IV SA/Wa 2342/16

Dnia 21 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2017r. sygn. akt IV SA/Wa 2342/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 roku, Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2017r., sygn. akt IV SA/Wa 2342/16 (k. 68 – 74) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest właścicielem mieszkania o pow. 45 m2 (o szacunkowej wartości ok. 130.000 zł) oraz gospodarstwa rolnego o wartości ok. 200.000 zł, w skład którego wchodzą: lasy (0,4 ha), użytki rolne (ok. 1,4 ha) oraz trzy budynki, w tym jeden mieszkalny, jest właścicielem samochodu osobowego marki [...] (rok produkcji 2011), oraz współwłaścicielem samochodu osobowego marki [...] (rok. produkcji 2007), posiada również oszczędności w kwocie ok. 1.200 zł. Skarżący obecnie prowadzi działalność gospodarczą, która jak oświadczył nie przynosi mu jeszcze dochodów. Ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie w łącznej wysokości 467 zł miesięcznie. Ustalenia poczynione w sprawie sprawiły, że referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie przedstawił takich okoliczności i dokumentów, które wskazywałby, że jego sytuacja materialna jest krytyczna i nie ma możliwości zgromadzić środków niezbędnych do dochodzenia swoich praw w sądzie. Referendarz sądowy wskazał za skarżącym, że ten utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej oraz z posiadanych oszczędności i nie ma trudności z regulowaniem bieżących wydatków i nie zalega z opłatami. Referendarz sądowy wskazał również, że posiadanie przez skarżącego zarówno mieszkania, jak i gospodarstwa rolnego, w tym domu i budynków gospodarczych wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że w jego sytuacji niemożliwe jest uiszczenie kosztów sądowych, jak również opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że skarżący przeznacza "wszystkie dostępne środki finansowe przeznaczam na radców prawnych..." (postanowienie k. 68 – 74). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 78) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia z dnia 26 lipca 2017r. został doręczony skarżącemu w dniu 1 września 2017r. W ustawowym terminie, w dniu 8 września 2017r., skarżący złożył sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 lipca 2017r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, że nie jest właścicielem samochodu marki [...], a jedynie współwłaścicielem wskazanego pojazdu. Posiadane przez skarżącego pojazdy są mu niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący podniósł, że analizując wyciągi z rachunków bankowych referendarz skupił się jedynie na wpływach, pomijając wysokość ponoszonych przez skarżącego wydatków. Ponadto referendarz sądowy, w ocenie skarżącego, sugerował zbycie nieruchomości i pozyskanie w ten sposób środków pieniężnych na uiszczenie wpisu od skargi (sprzeciw k. 79 – 80). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącego referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Referendarz sądowy słusznie zaznaczył, że dla rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym istotne były zawarte w nim informacje, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest właścicielem nieruchomości – mieszkania o wartości około 130.000 zł oraz zabudowanego i zalesionego gospodarstwa rolnego o wartości około 200.000 zł, a nadto, iż posiada oszczędności w kwocie 1.200 zł. W świetle powyższego - w ocenie Sądu – referendarz sądowy zasadnie uznał, że sytuacja skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsporne jest, że skarżący dysponuje majątkiem (oszczędnościami w kwocie 1.200 zł, nieruchomością rolną oraz budynkiem mieszkalnym o powierzchni 45 m2), z którego bez trudności i wyrzeczeń mógłby pozyskać środki na opłacenie kosztów sądowych, w tym w szczególności na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 101 zł. Posiadanie majątku, w szczególności oszczędności i nieruchomości, wyklucza - zdaniem Sądu - możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011r., I OZ 724/11, LEX nr 965945, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010r., II FZ 430/10, LEX nr 742485). W tym miejscu należy podkreślić, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2013r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013r., II OZ 406/13). Skarżący nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym w szczególności uiścić wpisu od skargi we wskazanej kwocie 101 zł. Odnosząc się do zawartych w sprzeciwie zarzutów należy wskazać, że okoliczność posiadania przez skarżącego obu samochodów na zasadzie wspólności, a nie prawa własności, jak wskazał referendarz sądowy, nie zmienia oceny możliwości finansowych skarżącego. Ponadto odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu braku możliwości zbycia ruchomości należy wskazać, że w treści uzasadnienia postanowienia z dnia 26 lipca 2017r. referendarz sądowy nie wskazywał na taki sposób pozyskania środków pieniężnych niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. W pierwszej kolejności, jak słusznie zauważył referendarz sądowy, skarżący powinien skorzystać ze środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym. Jeżeli skarżący nie chce dysponować środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, nic nie stoi na przeszkodzie aby pozyskał środki pieniężne w drodze kredytu lub pożyczki, których zabezpieczeniem mogą być np. nieruchomości skarżącego, które nie są obarczone prawami osób trzecich. Z uwagi na posiadanie przez skarżącego majątku, w tym w szczególności oszczędności oraz nieruchomości nieobciążonych prawami osób trzecich należy stwierdzić, iż skarżący dysponuje środkami pozwalającymi mu ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.