IV SA/Wa 219/14
WyrokWSA w Warszawie2014-04-29
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Alina Balicka, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów z 1980 r. jest dotknięta wadą nieważności z powodu objęcia scaleniem gruntów zabudowanych bez zgody właścicieli, a jeśli tak, czy zgoda ta została skutecznie wyrażona w toku postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów z 1980 r. nie jest dotknięta wadą nieważności. Pomimo że grunty zabudowane nie mogły być objęte scaleniem bez zgody właściciela, w niniejszej sprawie uczestnicy postępowania, w tym właściciele gruntów zabudowanych, aktywnie uczestniczyli w procesie scalenia, składali zgodne życzenia co do wydzielenia gruntów zamiennych i akceptowali proponowane rozwiązania, co należy uznać za skuteczne wyrażenie zgody na objęcie scaleniem również gruntów zabudowanych. Podpisy złożone w dokumentacji scaleniowej, w tym przez męża skarżącej w jej imieniu, zostały uznane za skuteczne.Stan faktyczny
Skarżący M. K. i J. K. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów z 1980 r. w części dotyczącej objęcia scaleniem ich gruntów zabudowanych bez ich zgody. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym i sądowym, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym brak zgody na objęcie scaleniem gruntów zabudowanych oraz nieskuteczność czynności procesowych dokonywanych przez męża w imieniu żony.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. ze skargi M. K. i J. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. - oddala skargę -
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G., w części dotyczącej gruntów, oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...], wydzielonych dla M. K. (c. S. i Z.), działki nr [...], wydzielonej dla J. K. (s. P. i K.) oraz działek nr [...] i [...], wydzielonych dla K. S. (s. S. i Z.).
Stosownie do art. 127 § 3 k.p.a. M. K. i J. K. wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając ponownie sprawę, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2010 r.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., w części dotyczącej gruntów wydzielonych dla M. K. (działki o nr ew. [...], ...], i [...]), J. K. (działka nr ew. [...]) i K. S. (działki nr ew. [...] i [...]) wystąpiła M. K. podnosząc, iż bez jej zgody scaleniem została objęte zabudowana działka nr ew. [...] oraz należącą do jej męża działka nr ew. [...]. Wydzielona w wyniku scalenia działka nr ew. [...] nie odpowiada wartości działek budowlanych wniesionych do scalenia przez nią i jej męża.
Po rozpatrzeniu wniosku M. K., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2005 r., którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., w części dotyczącej gruntów wydzielonych dla M. K. (działki o nr ew. [...], [...] i [...]), J. K. (działki nr ew. [...]) i K. S. (działki nr ew. [...] i [...]).
Orzekając w sprawie Minister wskazał, że działka siedliskowa przydzielona M. i J. K. została bez ich zgody pomniejszona o 0,06 ha, gdyż działka nr ew. [...] nie odpowiada powierzchni działek budowlanych wniesionych do scalenia. W aktach postępowania scaleniowego brak jest pisemnej zgody właścicieli działek na objęcie ich gruntów zabudowanych postępowaniem scaleniowym, co stanowi naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3 poz. 13). Ponadto istnieje różnica pomiędzy szkicem wyznaczenia projektowanych działek a mapą z projektem scalenia. Ze szkicu wynika, iż granica pomiędzy projektowanymi działkami nr ew. [...] i [...] przebiega przez istniejący budynek gospodarczy. Małżonkowie K. nadal użytkują działkę siedliskową w granicach sprzed scalenia. Cześć działki nr ew. [...] trwale zagospodarowali. O przebiegu granicy, według projektu scalenia, dowiedzieli się niedawno.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r. wniósł K. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2006 r., wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 175/06, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W. została wydana w oparciu przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 1968 roku. W jej świetle grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (art. 1 ust. 3). Organ orzekający w sprawie uznał, iż zgoda taka nie została wyrażona, gdyż w aktach postępowania scaleniowego brak jest dokumentu, który potwierdzałby fakt wyrażenia zgody na objęcie scaleniem działek siedliskowych należących do małżonków K. tj. działki nr [...] i [...]