego wnioskodawca został wezwany do nadesłania m. in.: zezwolenia lub przedłużenia zezwolenia na wykonywanie pracy przez cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułu prawnego do lokalu ważnego po dniu [...] marca 2014r., umowy o pracę, zlecenia, o dzieło lub innej podstawy pobierania wynagrodzenia, dokumentów potwierdzających wywiązywanie się cudzoziemca ze zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa, dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w razie potrzeby dodatkowych dokumentów potwierdzających posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania w Polsce. Wnioskodawca nie nadesłał tych dokumentów. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wojewoda [...] odmówił P. T. udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wskazując, że brak zezwolenia na pracę uniemożliwia cudzoziemcowi uzyskiwanie stabilnego i regularnego źródła dochodu zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami prawa. Organ stwierdził także, że zainteresowany nie udokumentował posiadania ubezpieczenia zdrowotnego oraz, że brak zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wywiązywaniu się z zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa wskazuje, że cudzoziemiec nie wywiązuje się z tych zobowiązań. Odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniósł P. T. Do odwołania załączył zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach z dnia [...] kwietnia 2014 r., zezwolenie na pracę typu A nr [...] wydane na wniosek W. Sp. z o.o., umowę najmu pokoju z dnia [...] marca 2014 r., oświadczenia o: nieposiadaniu deklaracji PIT 37 i świadectwa pracy, posiadaniu na utrzymaniu w Polsce córki, którą ma z P. T. i nieprzekazywaniu pieniędzy rodzinie za granicą. W trakcie postępowania odwoławczego wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia materiału dowodowego przez nadesłanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, umowy o pracę, na podstawie której wydano zezwolenie na pracę oraz poświadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczenia. Dokumenty te nie zostały nadesłane. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. Organ zauważył, że nie był w stanie dokonać oceny, czy cudzoziemiec posiada dochody, które można uznać za legalne, stabilne, regularne i wystarczające w kontekście udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Brak dołączenia do akt sprawy poświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ze wskazaniem wysokości podstawy odprowadzanych składek oraz aktualnej umowy o pracę uniemożliwia ocenę, czy cudzoziemiec faktycznie wykonuje pracę na rzecz W. Sp. z o.o. i czy faktycznie uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie. Wnioskodawca nie udokumentował, że posiada obecnie stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego do pokrycia kosztów utrzymania w Polsce oraz ubezpieczenie zdrowotne, dlatego organ nie mógł wydać pozytywnego rozstrzygnięcia. P. T. w skardze na decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji. W skardze podniósł zarzuty naruszenia: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) dalej "k.p.a." poprzez niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny sytuacji materialnej skarżącego, co doprowadziło organ do stwierdzenia, że skarżący nie posiada stabilnego źródła dochodu pozwalającego na samodzielne utrzymywanie się oraz przerzucenie ciężaru dowodu na stronę postępowania; 2) art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że skarżący złożył wszystkie dokumenty, które były w jego posiadaniu i wyjaśnił przyczyny, dla których nie był w stanie przedstawić pozostałych dokumentów; 3) art. 53b ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573, ze zm.) poprzez błędną wykładnię pojęcia "stabilne i regularne" źródło dochodu oraz niedokonanie wyliczeń, czy dochody skarżącego pozwalają na utrzymanie jego i jego rodziny, mimo że dysponował dokumentacją z postępowania toczącego się wobec P. T., z którą skarżący ma córkę. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedzi na skargę - podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Szef wskazał także, że dotychczasowy pobyt skarżącego w Polsce był zalegalizowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zalegalizowaniu pobytu niektórych cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 191, poz. 1133 ze zm.). W przypadku P. T. odmowa udzielenia zezwolenia była spowodowana niedostarczeniem dokumentów potwierdzających ubezpieczenie zdrowotne oraz stabilne i regularne źródło dochodu. Ponieważ postępowanie wobec P. T. stanowi okoliczność wtórną, organ mógłby brać je pod uwagę tylko w wypadku, gdyby ustalono w tym postępowaniu konkretną wysokość dochodu na jednego członka rodziny cudzoziemca. Organ zaznaczył, że przyjął następującą wykładnię co do cech źródła dochodu: stabilne źródło dochodu to źródło niezmieniające się przez dłuższy okres czasu i powracające do równowagi po ewentualnym okresie zakłócenia, a regularne źródło dochodu to takie, które powtarza się w ściśle określonych odstępach czasu. Mimo wezwania organów I i II instancji skarżący nie przedstawił dokumentów na potwierdzenie stabilnego i regularnego źródła dochodu, w tym względzie zezwolenie na pracę było niewystarczające, a umowy o pracę skarżący nie przedłożył. Dodatkowo organ powziął wątpliwości co do tytułu prawnego do lokalu, w którym skarżący wynajmował pokój. Organ stwierdził, że nie jest możliwe ustalenie, czy najmodawca, z którym umowę zawarł skarżący, dysponuje prawem do podnajmu pokoi w przedmiotowym lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650, ze zm.), dlatego też na podstawie art. 513 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w sprawie zastosowanie znalazła poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który posiada zezwolenie na pracę albo pisemne oświadczenie pracodawcy o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy. W tym przypadku stosownie do art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec jest obowiązany posiadać ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz stabilne i regularne źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu. W