IV SA/Wa 2299/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2018 r., nr [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania T. K. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania I. Z. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P. - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu I. Z. (dalej: "skarżąca") z pobytu stałego w ww. budynku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy: Burmistrz Miasta i Gminy P. w dniu [...] sierpnia 2017 r., na wniosek T. K., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania I. Z. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P. We wniosku o wymeldowanie T. K. poinformował, że I. Z. jest jego byłą konkubiną. Skarżąca wyprowadziła się z budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P. zabierając wszystkie swoje rzeczy z początkiem września 2016 r. Obecnie zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. Powyższe potwierdziła Komenda Powiatowa Policji w P., informując dodatkowo, że w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 23 stycznia 2018 r. w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. . nie odnotowano interwencji policji (pismo z dnia 25 stycznia 2018 r.). Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. organ I instancji orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego spod wyżej wskazanego adresu. Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, podnosząc, że została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz, że zostały wymienione zamki w drzwiach, w związku z czym nie ma możliwości powrotu do nieruchomości. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania uzupełniającego, mającego na celu ustalenie czy po stronie I. Z. zaistniały przesłanki uzasadniające jej wymeldowanie z pobytu stałego, tj. czy miejsce zameldowania opuściła trwale i dobrowolnie. Organ I instancji w dniu [...] lutego 2018 r. przeprowadził oględziny budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P. W ich trakcie stwierdzono, że od jesieni 2017 r. pod ww. adresem zamieszkuje K. K. wraz z rodziną i znajdują się tam rzeczy do nich należące, a także rzeczy T. K. Podczas oględzin w budynku obecna była I. Z., która oświadczyła do protokołu, że wyprowadziła się we wrześniu 2016 r., zabierając ze sobą część swoich rzeczy. W tym czasie pozostawała w konflikcie z T. K., przy czym w okresie ich wspólnego zamieszkiwania nigdy nie interweniowała policja. W czasie gdy podjęła decyzję o opuszczeniu budynku, zarówno ona jak i T. K. mieli nowych partnerów. Od momentu wyprowadzki I. Z. nie partycypuje w kosztach utrzymania budynku. Podczas oględzin skarżąca wskazała, że w okresie, gdy nie zamieszkiwała pod tym adresem zostały wymienione zamki w drzwiach, ale nie zna dokładnej daty tego zdarzenia. Po tym jak dowiedziała się o wymianie zamków nie podejmowała żadnych kroków prawnych żeby powrócić do miejsca zameldowania, niemniej chciałaby ponownie tam zamieszkać i oczekuje, że były konkubent wyrazi na to zgodę. Wyjaśniła przy tym, że jeśli T. K. nie zgodzi się na jej powrót do nieruchomości, to zamierza wystąpić z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, co też ostatecznie uczyniła w lutym 2018 r. W Sądzie Rejonowym w P. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt [...]. Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmówił wymeldowania I. Z. z pobytu stałego. Wskazał w uzasadnieniu, że wymieniona miejsca stałego zameldowania nie opuściła dobrowolnie. Nie zgadzając się z wydanym przez organ I instancji rozstrzygnięciem, T. K. wniósł odwołanie do Wojewody [...]. W uzasadnieniu podniósł, że sam fakt wniesienia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania nie może jeszcze przesądzać o odmowie wymeldowania I. Z. z miejsca pobytu stałego tym bardziej, że wymieniona wyprowadziła się dobrowolnie. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2018 r. uchylił w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] kwietnia 2018 r. i orzekł o wymeldowaniu I. Z. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P. Wojewoda uznał, że głównym powodem opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego pobytu było nie pozostawanie we wspólnym związku z T. K. oraz to, że każde z nich pozostawało w nowym związku partnerskim w chwili wyprowadzki skarżącej we wrześniu 2016 r. z miejsca pobytu stałego. W ocenie Wojewody [...], wyprowadzka była spowodowana własną, świadomą, nieprzymuszoną decyzją skarżącej. Od czasu wyprowadzki w żaden sposób - czy to werbalny, czy to faktyczny nie wykazała woli przebywania w przedmiotowej nieruchomości. Świadczy o tym fakt, że nie wie nawet, w jakiej dokładnie dacie zostały wymienione zamki w drzwiach wejściowych do budynku, mimo tego, że jak sama przyznała, z ustaleń dokonanych z