. Jednak przepisy ustawy o wymianie i scalaniu gruntów nie wskazywały szczególnej formy w jakiej zgoda taka miała być wyrażana. W aktach administracyjnych zawarty jest sporządzony przez Wojewodę [...] wyciąg z dokumentacji scaleniowej. Na jego podstawie można stwierdzić, iż jeżeli chodzi o działkę nr ew. [...], należącą do męża M. K., za którą, jak twierdziła ona we wniosku o stwierdzenie nieważności nie uzyskano ekwiwalentu, w kwestionariuszu życzeń pod poz. 297 (k. 10 dokumentacji Wojewody [...]) obejmującą według rejestru szacunkowego porównawczego przed scaleniem tę działkę (k. 12 tej dokumentacji) brak jest zastrzeżeń J. K. co do objęcia tej działki scaleniem. Potwierdzone podpisem określenie życzeń, co do przydzielenia działek zamiennych za działki wskazane w rejestrze szacunkowym może być rozumiane, jako wyrażenie zgody na objęcie określonej działki scaleniem. Także w wykazie oświadczeń uczestników scalenia pod poz. 266 (k. 24 dokumentacji), gdzie wskazano działkę zamienną za działki wniesione do scalenia figuruje podpis J. K. Z zawartych dokumentów wynika jednoznacznie, iż do czasu zakończenia scalenia J. K. wyrażał zgodę na objęcie swojej działki procedurą scalenia. W orzecznictwie prezentowany był pogląd, iż zgoda na objecie gruntów zabudowanych scaleniem w myśl ustawy z 1968 roku nie może być domniemana (patrz wyrok NSA sygn. akt II SA 589/98 opubl. lex nr 41716). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zastrzeżenie takie może dotyczyć jednak wyłącznie sytuacji, gdy określona osoba w żadnej formie nie wyrażała w toku postępowania zgody na objęcie gruntów scaleniem. Jednak sytuacja taka nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdzie z dokumentacji wynika jednoznacznie, iż J. K. w toku całego postępowania faktycznie wyrażał zgodę na dokonanie scalenia obejmującego jego działkę siedliskową, a później na przyznanie mu określonej działki jako ekwiwalentnej.
Sąd wskazał również, że celem regulacji art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów było wykluczenie sytuacji zmiany sytuacji prawnej gruntów zabudowanych, wbrew woli ich właścicieli. Z regulacji tej nie wynikał wprost szczególny obowiązek uzyskiwania oświadczeń zainteresowanych osób w konkretnej formie. Nie można więc z tej regulacji wywodzić żadnych skutków prawnych w sytuacji, gdy w świetle dokumentacji scalenia określona osoba uczestniczyła w postępowaniu scaleniowym nie kwestionując objęcia określonego gruntu scaleniem a następnie akceptując grunty przydzielone jako ekwiwalent.
Sąd uznał również, iż organ nie wykazał aby scalenie zostało dokonane z rażącym naruszeniem art. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, co do obowiązku przyznania gruntów ekwiwalentnych. Kwestia ekwiwalentności wszystkich gruntów przydzielonych osobom, co do których gruntów stwierdzono nieważność decyzji w przedmiocie scalenia, nie była przedmiotem analizy przez organy orzekające w sprawie. Rozważano jedynie ekwiwalentność przydzielonych gruntów mających charakter działek siedliskowych. Oznacza to, iż nie wykazano aby doszło do rażącego naruszenia prawa w zakresie przydzielania gruntów ekwiwalentnych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając wniosek M. K. o stwierdzenie nieważności, decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2008 r., nr [...], którą stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G.
Stwierdzając nieważność decyzji z 1980 roku Minister przywołał następujące przesłanki:
przedscaleniowa zabudowana działka siedliskowa nr ew. [...] należąca do M. K. dołączona została do gruntu przydzielonego w wyniku scalenia K. S. i weszła w skład wydzielonej dla niego działki nr [...];
grunty zabudowane mogły być scalane tylko na wniosek właściciela. Istniał wymóg uzyskania zgody właścicieli działek na objecie ich gruntów zabudowanych postępowaniem scaleniowym, objecie ich scaleniem przy braku takiej zgody stanowiło naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3 poz. 13);
zgoda winna być wyrażona wyraźnie pisemnie lub ustnie, z odnotowaniem tego faktu w protokole włączonym do akt postępowania, na co wskazywał § 8 pkt 2 instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17.03.1973 r. (UR g. 003-1/73). Następowało to więc w formie deklaracji stanowiącej załącznik nr 13 do tej instrukcji;
brak w aktach sprawy takiej deklaracji na objęcie scaleniem gruntów pod zabudowaniami, w szczególności na zmianę przebiegu tych granic świadczy o niewyrażeniu przez właścicieli zgody na objęcie scaleniem działek o numerach [...],[...] i [...];
- złożenie w rejestrze szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem oraz w wykazie uczestników scalenia gruntów w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów własnoręcznych podpisów nie jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na dokonanie scalenia obejmującego ich działki siedliskowe, a oznacza zgodę na przydzielenie gruntów ekwiwalentnych.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. wniósł K. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r., wydanym w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1363/09, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Minister w decyzji z dnia [...] września 2008 r. rozstrzygnął sprawę ponad żądanie wnioskodawcy, stwierdzając nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G. nie w tylko w żądanej części, a w całości. Okoliczność, iż nie kontrolowano decyzji scaleniowej poza jej częścią dotyczącą działek M. i J. K. oraz K. S., czyni wadliwym to rozstrzygnięcie, jako naruszające - w części rozstrzygnięcia wykraczającej poza złożony wniosek - art. 7, 10, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a.
