IV SA/Wa 2257/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. z dnia 25 czerwca 2014 r. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 13 stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania J. L. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Sąd wskazał, że zgodnie z oświadczeniami skarżącego jego rodzina utrzymuje się nie tylko z wynagrodzenia żony 1920 złotych brutto miesięcznie, ale także ze środków z pracy dorywczej w kwocie 900 złotych miesięcznie oraz 900 złotych miesięcznie przekazywanych na rzecz skarżącego przez jego matkę jako czynsz najmu za mieszkanie, w którym mieszka skarżący z rodziną. Jednocześnie koszty ponoszone przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około 750 złotych miesięcznie (około 400 złotych pozostałych kosztów utrzymania mieszkania oraz 350 złotych na utrzymanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Skarżący nie przedstawił innych wydatków ponoszonych we wspólnym gospodarstwie domowym, ani też przez któregoś z członków rodziny. Sąd stwierdził, że przedstawione źródła utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz partycypowanie w kosztach utrzymania przez matkę skarżącego, która nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wskazują, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego oraz skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wskazane przychody znacznie przewyższają ponoszone koszty utrzymania, które wynoszą według oświadczenia skarżącego około 750 złotych. Skarżący nie udokumentował jakichkolwiek innych kosztów utrzymania. Dodatkowo wynagrodzenie żony skarżącego stanowi stałe źródło utrzymania, a praca dorywcza skarżącego i jego syna dodatkowo zwiększa kwotę, którą miesięcznie dysponują razem wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym skarżącego. Postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II OZ 171/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 13 stycznia 2014 r. i wskazał, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie dawały podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie takie byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat, czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W gospodarstwie domowym skarżącego uzyskiwany jest przez członków jego rodziny stały dochód miesięczny, tj. wynagrodzenie żony w kwocie 1920 złotych brutto, środki pieniężne z pracy dorywczej w kwocie 900 złoty oraz środki pieniężne przekazywane przez matkę skarżącego na pokrycie czynszu najmu 900 złotych, które przy racjonalnym gospodarowaniu pozwala na poniesienie kosztów sądowych. W dniu 20 marca 2014 r. skarżący J. L. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E. L. oraz synami K. L. i małoletnim M. L. Według oświadczeń skarżącego na dochód rodziny składa się wyngarodzenie z tytułu umowy o pracę E. L. w kwocie 1400 złotych brutto oraz zasiłek dla bezrobotnych przyznany K. L. w kwocie 650 złotych brutto, który został przyznany do lutego 2014 r. Na wydatki rodziny składają się opłaty bieżące w kwocie 400-500 złotych miesięcznie oraz czynsz najmu mieszkania w kwocie 450 złotych, drugą połowę czynszu pokrywa matka skarżącego, która do końca lutego pokrywała całość czynszu w kwocie 900 złotych. Po opłaceniu wszystkich rachunków skarżącemu oraz jego rodzinie pozostaje niespełna 1000 złotych. Ponieważ zawarte w ponownym wniosku informacje były niewystarczające do stwierdzenia, że w sprawie zaszły zmiany okoliczności w porównaniu z pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zarządzeniu z dnia 27 marca 2014 r. skarżący został wezwany w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie (nadesłanie): dokumentu potwierdzającego podaną w rubryce 10 formularza PPF wysokość otrzymywanego przez E. L. wynagrodzenia za pracę, kopii decyzji administracyjnej przyznającej K. L. zasiłek dla bezrobotnych, udokumentowanego (w formie faktur, rachunków, dowodów wpłaty) spisu stałych wydatków. W postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2014 r. odmówiono zmiany postanowienia z dnia 13 stycznia 2014 r. Skarżący nie wykazał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia z dnia 13 stycznia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W nowym wniosku J. L. powołał się na okoliczności, które mogłyby stanowić przesłanki z art. 165 p.p.s.a. jednak nie przedstawił stosownych zaświadczeń do których był wzywany i został mu wyznaczony stosowny termin. Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów. Ponieważ skarżący nie wykazał, by stan faktyczny, w którym Sąd wydał postanowienie z dnia 13 stycznia 2014 r., uległ zmianie, to wniosek o zmianę tego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. W dniu 25 czerwca 2014 r. skarżący J. L. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, w nadesłanym formularzu wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie zmieniła się jego sytuacja rodzinna. Według oświadczeń skarżącego na dochód rodziny składa się wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę E. L. w kwocie 1280 złotych. Na wydatki rodziny składają się opłaty stałe (prąd elektryczny, gaz) w kwocie 250 złotych, 200 złotych za czynsz najmu, pozostałą część czynszu w kwocie 700 złotych pokrywa matka skarżącego, inne opłaty w kwocie 750-800 złotych miesięcznie. Wynagrodzenie żony skarżącego jest obciążone przez komornika w kwocie około 150 złotych. Skarżący wskazał także, że ponosi koszty spłaty kredytu bankowego w kwocie 200 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Cytowany przepis przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do zmiany wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 282/12). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie wykazał żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia z dnia 13 stycznia 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. W nowym wniosku J. L. powołał się na okoliczności, które mogłyby stanowić przesłanki z art. 165 p.p.s.a. jednak nie przedstawił stosownych zaświadczeń potwierdzających jego sytuację majątkową. Skarżący miał świadomość, jakie dokumenty należy złożyć, ponieważ był do tego wzywany przy rozpoznawaniu poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy. Wskazywane zmiany w wynagrodzeniu żony oraz informacja o obciążeniu komorniczym i kredycie bankowym nie zostały poparte żadnym dokumentami, na podstawie których możliwa byłaby sądowa ocena wiarygodności oświadczeń oraz rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Również zmiana zakresu wniosku, tj. żądanie wyłącznie zwolnienia od kosztów sądowych nie ma znaczenia dla uwzględnienia wniosku, ponieważ skarżący nie wykazał, by stan faktyczny, w którym Sąd wydał postanowienie z dnia 13 stycznia 2014 r., uległ zmianie. W tej sytuacji wniosek o zmianę tego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 165 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.