art. 53b ust. 5 ustawy o cudzoziemcach uregulowano sposób obliczenia dochodu, stanowiący jeden z warunków udzielenia zezwolenia. Cudzoziemcowi, który nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b powołanej ustawy – stosownie do art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach – odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Istotnie w rozpatrywanej sprawie organ zobowiązany był do dokładnego wyjaśnienia sprawy, co z kolei było możliwe na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Niemniej ciężar dowodu nie leżał wyłącznie po stronie organu. Innymi słowy, organ w postępowaniu administracyjnym ma obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, ale obowiązek ten wypełnia działając z urzędu, jak i na wniosek strony. Ciężar dowodzenia obarcza także stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, sama powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona ma bowiem równorzędne prawo do inicjowania postępowania dowodowego. Prawo to wynika z art. 78 K.p.a., zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a ) oraz z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a). Sama strona nie jest zwolniona od współudziału w postępowaniu, zwłaszcza, iż nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2009 r., VIII SA/Wa 33/09). Nadto zgodnie z art. 60 ust. 5 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec jest obowiązany uzasadnić wniosek, przedstawić ważny dokument podróży oraz dołączyć do wniosku dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W sytuacji, z jaką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawy, skarżący nie mógł poprzestać na biernym oczekiwaniu, aż organ z własnej inicjatywy zgromadzi materiał dowodowy i wyda dla niego korzystne rozstrzygnięcie. Przepisy ustawy o cudzoziemcach uzależniały bowiem wydanie zezwolenia od wykazania przez skarżącego, że jest w stanie się utrzymać z wykonywanej pracy, wskazania miejsca zamieszkania i tytułu prawnego do niego oraz przedstawienia dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia zdrowotne. Jak słusznie organ zauważył, skarżący nie przedstawił wszystkich dokumentów niezbędnych do oceny, czy jego dochód jest regularny i stabilny. Złożone w sprawie zezwolenie na pracę nie stanowi potwierdzenia, że podmiot świadczy pracę i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie, stanowi jedynie o prawnej możliwości podjęcia pracy na rzecz określonego pracodawcy, nie wiąże jednak stron stosunkiem pracy. Brak umowy o pracę uniemożliwiał ustalenie, czy skarżący faktycznie podjął zatrudnienie, tj. realizuje cel pobytu deklarowany we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt. Idąc dalej tym tokiem rozumowania, organ nie dysponował dowodami, które pozwoliłby w ogóle ocenić jego źródło dochodu. Nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 53b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, ponieważ organ nie miał rzeczywistej możliwości dokonania oceny dochodu skarżącego, który nie przedstawił stosownych dokumentów. Dlatego też organ nie przeprowadził wyliczeń, czy skarżący jest w stanie utrzymać siebie i rodzinę, ponieważ mogłyby to być jedynie wyliczenia oparte na nieuprawnionym domniemaniu, że skarżący osiąga dochód. Również w postępowaniu dotyczącym P. T. nie udało się organowi ustalić, czy wnioskodawczyni posiadała stabilne i regularne źródło dochodu, a w konsekwencji nie było możliwe ustalenie konkretnej wysokości dochodu na jednego członka rodziny (sygn. akt IV SA/Wa 2098/14). Dlatego rację ma organ, wskazując, że okoliczności te nie mają znaczenia dla przedmiotowego postępowania. Także wykazanie, że skarżący posiada ubezpieczenie zdrowotne stanowiło niezbędną przesłankę udzielenia zezwolenia. Wobec braku umowy o pracę a także poświadczenia, że skarżący posiada ubezpieczenie zdrowotne, organ nie dysponował dowodami, które potwierdzałyby fakt ubezpieczenia. Stosownie do art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), skarżący z tytułu zatrudnienia podlegałby obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący w istocie podjął zatrudnienie i został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu powołanej ustawy, a pracodawca skarżącego odprowadzał wymagane z tego tytułu składki. Również za uzasadnione należało uznać wątpliwości co tytułu prawnego do lokalu. W umowie najmu nie było potwierdzenia, czy najmodawca posiada tytuł prawny do lokalu, który uprawniałby go do podnajmu pokoi w lokalu. Brak tych dokumentów uniemożliwił potwierdzenie, czy skarżący w rzeczywistości dysponuje prawem do lokalu, w którym zamieszkuje. Organy obu instancji wzywały skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających, że wykonuje pracę zarobkową, posiada ubezpieczenie zdrowotne, a także posiada tytuł prawny do lokalu. Skarżący nie przedstawił tych dokumentów na żadnym etapie postępowania. Nieprzedstawienie przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego wymaganych dokumentów musiało prowadzić do uznania, że skarżący nie udokumentował, że posiada stabilne i regularne źródło dochodu wystarczające do pokrycia kosztów utrzymania w Polsce oraz ubezpieczenie zdrowotne w rozumieniu art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, z uwzględnieniem postanowień art. 53b ust. 5 i 5a powołanej ustawy. W tej sytuacji odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkiwanie na czas oznaczony była w pełni zasadna w świetle art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Prowadzi to również do konkluzji, że nie naruszono przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., ponieważ organ dokonał wszystkich wymaganych prawem czynności, które zmierzały do wyjaśnienia sprawy. Nie dysponując dokumentami koniecznymi do rozpatrzenia sprawy, wezwał skarżącego do ich uzupełnienia, a w decyzji wyczerpująco i precyzyjnie wyjaśnił, dlaczego te właśnie dowody były konieczne do rozpatrzenia sprawy i bez nich nie było możliwe wydanie rozstrzygnięcia korzystnego dla strony, niezależnie od przyczyn, dla których skarżący nie chciał lub nie mógł tych dokumentów przedłożyć organowi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.