Sąd jednocześnie wskazał, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn.. akt IV SA/Wa 175/06. Wyrok ten uprawomocniając się rozstrzygnął wiele szczegółowych kwestii, wiążąc w tym zakresie zarówno Ministra, ponownie rozpatrującego sprawę, jak i Sąd kontrolujący obecnie po raz kolejny trafność wydanych rozstrzygnięć organu naczelnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął wówczas na stanowisku, że podniesione przez organ w ówczesnej decyzji okoliczności nie mogą stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej z 1980 r., m.in. z tego powodu, że nie zostały w sposób właściwy wykazane.
Sąd wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. zaznaczył, iż przepisy ustawy o wymianie i scalaniu gruntów nie wskazywały szczególnej formy, w jakiej zgoda na objęcie scaleniem działek siedliskowych miałaby być wyrażana. To stanowisko wiązało zarówno organ administracji publicznej, jak i Sąd obecnie orzekający.
W aktach administracyjnych zawarty jest sporządzony przez Wojewodę [...] wyciąg z dokumentacji scaleniowej. Na jego podstawie można stwierdzić, że jeżeli chodzi o działkę nr ew. [...], stanowiącą własność M. K., to brak jest jej zastrzeżeń co do objęcia tej działki scaleniem. WSA poprzednio kontrolując rozstrzygnięcie Ministra wyraził pogląd, że potwierdzone podpisem określenie życzeń, co do przydzielenia działek zamiennych za działki wskazane w rejestrze szacunkowym może być rozumiane, jako wyrażenie zgody na objęcie określonej działki scaleniem. To stanowisko również ma charakter wiążący.
Sąd wskazał również, że w wykazie oświadczeń uczestników scalenia pod poz. 266 i 267 (k. 24 dokumentacji), gdzie wskazano działki zamienne za działki wniesione do scalenia figuruje podpis J. K., męża M. K. Z dokumentów wynika jednoznacznie, iż do czasu zakończenia scalenia J. K. wyrażał zgodę na objecie działki nr ew. [...] procedurą scalenia, choć stanowiła ona własność jego żony. W orzecznictwie prezentowany był pogląd, iż zgoda na objęcie gruntów zabudowanych scaleniem w myśl ustawy z 1968 roku nie może być domniemana (patrz wyrok NSA sygn. akt II SA 589/98 opubl. lex nr 41716). Uprzednio orzekający WSA stwierdził jednakże, iż zastrzeżenie takie może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy określona osoba w żadnej formie nie wyrażała w toku postępowania zgody na objęcie gruntów scaleniem. Przyjął równocześnie, że sytuacja taka nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdzie z dokumentacji wynika jednoznacznie, iż J. K. w toku całego postępowania faktycznie wyrażał zgodę na dokonanie scalenia obejmującego jego działkę siedliskową, a później na przyznanie mu określonej działki jako ekwiwalentnej. Sąd mylnie przyjął jednak wówczas, że działka o nr ew. [...] przed scaleniem stanowiła własność J. K., gdy w rzeczywistości przed scaleniem była własnością jego żony M. K., na co poza oświadczeniami uczestniczki, wskazuje m. in. wydany jej akt własności ziemi z dnia [...].12.1976 r., nr [...] (k. 2 akt admin. sprawy). W tym stanie rzeczy obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego wniosek o stwierdzenie nieważności winno być ustalenie, czy oświadczenie akceptujące, w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowowydzielonych gruntów, mógł skutecznie w imieniu żony złożyć jej mąż – J. K., jak to uczynił w dniu 22 sierpnia 1980 r. – pod poz. 267 (k. 24 dokumentacji), czy uzyskał w tym zakresie stosowne umocowanie. Ustaleń tych należy dokonać uwzględniając fakt, iż z kwestionariusza życzeń wynika, że M. K. nie sprzeciwiała się objęciu jej działki siedliskowej scaleniem (poz. 298 - k. 11 dokumentacji).
