IV SA/Wa 2153/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpoznaniu odwołania złożonego przez E. W. od decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2012 umarzającej na wniosek stron administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji przedstawił następujący stan sprawy: Na wniosek E. W. Wójt Gminy L. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe pomiędzy nieruchomością położoną w obrębie [...], gm. L. stanowiącą własność E. W. oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] z nieruchomością sąsiednią, położoną w obrębie [...], oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] stanowiącą własność D. P. Na podstawie aktu notarialnego Rep. [...] z dnia [...] października 2009 r. E. W. sprzedał działkę nr [...] T. i R. małż. K. W dniu 5 listopada 2009 r. R. K. w imieniu własnym i męża zgłosiła do Wójta Gminy L. rezygnację z postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego dla działki nr [...] i działki sąsiedniej nr [...] stanowiącej własność D. P. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Wójt Gminy L. umorzył administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem Wójta Gminy L., dotyczące granic pomiędzy działkami położonymi we wsi S., gm. L.: 1. Działką nr [...] będącą własnością E. W., a działką nr [...] będącą własnością D. P., 2. Działką nr [...] będącą własnością T. i R. małż. K., a działką nr [...] będącą własnością D. P. ponieważ stało się bezprzedmiotowe. W wyniku postępowania odwoławczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 7 września 2011 r., sygn.akt IV SA/Wa 1887/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2010 r. W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy i po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] maja 2012 r. umorzył na wniosek stron administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem Wójta Gminy L. w części dotyczącej granicy pomiędzy działką [...] będącą własnością T. i R. małż. K., a działką [...] będącą własnością D. P. ponieważ stało się bezprzedmiotowe. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 105 § 2 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 23 marca 2012 r. R. i T. małż. K. zwrócili się o zaprzestanie kontynuacji wszczętego rozgraniczenia, z kolei pismem z dnia 15 maja 2012 r. wolę rezygnacji z tego postępowania wyraził D. P., właściciel działki nr [...]. Strony (R. i T. małż. K. oraz D. P.) nie kwestionują granicy pomiędzy działkami [...] i odstępują od żądania kontynuacji postępowania rozgraniczeniowego wszczętego wnioskiem E. W. E. W. aktem notarialnym z dnia [...] października 2009 r. sprzedał działkę oznaczoną nr [...] T. i R. małż. K., tym samym jako następcy prawni stali się oni stronami wszczętego, a nie zakończonego postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do działki [...]. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł E. W. Wskazał, że w dacie wydania postanowienia Wójta Gminy L. w dniu [...] września 2009 r. był prawnym właścicielem działki nr [...] i uczestniczył w czynnościach geodety na granicy, które zostały zakończone w dniu 14 maja 2010 r. Geodeta zauważył wówczas, że dotychczasowa granica została wyznaczona nieprawidłowo z pominięciem wszystkich dokumentów geodezyjnych. W ocenie odwołującego decyzja organu pierwszej instancji uniemożliwia prawidłowe ustalenie granic działki, zwłaszcza, że ustalenie właściwego przebiegu granicy pomiędzy działką [...] a działką nr [...] w sposób bezpośredni rzutuje na przebieg granicy pomiędzy działką [...], a działką nr [...], które również są objęte rozgraniczeniem. Rozpatrując odwołanie E. W. od decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne celem rozgraniczenia jest ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, że jeśli ustawa nie określa kręgu podmiotów określonych jako strona, to krąg tych podmiotów wyznacza przepis art. 28 kpa. Wg tego przepisu, stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku prawnego dotyczy postępowanie, albo ten kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle art. 29 ust. 1 i 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne istotą sporu o rozgraniczenie jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości. Skoro spór dotyczy zasięgu prawa własności to w takiej sytuacji za strony postępowania rozgraniczeniowego mogą być uznani tylko właściciele, użytkownicy wieczyści lub osoby, którym przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości. Wnioskodawcą postępowania rozgraniczeniowego był E. W. jako właściciel działek o nr ew. [...], który domagał się rozgraniczenia z nieruchomościami przyległymi o nr ew. [...]. W trakcie rozgraniczeniowego postępowania administracyjnego E. W. sprzedał jednak działkę nr [...] T. i R. małż. K. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia praw lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Tym samym automatycznie R. i T. małż. K. wstąpili w prawa stron w miejsce E. W. do toczącego się postępowania administracyjnego. W kwestii możliwości umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w spornym zakresie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1887/10 o ile taką wolę jednoznacznie wyrażą właściciele działek o nr [...]. Doręczona przez organ pierwszej instancji decyzja "do wiadomości" E. W. nie czyni jego osoby stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją organu pierwszej instancji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. W. W uzasadnieniu skargi wskazał, że rozgraniczenie zostało wszczęte, kiedy skarżący był właścicielem nieruchomości i bez względu na to czy nabywcy wyrażają zgodę czy nie rozgraniczenie "trwa" do czasu wykonania. Nabywcy kupili działkę, a nie ustaloną granicę. Nie ustalenie granicy pomiędzy dz. nr ew. [...] a działką nr ew. [...] rzutuje na przebieg granicy pomiędzy działką nr ew. [...] a działką nr ew. [...], które również objęte są rozgraniczeniem, a pominięcie działki [...] spowoduje załamanie granicy na rowie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 r. oraz decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2012. Skarga uzupełniona została pismem z dnia 28 stycznia 2013 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie sąd administracyjny orzekł po raz pierwszy wyrokiem z dnia 7 września 2011 r. w sprawie IV SA/Wa 1880/10, którym uchylił organu drugiej instancji z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] maja 2010 r. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zatem zawartą we wskazanym wyżej wyroku oceną prawną i zaleceniami co do zakresu rozpoznania związane były zarówno w/w organy, jak i obecnie orzekający skład sądu. Ustawodawca nie przewiduje bowiem możliwości zwolnienia organu administracji publicznej z obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznania sprawy oceny prawnej, a także wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniu wyroku (vide wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., I OSK 178/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA). Analiza postępowania odwoławczego przeprowadzonego po kasatoryjnym wyroku sądu w sprawie IV SA/Wa 1886/10 oraz analiza decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. pozwalają na wyprowadzenie wniosku co do wykonania przez organ odwoławczy dyspozycji art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 września 2010 r., sygn.akt IV SA/Wa 1887/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał: "W sprawie jest bezsporne, że skarżący w dniu [...] października 2009 r. aktem notarialnym Rep. [...] sprzedał T. i R. małż. K. niezabudowaną nieruchomość rolną, oznaczoną jako działki nr [...] o łącznym obszarze [...] ha, położoną we wsi S. gmina L., powiat g. Z dokumentu wynika, że w toku prowadzonego postępowania rozgraniczeniowego działka nr [...] wskazana we wniosku skarżącego z dnia 28 sierpnia 2009 r. przestała być jego własnością, co oznacza, że dalsze prowadzenie postępowania o rozgraniczenie tej działki z działką nr [...], stanowiącą własność D. P. nie mogło być prowadzone. Postępowanie rozgraniczeniowe w stosunku do tych działek mogłoby się toczyć w sytuacji, gdyby jej nowi właściciele T. i R. małż. K. wyrazili wolę jego kontynuowania. W aktach sprawy znajduje się pismo z dnia 5 listopada 2009 r., z którego treści wynika, że R. K. oświadczyła, że rezygnuje z rozgraniczenia dotyczących działek [...] gdyż znana jest jej granica między tymi działkami. W tych warunkach umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do tych dwóch wymienionych działek byłoby prawidłowe, gdyby wolę o rezygnacji z tego postępowania złożył również pisemnie T. K. jako współwłaściciel działki nr [...]. W aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego by wynikała taka jego wola. Organy obu instancji nie dostrzegły tego braku, który to brak przesądza o wadliwości wydanych rozstrzygnięć obu instancji w zakresie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego co do działki nr [...] z działką nr [...]". W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy pismem z dnia 21 marca 2012 r. R. i T. małż. K. wskazali, że "w związku z nabyciem nieruchomości położonej w S. od E. W. oraz otrzymaną informacją od sprzedającego, że toczy się postępowanie rozgraniczenia pomiędzy nabytą przez nas nieruchomością a sąsiednią p. P., rezygnuję z w/w rozgraniczenia gdyż znane mi są granice. Rozgraniczenie dotyczyło działek [...]". Pod pismem podpisali się R. K. i T. K. Również pismem z dnia 15 maja 2012 r. D. P. wskazał: "w związku ze zmianą właścicieli działki [...] wnoszę o umorzenie postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego działek [...] (...)". W niniejszej sprawie, mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku z dnia 7 września 2011 r., najistotniejsze znaczenie, co do dalszego toku postępowania, ma oświadczenie złożone przez małżonków K. W rozpoznawanej sprawie małżonkowie K. stali się stronami niniejszego postępowania na podstawie art. 30 § 4 kpa. Przepis art. 30 § 4 kpa wskazuje, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W ocenie Sądu, z przedstawionej wykładni przepisu art. 30 § 4 kpa wyprowadzić trzeba wniosek, że organ administracji powinien wykluczyć z postępowania administracyjnego osobę zbywcy (prawa zbywalnego), nabywca zaś, wstępując w jego prawa, staje się stroną tego postępowania. Wstąpienie to bowiem następuje z mocy prawa, zatem niezależnie od woli stron czy też organu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1373/96 (Baza orzeczeń LEX nr 34642) "przepis ten (art. 30 § 4 kpa) pozwala na kontynuowanie i zakończenie wszczętego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy na skutek sprzedaży bądź dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialno-prawnego. Nie dotyczy on natomiast sytuacji przenoszenia praw bądź obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym pomiędzy różnymi podmiotami". Z kolei w wyroku z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt I SA 414/01 (Baza orzeczeń LEX nr 137865) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "przekształcenia podmiotowe mające miejsce w trakcie postępowania nakładają na organ obowiązek zawiadomienia nowej strony o toczącym się postępowaniu, a to w celu zapewnienia jej czynnego udziału". W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 2 kpa. Przepis ten określa fakultatywną odmianę umorzenia postępowania, które z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe dla strony postępowania. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Jak wynika z powyższego fakultatywne umorzenie postępowania jest możliwe po łącznym spełnieniu następujących przesłanek. - postępowanie administracyjne zostało wszczęte na żądanie strony; - o umorzenie postępowania wystąpi ta strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, - inne strony postępowania nie sprzeciwiają się umorzeniu postępowania, - umorzenie postępowania nie jest sprzeczne z interesem społecznym. W niniejszej sprawie wszystkie powyższe warunki zostały spełnione, a ponadto uprawnienie do umorzenia postępowania rozgraniczeniowego wynika przede wszystkim z wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2011 r., sygn.akt IV SA/Wa 1887/10. Z wyżej podanych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.