IV SA/Wa 2256/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 11 września 2017 r. T. M. złożył, na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany lasów na użytki rolne. We wniosku podał, że utrzymuje emeryturę w wysokości 1570 zł miesięcznie, nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Oświadczył, że budynek w którym zamieszkuje przeznaczony jest do rozbiórki. Wskazał również, że poniósł wydatki na protezy zębowe w kwocie 4500 zł. Jako wydatki wskazał koszty mieszkania – 300 zł, telefon 70 zł, koszty stomatologiczne 300 zł, dojazd na leczenie 450 zł. W piśmie z dnia 13 października 2017 r., w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 4 października wezwano Skarżącego do nadesłania wyciągów z posiadanych przez niego wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, ewentualnie oświadczenie o braku posiadania rachunku bankowego, oświadczenia, jaki skarżący ma tytuł prawny do lokum, w którym przebywa, nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, mediów, leków, kosztów leczenia itp., dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury. W piśmie z dnia 26 października 2017 r. Wnioskodawca oświadczył, że w 2005 r. zakończył działalność gospodarczą i zlikwidował konta osobiste, podał, że nie posiada oszczędności. Utrzymuje się sam, bez pomocy rodziny. Jest pod opieką kardiologiczną, diabetologiczną, stomatologiczną. Wskazał, że koszty leczenia przekraczają jego możliwości finansowe, więc korzysta z nich w sposób ograniczony. Wskazał, że w 2017 r. poniósł na zakup leków koszty w wysokości 1740,67 zł, W 2017 r. na koszty leczenia stomatologicznego i dojazdy wydał 8000 zł. Oświadczył również, że ma dług u siostry w kwocie 5000 zł, ponadto jest właścicielem samochodu marki [...] o wartości ok. 4500 zł. Wnioskodawca dołączył szereg kopii faktur za leczenie stomatologiczne, faktury z 2016 i 2017 r. za wykup leków, ponadto odcinki emerytury. W piśmie z dnia 16 listopada 2017 r. wezwano Skarżącego do nadesłania oświadczenia, z jakiego powodu w oświadczeniu o stanie rodzinnym pominął żonę i ewentualnie nadesłanie dokumentu potwierdzającego rozwiązanie małżeństwa, wyciągów z posiadanych przez żonę wszystkich rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego przez nią dochodu, wyjaśnienia, czy podane przez Skarżącego stałe wydatki i zobowiązania dotyczą również żony, nadesłania oświadczenia dotyczące stanu majątkowego żony skarżącego. W piśmie z dnia 22 listopada 2017 r. Wnioskodawca oświadczył, że od chwili przejścia B. M. na rentę strukturalną każdy z nich prowadzi niezależną gospodarkę swoimi dochodami. Wnioskodawca nie ma wglądu do konta bankowego żony ani wglądu w jej dochody. Oświadczył ponadto, że nie posiada z żoną orzeczenia o rozwodzie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 – dalej zwanej Ppsa) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozstrzygnięcie tej kwestii zależy zatem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Strona ma zatem wykazać, że jej stan majątkowy i możliwości płatnicze nie są wystarczające do poniesienia kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca, okażą się niewystarczające, można wystąpić o przyznanie prawa pomocy. Skarżący w niniejszym postępowaniu dość szczegółowo opisał swoją sytuację majątkową, nadesłał dokumenty dotyczące jego dochodów i wydatków. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że T. M. formalnie pozostaje w związku małżeńskim (oświadczenie z dnia 22 listopada 2017 r.). Obliguje to Referendarza do objęcia analizą możliwości majątkowych i zarobkowych oboje małżonków. Zgodnie bowiem z uregulowaniami kodeksu rodzinnego małżonkowie obowiązani są sobie pomagać. Ciążą na nich wzajemne zobowiązania alimentacyjne, w sytuacji gdy jedno z nich nie jest w stanie pokryć niezbędnych potrzeb. Faktyczna separacja nie wyłącza tego zobowiązania. W takiej sytuacji oczekiwanie pomocy ze strony państwa w postaci zwolnienia od kosztów możliwe byłoby jedynie wówczas jeśli osoba ta wykaże, że małżonek nie jest w stanie jej pomóc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 211/14 oraz z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 50/15). Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). W niniejszej sprawie T. M. wskazując, że od 2005 r. żona prowadzi niezależną gospodarkę swoimi dochodami, nie przedstawił danych obrazujących stan majątkowy małżonki. Nie wykonał także nałożonego na niego obowiązku przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez nią dochodów i posiadanych zasobów finansowych (wyciągów z prowadzonych dla niej rachunków i lokatach bankowych). Okoliczność ta musi zostać wzięta pod uwagę przy ocenie jego możliwości płatniczych, bowiem z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z nich, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uchylając się od podania danych dotyczących sytuacji majątkowej żony, Skarżący nie wykazał, że nie jest ona w stanie mu pomóc w poniesieniu kosztów związanych z udziałem w niniejszym postępowaniu. W orzecznictwie przyjmuje się, bowiem że rozdzielność majątkowa, separacja faktyczna małżonków nie stanowi okoliczności, w której żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (zob. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11). W tej sytuacji, biorąc pod uwagę powołane stanowiska judykatury, Referendarz sądowy uznał, że T. M. nie wykazał, że nie jest w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 orzeczono jak w sentencji.