Wobec sprecyzowanej w uprzednim wyroku WSA oceny prawnej, organ nie mógł w swych kolejnych rozstrzygnięciach zaprezentować odmiennej oceny prawnej, a więc pozostającej w sprzeczności z zawartą w wiążącym, prawomocnym wyroku WSA z dnia 24 kwietnia 2006 r. Wbrew owemu związaniu uczynił to jednak wyrażając opinię, iż brak wypełnienia stosownej deklaracji, stanowiącej załącznik nr 13 do instrukcji, lub wyrażenie zgody ustnej, z pominięciem odnotowania tego faktu w protokole, włączonym do akt postępowania, który to obowiązek wywiódł z § 8 pkt 2 instrukcji nr 1 Ministra Rolnictwa z dnia 17 marca 1973 r. (UR g. 003-1/73), winno skutkować uznaniem, że właściciel nie wyraził zgody na objęcie scaleniem jego zabudowanej nieruchomości, czym Minister naruszył art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu, organ nie wykazał również aby scalenie zostało dokonane z rażącym naruszeniem art. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, co do obowiązku przyznania gruntów ekwiwalentnych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając wniosek M. K. o stwierdzenie nieważności, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G. w żądanej we wniosku części.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że postępowaniem scaleniowym objęto m.in. grunty stanowiące działki:
nr [...] (działka siedliskowa o powierzchni 0,06 ha) i nr [...], o łącznej powierzchni 0,79 ha i wartości porównawczej 53,40 jednostek szacunkowych, należące do J. K.,
nr [...], nr [...] (działka siedliskowa o pow. 0.07 ha), nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], o łącznej pow. 1,25 ha i wartości porównawczej 67,80 jednostek szacunkowych., należące do M. K. oraz udział we współwłasności o wartości 4,75 jednostek szacunkowych,
nr [...] (część działki o pow. 0,05 ha stanowiła grunty zabudowane), nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nr [...] i nr [...], o łącznej pow. 1,15 ha i wartości porównawczej 66,75 jednostek szacunkowych, należące do K. S. oraz udział we współwłasności o wartości 2,37 jednostek szacunkowych.
W wyniku scalenia w zamian za wyżej wymienione grunty wydzielono grunty stanowiące działki:
nr [...], o pow. 0,82 ha i wartości porównawczej 53,40 jednostek szacunkowych dla J. K.,
nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] (działka budowlana o pow. 0,07 ha), o łącznej pow. 1,01 ha i wartości porównawczej 72,80 jednostek szacunkowych dla M. K.,
nr [...], nr [...] i nr [...] (część działki o pow. 0,07 ha stanowiła grunty zabudowane), o łącznej pow. 1,02 ha i wartości porównawczej 69,00 jednostek szacunkowych dla K. S.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że w odniesieniu do gruntów J. K., M. K. i K. S., został wydzielony im należny ekwiwalent, nie przekraczający dopuszczalnej różnicy 3% wartości gruntów posiadanych przed scaleniem.