T. K. wynikało, że będzie mogła powrócić do budynku pod koniec grudnia 2016 r. Od tej daty co najmniej do kwietnia 2017 r. miała jeszcze do omawianego budynku swobodny dostęp, mimo to nie była zainteresowana powrotem do nieruchomości i ponownym w niej zamieszkaniem. Okoliczność ta zaprzecza również obecnym twierdzeniom I. Z. o zamiarze stałego zamieszkiwania pod adresem zameldowania. Tym twierdzeniom przeczą także przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości, które wykazały, że brak jest tam rzeczy osobistych I. Z. Ponadto w toku postępowania zostało ustalone, że skarżąca mieszka obecnie w innym miejscu w wynajmowanym budynku wraz z obecnym partnerem, małoletnim synem M. K. oraz pełnoletnim synem z pierwszego małżeństwa i tam koncentruje obecnie swoje życie. Odnosząc się natomiast do wniesionego do sądu powszechnego przez I. Z. powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. [...], organ odwoławczy wyjaśnił, że I. Z. miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie we wrześniu 2016 r. natomiast powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania wniosła do sądu powszechnego dopiero w lutym 2018 r. (w toku ponownie prowadzonego postępowania przez organ I instancji). Skarżąca żąda więc przywrócenia posiadania przedmiotowego budynku w celu ponownego wejścia w jego posiadanie, którego wcześniej sama się pozbawiła, a nie została z niego usunięta wbrew swojej woli. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. Z., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że skarżąca opuściła adres stałego zameldowania całkowicie dobrowolnie; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności protokołu z kontroli meldunkowej oraz sprawozdania z wywiadu środowiskowego dot. M. K. w sprawie [...] i przyjęcie, iż skarżąca obecnie koncentruje swoje życie w wynajmowanym budynku położonym w W. przy ul. [...], podczas gdy oczywistym jest, że po przymusowym opuszczeniu lokalu musiała zamieszkać w innym miejscu i tymczasowo uporządkować tam swoje życiowe sprawy; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że skoro skarżąca pozostaje w nowym związku, to nie zamierza realnie wrócić do budynku przy ul. [...] w miejscowości J., w którym na chwilę obecną zamieszkują inne osoby i który nie stanowi jej własności; art. 77 § 1 k.p.a poprzez wyprowadzenie z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie wniosków sprzecznych z zasadami logiki i doświadczenia życiowego i przyjęcie, że skoro w lokalu nie znajdują się rzeczy osobiste skarżącej, to nie ma ona zamiaru realnego powrotu do miejsca stałego zameldowania; art. 77 § 1 k.p.a poprzez całkowicie dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że skarżąca od września 2016 r. do kwietnia 2017 r. miała swobodny dostęp do lokalu a mimo to nie była zainteresowana powrotem do nieruchomości, podczas gdy skarżąca wielokrotnie wskazywała, że chce zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu, lecz T. K. skutecznie uniemożliwiał jej to. Ponadto skarżąca zarzuciła Wojewodzie błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż od momentu opuszczenia budynku przy ul [...] w miejscowości J. skarżąca nie partycypowała w kosztach utrzymania nieruchomości, podczas gdy od września 2016 r. do listopada 2016 r. Skarżąca ponosiła koszty połowy raty kredytu na jej zakup oraz nieprzeprowadzenie przez organ z urzędu dowodu z przesłuchania skarżącej jako strony i oparcie rozstrzygnięcia w znacznej mierze o jej lakoniczne twierdzenia przedstawione podczas kontroli meldunkowej, która miała charakter oględzin. Skarżąca zwróciła także uwagę na naruszenie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r., poz. 730) poprzez jego błędne zastosowanie i orzeczenie o wymeldowaniu skarżącej z miejsca stałego zamieszkania, podczas gdy nie zachodziły do tego ustawowe przesłanki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 powołanej ustawy, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawa o ewidencji ludności). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawa o ewidencji ludności, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z 20 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2065/14). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w sposób trwały można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Także opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że nawet jeżeli przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna (zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego), to następne trwałe przeniesienie centrum życiowego do innego lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ do wymeldowania danej osoby z dawniej zajmowanego lokalu. O dobrowolnym opuszczeniu lokalu można więc mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała we właściwym terminie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2657/16, CBOSA). Przy czym, stosownie do art. 344 § 2 K.c. roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń posiadania wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. W ocenie Sądu, Wojewoda [...] słusznie uznał, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności przemawiające za wymeldowaniem skarżącej z miejsca stałego pobytu. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca dobrowolnie i trwale opuściła swoje dotychczasowe miejsce zamieszkania we wrześniu 2016 r. Przemawia za tym zebrany w sprawie materiał dowodowy, z którego wynika, że skarżąca nie zamieszkuje w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P., i miejsce to nie stanowi jej centrum życiowego. Skarżąca wyprowadziła się z lokalu we wrześniu 2016 r., ponieważ była w konflikcie z K. i zabrała część rzeczy osobistych, nie będąc przez nikogo przymuszaną (protokół z kontroli meldunkowej). Aktualnie zamieszkuje ona w innym miejscu z obecnym partnerem i swoimi synami w wynajmowanym budynku położonym w W. przy ul. [...]. Jak wynika z protokołu kontroli meldunkowej, obecnie brak jest w lokalu rzeczy skarżącej. Co prawda skarżąca podniosła, że wyprowadzka nie była dobrowolna i nie miała charakteru trwałego, ponieważ zamierzała powrócić do opuszczonego budynku, jednak w ocenie Sądu, argumenty te nie mogą odnieść skutku. Z jednej strony skarżąca podnosi, że zamierzała powrócić do miejsca zameldowania pod koniec 2016 r., a z drugiej strony nie wskazuje, żeby w rzeczywistości podejmowała takie próby. Skarżąca nie wie, w jakiej dacie zostały wymienione zamki, co świadczy o braku zainteresowania zamieszkiwaniem w tym budynku. Z protokołu z kontroli meldunkowej wynika, że do kwietnia 2017 r. skarżąca miała do lokalu dostęp, ponieważ co najmniej do tego momentu zamki w drzwiach nie zostały wymienione. Ponadto, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca do czasu wydania pierwszej decyzji o wymeldowaniu (z [...] listopada 2017 r.) podejmowała jakiekolwiek czynności zmierzające do powrotu do budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P., co potwierdza, że samo opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny. Nigdy nie odnotowano też jakiejkolwiek interwencji Policji w tym budynku, co potwierdziła Komenda Powiatowa Policji w P. O braku trwałości opuszczania budynku, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie świadczy to, że M. K. (syn skarżącej i T. K.) kontynuuje naukę w szkole w Z. Ze sprawozdania z wywiadu środowiskowego wynika bowiem, że skarżąca i T. K. nie potrafią porozumieć się w sprawach dotyczących zmiany szkoły syna. Na zmianę rozstrzygnięcia w tej sprawie nie wpływa okoliczność, że skarżąca wystąpiła z powództwem posesoryjnym. Skarżąca opuściła budynek we wrześniu 2016 r., a z powództwem posesoryjnym wystąpiła dopiero w lutym 2018 r. Wystąpienie przez skarżącą, z powództwem, o którym mowa w art. 344 K.c., dopiero po upływie prawie półtora roku od opuszczenia lokalu nie może prowadzić do podważenia oceny organu odwoławczego, że opuszczenie miało charakter trwały i dobrowolny. Podczas oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji ustalono, że od momentu wyprowadzki I. Z. nie partycypuje w kosztach utrzymania budynku. Skarżąca kwestionuje to ustalenie, podnosząc, że poniosła koszty połowy raty kredytu od września 2016 r. do listopada 2016 r. Zarzut ten również nie może odnieść skutku. Jednorazowe poniesienie kosztów połowy raty kredytu nie oznacza, że skarżąca stale partycypuje w kosztach utrzymania budynku. W świetle powyższych rozważań w ocenie Sądu zarzuty skargi nie są zasadne. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (m.in. protokół kontroli meldunkowej, sprawozdanie z wywiadu środowiskowego dotyczącego syna skarżącej i T. K.) był kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie ustalenia faktyczne do tego, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania były prawidłowe i nie naruszały zasady swobodnej oceny dowodów. W toku postępowania administracyjnego, organy przeprowadziły postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie zasadności przesłanki o braku dobrowolności przy opuszczeniu przez skarżącą budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości J., gm. P. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Zatem dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać pewne czynności służące rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej meldunkowi. Reasumując, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych w skardze zarzutów, Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności zapadłej decyzji, ponieważ odpowiada ona prawu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.