IV SA/Wa 2169/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi V. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i zgody na pobyt tolerowany postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 2 lutego 2015r. V. B. złożyła do sprawy IV SA/Wa 2169/14, wszczętej z jej skargi na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2014r. (nr [...]), wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że nie otrzymuje tzw. świadczeń uchodźczych ani renty inwalidzkiej, która została jej przyznana w kraju pochodzenia. Wnioskodawczyni utrzymuje się z pomocy charytatywnej od osób fizycznych i instytucji, posiada mieszkanie o powierzchni 48m2, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Ponieważ w ocenie referendarza sądowego, oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego, zarządzeniem z dnia 3 lutego 2015r. strona została wezwania do: a) złożenia szczegółowego oświadczenia o źródłach utrzymania w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania; b) złożenia oświadczenia dotyczącego wielkości i rodzaju pomocy od osób trzecich (krewnych, znajomych, organizacji); c) przedstawienia oświadczenia darczyńców o wielkości i rodzaju świadczonej przez nich pomocy; d) przedstawienia wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; ewentualnie do złożenia oświadczenia o nieposiadaniu rachunków, kont bankowych; e) złożenia oświadczenia, jaki skarżąca ma tytuł prawny do mieszkania, w którym aktualnie przebywa (np. czy wynajmuje lokal) oraz, czy i ewentualnie jakie koszty ponosi miesięcznie z tego tytułu (ewentualnie czy koszty te ponosi ktoś inny); w przypadku wynajmowania mieszkania, należy przedstawić kopię umowy najmu. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunku bankowego. Wyjaśniła, że od wyznawców kościoła [...] w W. otrzymuje ubrania i żywność, jednakże nie przedstawiła oświadczeń darczyńców w tej sprawie. Podała ponadto, że "w okresie ostatnich 3 miesięcy nie zakupywała żadnych nowych i używanych ubrań, żywność zakupywała w niewielkich ilościach z pozostałych jej środków ze świadczeń socjalnych otrzymywanych [...] do września 2014r.". V. B. stwierdziła również, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do mieszkania w którym przebywa i nie ponosi żadnych kosztów jego utrzymania. Stwierdzono, co następuje: V. B. zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeżeli wnioskujący wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Trzeba wyjaśnić, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowi najszerszą postać pomocy finansowej udzielanej przez państwo podmiotom uczestniczącym w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Ponieważ rezultatem przyznania prawa pomocy jest powiększanie wydatków budżetu państwa, sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskujących o prawo pomocy powinna być ustalona ze szczególną wnikliwością. Warto też podkreślić, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W jego interesie leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Referendarz podkreśla, że podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności faktyczne muszą być wiarygodne. Jeżeli nie zostały one udokumentowane, a ich wiarygodność budzi wątpliwości, powstaje konieczność poczynienia dalszych ustaleń. Prowadzenie tych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy jest konieczne, gdy nie można jednoznacznie określić zaistnienia podstaw do przyznania prawa pomocy lub ich braku. Według art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Istotne jest również to, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt sprawy, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja majątkowa i dochodowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Z treści wniosku PPF oraz pisma skarżącej złożonego w odpowiedzi na wezwanie wynika, że nie uzyskuje dochodów, niezbędne potrzeby zaspokaja dzięki pomocy darczyńców i środkom pochodzącym z pomocy socjalnej, która ustala kilka miesięcy temu. Tych informacji skarżąca nie potwierdziła stosownymi dokumentami (oświadczeniami darczyńców). Nie jest także wiarygodne jej twierdzenie, że środki pochodzące z pomocy socjalnej służą jej do zakupu żywności, ponieważ "żywność zakupuje w niewielkich ilościach". Nawet przy założeniu, że skarżącą dotykają trudności finansowe, nie zwalnia jej to od obowiązku udzielenia wyczerpujących i rzetelnych informacji na temat sytuacji materialnej. Wynikające z tego wątpliwości, z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych nie mogą być w takich okolicznościach interpretowane na korzyść wnioskodawcy i uzasadniać wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej oczekiwaniami. Prowadziłoby to do nadużycia instytucji prawa pomocy. W sytuacji, gdy strona uchyla się od przedstawienia rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji, to powinna liczyć się z tym, że referendarz (sąd) nie będzie miał podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2010 r. II FZ 607/10 oraz z dnia 28 marca 2012 r. I OZ 182/12). Na koniec należy wyjaśnić skarżącej, że nawet w wypadku przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie przysługiwałby jej zwrot już uiszczonego wpisu, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od momentu jego wniesienia i nie obejmuje on zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienia NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 9/12, i z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl/orzecznictwo). W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.