Z ustaleń organu wynika, że powstała w wyniku scalenia, granica (obecnie sporna), pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] nie została przeprowadzona przez istniejące w czasie scalenia budynki. Na dzień zatwierdzenia projektu scalenia na działce nr [...] znajdował się tylko budynek mieszkalny M. i J. K. Działka nr [...] w trakcie scalenia powstała z przedscaleniowej działki nr [...] poszerzonej o około 6 m w kierunku wschodnim tak, aby granica działki przebiegała około 1 m od istniejącego budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...], w którym mieszkał brat skarżącej – K. S. wraz z rodzicami.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie podzielił zarzutów zgłoszonych przez M. K., a dotyczących objęcia gruntów zabudowanych scaleniem, wydzielenia wyłącznie dla niej działki budowlanej, a dla jej męża jedynie gruntów ornych, a także nieświadomego podpisania przez jej męża protokołu objęcia w posiadanie. Organ wskazał, że w imieniu M. K. w dniu 22 sierpnia 1980 r. złożył oświadczenie akceptujące projekt scalenia i warunki objęcia w posiadanie jej mąż J. K. Oświadczenie to, pomimo braku jej pisemnego pełnomocnictwa, jest skuteczne. Za oceną taka przemawiają niżej wskazane fakty:
- M. K. i J. K., pomimo posiadania przez nich dwóch działek siedliskowych, o łącznej powierzchni 0,13 ha, zgłosili formalne życzenie wydzielenia im jednej działki o pow. 0,07 ha z wybudowanym na niej ich nowym domem, zaś wydzielenie działki ze starymi zabudowaniami, w których mieszkał brat M. K., K. S. wraz z rodzicami, właśnie K. S.;
po zebraniu życzeń do projektu scalenia i sporządzeniu tzw. "ustawki gospodarstw", w której zgodnie z życzeniami zaproponowano działkę siedliskową o pow. 0,07 ha, M. K. w dniu 22 marca 1980 r. wyraziła zgodę na wstępny projekt zarówno na swoje grunty jak i jej męża J. K.;
szczegółowy projekt scalenia, który w dniu 22 sierpnia 1980 r. przyjął w swoim imieniu i imieniu swojej żony J. K., jak również K. S. - brat M. K., za którego projekt przyjął w tym samym dniu ojciec S. S., nie zmienił się w tym zakresie i był tożsamy z "ustawką gospodarstwa", na którą jak już wcześniej wspomniano, M. K. wyraziła zgodę. Pomimo braku w aktach pisemnych pełnomocnictw lub zgłaszanych ustnie do protokołu u geodety do podejmowania czynności związanych ze scaleniem gruntów w imieniu żony M. K. dla J. K. i odwrotnie oraz w imieniu syna K. S. dla S. S. oraz brak również pisemnej zgody zainteresowanych stron do objęcia scaleniem gruntów zabudowanych, to jednak w całym procesie scalenia gruntów zarówno małżonkowie M. i J. K., jej ojciec S. S. i brat K. S., złożyli zgodne życzenia co do sposobu wydzielenia gruntów zamiennych, w tym gruntów zabudowanych.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że kwestia dotycząca rozbieżności pomiędzy aktualną mapą ewidencyjną, mapą zasadniczą i mapą ewidencyjną poscaleniową, podnoszona przez skarżącą, nie stanowią przedmiotu sprawy. Jak również kwestia dotycząca zagospodarowania i użytkowania nadal przez M. K. jej przedscaleniowej działki nr [...], należącej do jej brata K. S., miała miejsca po wydaniu już decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., L. i J. gm. G., a zatem nie może mieć żadnego znaczenia dla oceny legalności tej decyzji, gdyż sposób wydzielenia uczestnikom scalenia gruntów zamiennych był prawidłowy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając ponownie sprawę, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji stwierdzając, że w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. Minister błędnie uznał się za organ wyższego stopnia w stosunku do Wojewody [...] wskazując, że obecnie w świetle obowiązujących przepisów, właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., nr [...], jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2010 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 113/11, uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1432/11, oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2011 r. uznają, że organem właściwym do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. w sprawie scalenia gruntów pozostaje organ wyższego stopnia w stosunku do wojewody, czyli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając wniosek M. K. i J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. podtrzymując stanowisko wyrażone w tej decyzji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. wnieśli M. K. i J. K. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
art. 1 ust. 3 ustawy z dn. 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez przyjęcie, iż zarówno M. K. jak i J. K. wyrazili zgodę na objęcie ich zabudowanych gruntów scalaniem, w sytuacji gdy zgody takiej nigdy nie wyrazili, a brak w aktach sprawy pisemnej zgody w tym zakresie jest równoznaczny z nie wyrażeniem zgody i stanowi rażące naruszenie wskazanego przepisu ustawy o scalaniu i wymianie gruntów,
- art. 3 ust. 1 ustawy z dn. 24.01.1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów poprzez przydzielenie J. K. w zamian za wartościową działkę znajdującą się przy głównej drodze prowadzącej do sąsiednich miejscowości oraz do miasta wojewódzkiego R. działki w nieatrakcyjnej lokalizacji w odległości 2 km od zabudowań, podczas gdy wskazany przepis stanowi, iż każdy uczestnik scalenia w zamian za grunty posiadane przed scaleniem otrzymuje grunty w zasadzie o równej wartości szacunkowej,
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art.30 § 2 i art. 30 § 4 ustawy z dn. 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 z późniejszymi zmianami - brzmienie obowiązujące w dacie 22.08.1980 r.) poprzez przyjęcie, iż czynności dokonywane w postępowaniu scaleniowym przez J. K. w imieniu jego żony M. K. i odwrotnie, w szczególności podpisanie przez J. K. w dn. 22.08.1980 r. projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów były prawnie skuteczne, w sytuacji gdy M. K. nigdy nie udzieliła w tym przedmiocie J. K. pełnomocnictwa pisemnego, jak i ustnego, a ponadto sprawa z całą pewnością nie stanowiła sprawy mniejszej wagi,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności błędną ocenę materiału dowodowego, w tym zalegającej w aktach sprawy dokumentacji scaleniowej oraz nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, podczas gdy stan faktyczny sprawy nie został dokładnie wyjaśniony i wymagał przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego,
