IV SA/Wa 2310/19

Dnia 4 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia SO del. Aleksandra Westra, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skarg E. A. i S. A. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej postanawia: 1. odrzucić skargi; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie solidarnie na rzecz skarżących E. A. i S. A. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. E. A. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik skarżącego S. A. wniosła skargi na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej dla S. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 2258/18, odrzucił skargi E. A. i S. A. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w A. z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy krajowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarga S. A. jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu z uwagi na zaskarżenie decyzji organu I instancji, natomiast skarga E. A. wobec braku interesu prawnego skarżącej. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wnieśli skarżący. Naczelny Sąd Administracji postanowieniem z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1480/19, uchyli zaskarżone postanowienie podnosząc, że z analizy art. 5 pkt 4 lit. a i b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obecnie obowiązującym wynika, że do właściwości sądów administracyjnych nadal nie należą sprawy dotyczące odmowy wydania wiz krajowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić, gdyż sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma okoliczność, że przedmiotem wniesionej skargi do sądu administracyjnego jest decyzja o odmowie wydania wizy krajowej. Zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 z późn. zm.) cudzoziemcowi można wydać wizę Schengen lub wizę krajową. Wizy Schengen wydawane są w oparciu o przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (Dz. Urz. UE L 243 z dnia 15 września 2009 r.; dalej "kodeks wizowy"). Wizy krajowe, zgodnie z art. 3 pkt 21 i art. 66 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 18 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L 239 z dnia 22 września 2000 r.) są wydawane zgodnie z prawem krajowym. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 18 ust. 1 Konwencji Wykonawczej Schengen wizy krajowe są wizami na pobyt przekraczający 90 dni ("wizami długoterminowymi") wydawanymi w formie jednolitego formularza wizowego określonego w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1683/95, przy czym w nagłówku podaje się kategorię wizy oznaczoną literą "D". Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej "ppsa"). Zgodnie z art. 5 pkt 4 ppsa, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej, sądy administracyjne nie były właściwe w sprawach wiz wydawanych przez konsulów, z wyjątkiem wiz wydanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 900). Kwestia dopuszczalności drogi sądowej w przypadku skarg na decyzje konsula w sprawie wiz Schengen była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w sprawie II OSK 1346/16 zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (UE) z pytaniem prejudycjalnym: "Czy art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. z 2009 r. Nr L 243, str.1-58), z uwagi na motyw 29 preambuły do kodeksu wizowego i art. 47 akapit pierwszy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. z 2012 r. Nr C 326, str. 391-407), należy rozumieć w ten sposób, że nakłada na państwo członkowskie obowiązek zagwarantowania środka zaskarżenia (odwołania) do sądu?". Trybunał Sprawiedliwości UE udzielając odpowiedzi na powyższe pytanie wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie [...] S. H. orzekł, że art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks wizowy, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 610/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r., w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia procedury odwoławczej od decyzji o odmowie wydania wizy, której szczegółowe zasady należą do porządku prawnego każdego państwa członkowskiego, przy poszanowaniu zasad równoważności i skuteczności. Procedura ta musi gwarantować na pewnym etapie postępowania środek odwoławczy do sądu. W wyniku uwzględnienia powyższego orzeczenia TSUE, w dniu 4 marca 2019 r. weszła w życie nowelizacja art. 5 pkt 4 ppsa. Ustawodawca rozszerzył zakres kognicji sądów administracyjnych również na sprawy dotyczące wiz Schengen, o których mowa w art. 2 pkt 2-5 kodeksu wizowego. Z uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że nowelizacja miała "na celu dostosowanie polskiego porządku prawnego do zaleceń Komisji Europejskiej przedstawionych polskiemu Rządowi w ramach procedury naruszeniowej, o której mowa w art. 258 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. poz. 864, z późn. zm.), zwanego dalej "TFUE", oraz do orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie [...] S. H.". Wskazana nowelizacja nie ma jednak zastosowania do decyzji odmownej będącej przedmiotem zaskarżenia. Z analizy art. 5 pkt 4 lit. a i b ppsa w brzmieniu obecnie obowiązującym wynika, że do właściwości sądów administracyjnych nadal nie należą sprawy dotyczące odmowy wydania wiz krajowych. Z uwagi na powyższe decyzja konsula o odmowie wydania cudzoziemcowi wizy krajowej (długoterminowej), zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi, nie może być przedmiotem kontroli sądowej. W postępowaniu przed sądem administracyjnym możliwość kwestionowania decyzji odmownej wydania wizy krajowej została wyłączona z procedury sądowoadministracyjnej (zob. postanowienia NSA z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1480/19 oraz z dnia 4 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2470/19). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia Wskazać również należy, że NSA w dniu 4 listopada 2019 r. w sprawie II OSK 2470/19 skierował do TSUE pytanie prejudycjalne: "Czy art. 21 ust. 2a Konwencji wykonawczej do układu Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. UE z 2000 r. Nr L 239 s. 19) w powiązaniu z art. 47 akapit pierwszy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. z 2012 r. Nr C 326, str. 391-407) należy rozumieć w ten sposób, że obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wydania wizy długoterminowej i który nie może skorzystać z wynikającego z art. 21 ust. 1 Konwencji wykonawczej do układu Schengen prawa swobodnego przemieszczania się po terytoriach innych państw członkowskich, powinien mieć zapewnione prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem?". Dopiero ewentualna twierdząca odpowiedź TSUE w tym zakresie może stać się powodem podjęcia przez ustawodawcę prac legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia do polskiego porządku prawnego dopuszczalności kontroli sądowoadministracyjnej decyzji o odmowie wydania cudzoziemcowi wizy krajowej.