- art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności niewystarczające wyjaśnienie, na jakich przesłankach organ ustalił, iż M. K. i J. K. wyrazili zgodę na objęcie ich gruntów scaleniem, na jakiej podstawie organ uznał, iż przyjęcie przez J. K. w imieniu M. K. w dn. 22.08.1980 r. projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowo wydzielonych gruntów było prawnie skuteczne oraz na jakiej podstawie organ uznał, iż postępowanie scaleniowe zostało przeprowadzone w myśl przepisów prawa, w sytuacji gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji administracyjnej winno wyczerpująco wyjaśniać powyższe kwestie,
- art. 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez dowolność w wydaniu decyzji, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, polegającą na niedostatecznym i niepełnym uzasadnieniu decyzji, z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje tego samego organu na przestrzeni kilku lat, podczas gdy prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji administracyjnej winno jednoznacznie wyjaśniać powyższą kwestię.
W konsekwencji powyższego, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przedstawili argumenty uzasadniające podniesione przez nich zarzuty.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G., w części dotyczącej gruntów, oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...], wydzielonych dla M. K. (c. S. i Z.), działki nr [...], wydzielonej dla J. K. (s. P. i K.) oraz działek nr [...] i [...], wydzielonych dla K. S. (s. S. i Z.).
Podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podobnie jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., w części dotyczącej objęcia postępowaniem scaleniowym zabudowanych działek nr [...] i nr [...] bez zgody ich właścicieli M. K. i J. K.
Jak już wyżej wskazano, postępowanie dotyczące oceny decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. toczyło się w trybie nieważnościowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.).
Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258, w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.
Do wzruszenia decyzji nie wystarczy stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, wyrok NSA z dnia 27 października 2003 r. sygn. akt IV SA 905/02, wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r. sygn. akt V SA 2998/99, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r. sygn. akt III SA 1935/99) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne – skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując, z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty i bezsporny został naruszony przepis prawny i jednocześnie niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni.
Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. organ orzekający bada stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji.
W przedmiotowej sprawie, przede wszystkim należy pamiętać o tym, że orzekał już w niej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Po raz pierwszy wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 i drugi raz wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1363/09.
Zgodnie z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w tym przepisie, są sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia. Oznacza to, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania sformułowane w uzasadnieniach wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 i z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1363/09 są wiążące w sprawie dla Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznającego wniosek M. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r., w części dotyczącej objęcia postępowaniem scaleniowym zabudowanych działek nr [...] i nr [...] bez zgody ich właścicieli M. K. i J. K., jak i dla sądu. Sąd administracyjny w ww. wyrokach wyjaśnił treść przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów i sposób ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, dotyczy to zwłaszcza art. 1 ust. 3 i art. 3 ust. 1 tej ustawy. Wskazał również, dlaczego stosowanie tych norm prawnych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w zaskarżonych decyzjach: z dnia [...] grudnia 2005 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] września 2005 r. oraz z dnia [...] lipca 2009 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] września 2008 r. uznał za błędne.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999, z. 5, poz. 101, wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego oceną prawną na gruncie art. 30 ustawy o NSA, wykładnia ta jest aktualna również na gruncie komentowanego przepisu, wyjaśnił, że związanie to oznacza, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 i z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1363/09 są prawomocne, co oznacza, że stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenia te, jako prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli organ, bądź strony, tj. M. K., J. K., K. K. nie zgadzali się z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w ww. orzeczeniach wojewódzkiego sądu administracyjnego, to powinni byli kwestionować je w drodze złożenia odpowiedniego środka odwoławczego jakim jest skarga kasacyjna. Po uprawomocnieniu się tych orzeczeń zawarte w nich stanowisko jest wiążące wobec wszystkich podmiotów wskazanych w art. 170 p.p.s.a.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, iż w ocenie Sądu, orzekający w sprawie organ słusznie uznał, iż oceniane w postępowaniu nieważnościowym orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. nie jest obarczone wadą nieważności, która skutkowałaby jego eliminacją z obrotu prawnego w całości, bądź w części.
Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 1980 r. zatwierdzająca projekt scalenia gruntów wsi W., L. i J., gm. G. wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów ( Dz. U. nr 3, poz. 13 ze zm. ).
Scalanie gruntów zgodnie z ustawą z dnia 24 stycznia 1968 r. miało na celu polepszenie warunków dla przyśpieszenia rozwoju produkcji rolnej. Obejmowało ono tylko grunty rolne z wyłączeniem lasów i gruntów leśnych ( art. 22 ust. 1 ). Uczestnikami postępowania scaleniowego byli właściciele jak i posiadacze samoistni gruntów. Każdy uczestnik postępowania scaleniowego otrzymywał, w zamian za grunty posiadane przed scaleniem, grunty w zasadzie o równej wartości szacunkowej ( art. 3 ust. 1 ). Grunty pod zabudowaniami nie mogły być objęte scaleniem bez zgody właściciela lub posiadacza samoistnego ( art. 1 ust. 3 ). Stan własności lub posiadania uczestników scalenia gruntów oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określało się według danych uwidocznionych w ewidencji gruntów (art. 10). Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów stanowiła tytuł do ujawnienia nowego stanu własności w księgach wieczystych, ale nie przesądzała tytułu własności ( art. 16 ust. 1 ). Scalanie gruntów nie zmieniało ani liczby właścicieli, ani prawa własności, czy innych uprawnień związanych z gruntem. Wiadomo, że uczestnik scalenia stawał się właścicielem gruntów poscaleniowych, stanowiących ekwiwalent gruntów należących do niego przed scaleniem. Tak, więc grunty poscaleniowe muszą stanowić ekwiwalent gruntów przedscaleniowych w pełnym zakresie tzn. muszą również odzwierciedlać poprzedni stan własności (współwłasności).
Postępowaniem scaleniowym zostały objęte między innymi grunty należące do:
- J. K.– działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,79 ha oszacowane na wartość 53,40 punktów, w tym grunty siedliskowe w działce nr [...] o powierzchni 0,06 ha i wartości 9,60 punktów szacunkowych, położone we wsi W.;
- M. K.– działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i część działki nr [...] o łącznej powierzchni 1,04 ha oszacowane na wartość 67,80 punktów, w tym grunty siedliskowe w działce nr [...] o powierzchni 0,07 ha i wartości 11,20 punktów szacunkowych, położone we wsi W.;
- K. S.– działki nr [...],[...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 0,98 ha oszacowane na wartość 66,75 punktów, w tym część działki nr [...] obejmująca grunty siedliskowe o powierzchni 0,05 ha i wartości 8,00 punktów szacunkowych, położone we wsi W.
Z rejestru szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem oraz mapy obszaru scalenia całego obiektu wynika, że scaleniem gruntów objęto wszystkie grunty siedliskowe w całej wsi W. nadając im zwiększoną wartość szacunkową 160 punktów. W operacie scalenia nie ma pisemnej zgody na objęcie postępowaniem scaleniowym gruntów zabudowanych żadnego uczestnika scalenia z obszaru całej wsi W.
Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela (samoistnego posiadacza). W orzecznictwie przyjmuje się, że zgoda taka nie może być domniemana (dorozumiana).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06, stanął na stanowisku, że przepisy ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 1968 r. nie wskazywały szczególnej formy, w jakiej zgoda, o której mowa w art. 1 ust. 3, miałaby być wyrażana. Sąd ten wskazał również, że zgoda na objęcie gruntów zabudowanych scaleniem nie może być domniemana, z tym, że zastrzeżenie takie może dotyczyć wyłącznie sytuacji, gdy określona osoba w żadnej formie nie wyrażała w toku postępowania zgody na objecie gruntów scaleniem. Jak wskazano sytuacja taka nie występuje w rozpoznawanej sprawie, gdzie z dokumentacji wynika jednoznacznie, iż J. K. w toku całego postępowania faktycznie wyrażał zgodę na dokonanie scalenia obejmującego jego działkę siedliskową, a później na przyznanie mu określonej działki jako ekwiwalentnej.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że skoro M. K. i J. K. oraz K. S. brali czynny udział w całym procesie scalenia gruntów, złożyli zgodne życzenia co do sposobu wydzielenia gruntów zamiennych, w tym gruntów zabudowanych, to nie może być mowy o braku ich zgody na objęcie scaleniem również gruntów zabudowanych.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji scaleniowej. J. K., M. K., jak również K. S. własnoręcznie podpisali rejestr szacunku porównawczego gruntów przed scaleniem, z którego wynika, że postępowaniem scaleniowym zostały objęte również ich działki zabudowane nr [...],[...],[...]. W rejestrze tym wskazano również wartość szacunkową gruntów.
Następnie, w dniu 18 grudnia 1979 r., w kwestionariuszu życzeń J. K., M. K. i K. S. własnoręcznie podpisali oświadczenia jakie grunty i gdzie położone chcieliby otrzymać w wyniku scalenia. Po zebraniu życzeń opracowano tzw. "ustawkę gospodarstw", która została okazana zainteresowanym w dniu 22 marca 1980 r. W ustawce gospodarstw zaprojektowano dla J. K. działkę orną w kompleksie III/2 o powierzchni 0,82 ha i wartości 53,40 punktów szacunkowych. Na tę propozycję, w imieniu męża, wyraziła zgodę M. K. składając własnoręczny podpis. Dla M. K. zaprojektowano działkę budowlaną w kompleksie VIII/5 o powierzchni 0,07 ha i wartości 11,20 punktów szacunkowych, działkę orną w kompleksie III/1 o powierzchni 0,57 ha i wartości 45,30 punktów szacunkowych, działkę orną w kompleksie II/41 o powierzchni 0,20 ha i wartości 16,00 punktów szacunkowych. Na propozycję tę M. K. wyraziła zgodę, co potwierdza jej podpis. Dla K. S. zaprojektowano działkę budowlaną i orną w kompleksie VIII/5 o powierzchni 0,23 ha i wartości 22,50 punktów szacunkowych oraz działkę orną w kompleksie III/2 o powierzchni 0,62 ha i wartości 44,60 punktów szacunkowych. Na propozycję tę K. S. wyraził zgodę, co potwierdza jego podpis.
Na podstawie przyjętej przez uczestników scalenia ustawki gospodarstw opracowano projekt szczegółowy oraz rejestr szacunku porównawczego gruntów po scaleniu. Projekt scalenia został okazany w terenie i zebrano co do jego oświadczenia. W dniu 22 sierpnia 1980 r. J. K. w imieniu własnym oraz żony M. K. złożył oświadczenie o wyrażeniu zgody na wydzielony ekwiwalent zamienny. Należy zauważyć, że ekwiwalent ten jest zgodny z zaprojektowanym ekwiwalentem, na który wyraziła zgodę w dniu 22 marca 1980 r. M. K. w imieniu własnym i w imieniu męża J. K. Również K. S., w imieniu którego oświadczenie złożył ojciec S. S., wyraził zgodę na wydzielony mu ekwiwalent zamienny.
Znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja scaleniowa potwierdza, że uczestnicy scalenia, w tym M. K., J. K. i K. S., uczestnicząc aktywnie w postępowaniu scaleniowym wyrazili zgodę na objęcie scaleniem również ich działek budowlanych, co potwierdzali swoimi podpisami. M. K. nie sprzeciwiała się objęciu jej działki budowlanej scaleniem, co potwierdziła podpisem (pozycja 298 – k.11 dokumentacji). Oświadczenie akceptujące, w sprawie projektu oraz warunków objęcia w posiadanie nowowydzielonych gruntów w imieniu M. K. złożył mąż J. K. w dniu 22 sierpnia 1980 r. Biorąc pod uwagę, że M. K. w imieniu własnym i męża J. K. wyraziła zgodę na tzw. ustawkę gospodarstw, która jest zgodna z projektem scalenia, który z kolei w dniu 22 sierpnia 1980 r. podpisał J. K. w imieniu własnym i żony M. K., to należy zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej decyzji, iż działanie J. K. w imieniu żony było skuteczne, gdyż M. K. nie kwestionowała oświadczenia złożonego w jej imieniu przez męża.
Odnosząc się do zarzutu skargi naruszenia zaskarżoną decyzją art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, Sąd stwierdza, iż wobec niezaskarżenia skargą kasacyjną orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/06 i z dnia 11 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1363/09 oraz treści art. 153, art. 170 p.p.s.a. zarzut ten jest obecnie nieskuteczny.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, gdyż jak wynika z dokumentacji scaleniowej uczestnicy postępowania scaleniowego otrzymali w zamian za grunty posiadane przed scaleniem grunty o równej wartości szacunkowej.
Sąd nie znalazł również podstaw do uznania za zasadne zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynika sprawy.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło