IV SA/Wa 2424/20

WyrokWSA w Warszawie2021-04-15

Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Alina Balicka, Aleksandra Westra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Generalny Lasów Państwowych prawidłowo ustalił opłatę za niezgodne z prawem wyłączenie z produkcji gruntów leśnych, obciążając nią właściciela, mimo jego twierdzeń o działaniu wykonawcy robót?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły odpowiedzialność skarżącego za niezgodne z prawem wyłączenie gruntów leśnych z produkcji. Pomimo zlecenia prac ziemnych wykonawcy, skarżący, jako właściciel, miał świadomość przekroczenia granic działki i zlecił niwelację terenu, co umożliwiło rozdysponowanie mas ziemnych. Ustalenia sądu karnego dotyczące zabioru mas ziemnych nie są tożsame z ustaleniami dotyczącymi powierzchni wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, a tym samym nie zwalniają skarżącego z odpowiedzialności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty za niezgodne z prawem wyłączenie z produkcji 0,0528 ha gruntów leśnych. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych stwierdził wyłączenie i naliczył opłatę. Po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez WSA, organ ponownie ustalił stan faktyczny, uwzględniając zlecenia prac ziemnych przez skarżącego, ale obciążając go odpowiedzialnością za wyłączenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, twierdząc, że sprawcą był wykonawca robót, który przekroczył granice działki. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Balicka Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia z produkcji gruntów leśnych oddala skargę. Dyrektor Generalny Lasów Państwowych decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. P., utrzymał mocy decyzję nr [...] Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. z dna [...] grudnia 219 r., stwierdzającej wyłączenie z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych 0,0528 ha gruntów leśnych, stanowiących własność Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa T., wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...], obręb ewidencyjny Z., gmina C.. W uzasadnieniu podano, że decyzją nr [...] Dyrektor RDLP z dnia [...] lipca 2016 r. stwierdził, że strona wyłączyła grunty leśne z produkcji o pow. 0,0529 ha, wchodzące w skład działki ewidencyjnej nr [...], obręb Z.. gmina C.. W związku ze stwierdzonym wyłączeniem organ naliczył opłatę w kwocie 23 846,08 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Generalny Lasów Państwowych decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/18, uchylił decyzję Dyrektora Lasów Państwowych z dna [...] lutego 2018 r. oraz decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2016 r., uznając za niezbędne ustalenie prawidłowego stanu faktycznego i przeprowadzenia postępowania dowodowego co do istoty sprawy. Sąd uznał, że zachodzi konieczność ustalenia zakresu zlecenia udzielonego wykonawcy robót, czynności wykonywanych w toku zleconych prac oraz wpływu tych czynności na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji. Sąd wskazał, aby Dyrektor RDLP dokonał powyższych ustaleń przy uwzględnieniu treści wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] lutego 2017 r., sygn. akt [...]. Dyrektor RDLP w toku ponownego postępowania przeprowadził szereg czynności dowodowych w celu ustalenia stanu faktycznego i stwierdził, że wyłączenia 0,0529 ha gruntów leśnych z produkcji na działce ewidencyjnej nr [...], dokonała w 2016 r. strona. W związku z powyższym, w trybie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. ochronie gruntów rolnych i leśnych, wydał decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., w której ustalił stronie opłatę w kwocie 23 332,66 zł, za niezgodne z przepisami ww. ustawy, wyłączenie. W odwołaniu strona skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów. art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez uznanie, iż sprawcą niezgodnego z przepisami ustawy wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0529 ha wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] jest strona podczas, gdy odpowiedzialność za niezgodnie z przepisami ustawy wyłączenie gruntów z produkcji obciąża nie właściciela gruntu, a faktycznego sprawcę wyłączenia, którym w niniejszym przypadku był wykonawca robót na działce strony, który pod jego nieobecność i wbrew udzielonemu mu zleceniu wykonał niwelację terenu wykraczając poza granicę działki. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę, stwierdził, że Dyrektor RDLP prawidłowo prowadził ponowne postępowanie z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1311/18. Poczynił starania w celu ustalenia zakresu zlecenia udzielonego wykonawcy robót, czynności wykonywanych w toku zleconych prac oraz ocenił wpływ tych czynności na wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, co zostało szczegółowo opisane w uzasadnieniu decyzji. Dyrektor RDLP przed wydaniem skarżonego rozstrzygnięcia dokonał starannej analizy zgromadzonej dokumentacji (uzyskał dodatkowy materiał dowodowy, powołał komisję do zbadania sprawy, przeprowadził przesłuchania świadków, wystąpił do nadleśnictwa o dodatkowe informacje). Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ stwierdził, że bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 153 p.p.s.a., bowiem Dyrektor RDLP w pełni zastosował się do wytycznych, co do kierunku i zakresu postępowania, zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt. IV SA/Wa 1311/18, Dyrektor RDLP wziął również pod uwagę ustalenia poczynione przez sąd karny. Organ odwoławczy wskazał, iż Dyrektor RDLP wyznaczył dwie rozprawy administracyjne, jedną w dniu [...] sierpnia 2019 r, na którą nie stawił się żaden ze świadków, ani strona postępowania oraz drugą w dniu [...] września 2019 r., na której przesłuchano świadków: J. I., J. Z., K. P., J. S. oraz stronę. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego Dyrektor RDLP ustalił, że strona zawarła ustną umowę z J. I., której przedmiotem było wykonanie prac ziemnych na działce nr [...] w Z.. Zarówno świadek – J. I., jak i strona zeznali, że do zawarcia ustnej umowy doszło podczas spotkania na posesji strony, na której w tamtym czasie prowadzone były, przez ekipę budowalną strony, prace związane z budową bocznych elementów ogrodzenia posesji. Strona wówczas zleciła J. I. wykonanie prac ziemnych - wykopania i wywiezienia mas ziemnych z działki będącej jej własnością. Jak wynika z zeznań J. I., strona okazała granice działki ruchem ręki wskazując, że jest to linia prosta pomiędzy końcowymi elementami już istniejących elementów bocznych ogrodzenia jej posesji, przebiegająca około 15 m od najbardziej wysuniętej części tarasu domu ( granica wykonania robót została wyznaczona nieprecyzyjnie, ze wskazaniem przekroczenia granicy nieruchomości do około 2 m, poza granicę posesji). Z dokumentacji wynika, że strona była obecna na swojej posesji w trakcie rozpoczęcia prac ziemnych, które fizycznie wykonywał pracownik J. I. – J. Z.. Ze względu na wyjazd zagraniczny, prac tych nie odbierała bezpośrednio po ich zakończeniu. Świadek – J. I. oraz strona zeznali, że nie spisano żadnych protokołów. Prace te były wykonywane w okresie zimowym, jak ostatecznie wskazała strona, w styczniu 2016 r. Podkreślenia wymaga fakt, że strona skarżąca nigdy i w żadnych okolicznościach nie kwestionowała jakości oraz zakresu przestrzennego wykonanych prac. Organ odwoławczy stwierdził, że nieprawdziwe jest także twierdzenie strony, że Dyrektor RDLP w skarżonej decyzji nie odniósł się do wszystkich kwestii ustalenia stanu faktycznego, wskazanych w orzeczeniu sądu administracyjnego (a przecież Dyrektor RDLP w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia dokonał ustaleń w żądanym zakresie).Organ stwierdził, że czasokres przebywania strony podczas prowadzonych przez firmę J. I. robót ziemnych na posesji będącej jej własnością pozostaje bez znaczenia dla ustalenia sprawcy, czy areału gruntów leśnych wyłączonych z produkcji na działce nr [...]. Odpowiedzialność za analizowane wyłączenie całkowicie ponosi strona. Podczas rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym w M., w dniu [...] września 2016 r., sygn. akt [...], strona zeznała, że J. I. zaczął prace ziemne na jej posesji jesienią (2015 r.) i prace te trwały 5-6 dni. Strona stwierdziła wtedy, że podczas wykonywanych przez firmę J. I. robót ziemnych wyjeżdżała za granicę. Poinformowała cyt. "Nie było możliwe aby wybrać ten piasek po granicy. Dlatego chciałem w granicy wybudować mur oporowy". Zaś w innej części zeznań stwierdziła cyt. "Ja przyznaję, że wybrane było trochę więcej bo trzeba było tak zrobić żeby wykopać fundament pod tą ścianę oporową". Natomiast, podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się w dniu [...] września 2019 r., strona twierdziła, że firma J. I. prace wykonywała w styczniu 2016 r., cyt. "Pamiętam dokładną datę rozpoczęcia przez firmę J. I. prac ziemnych, tj. 15-16 stycznia 2016 r., gdyż już 18 stycznia wyjechałem do F. podpisywać nowe zlecenie". Wskazywała wtedy, że prace ziemne, które doprowadziły do wyłączenia gruntów leśnych z produkcji na działce nr [...], były wykonywane w czasie, kiedy ona przebywała za granicą. Organ wskazał, iż jej pierwotne zeznania są odmienne od składanych, czego nie przeanalizowały sądy, nie podejmując jednocześnie próby ustalenia okresu wykonywania robót. Co istotne, zeznania stały się niezwykle precyzyjne, w szczególności jeśli chodzi o daty rozpoczęcia i zakończenia robót. To w ocenie organu, sugeruje, że strona w danej sprawie, próbuje zasłaniać się nieobecnością i niewiedzą, a co się z tym wiąże, brakiem odpowiedzialności za dokonane wyłączenie. Organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia poczynione przez Dyrektora RDLP, w zakresie zawarcia umowy na wykonanie prac ziemnych, w szczególności ustalenie zakresu tej umowy, nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Zostały one dokonane w oparciu o zeznania świadków i strony, które w tym określonym przypadku, co do zasady, są ze sobą spójne. Ponadto, ustalenia poczynione przez Dyrektora RDLP w powyższej kwestii, są zbieżne do tych, które dokonał Sąd Rejonowy w M. [...] Wydział Karny w prawomocnym wyroku z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt [...]. Dyrektor RDLP przeprowadził wystarczające dowody na prawidłowe i obiektywne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Poza tym odwołująca nie skorzystała z prawa zgłaszania nowych wniosków dowodowych, ani też nie wskazywała nowych okoliczności, których wyjaśnienie w toku postępowania administracyjnego byłoby istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 11 p.p.s.a., gdyż ustalenia prawomocnego wyroku skazującego, wydanego w postępowaniu karnym, są wiążące dla organu administracyjnego tylko co do popełnienia przestępstwa. Nie ulega wątpliwości, że sąd karny uznał stronę za winną popełnienia przestępstwa określonego wart. 278 § 1 k.k., tj., że w bliżej nieustalonych dniach miesiąca stycznia 2016 roku w miejscowości Z. gm. C. woj. [...] dokonał on zaboru w celu przywłaszczenia z działki nr [...] położonej w Z. własności Skarbu Państwa - Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych - Nadleśnictwa T., mas ziemnych o objętości 80 m3. Wobec wykonawców robót, wskazywanych przez stronę, jako sprawców bezprawnego poboru mas ziemnych na gruntach objętych postępowaniem, sąd karny nie orzekł - wobec tych osób - żadnych środków karnych, jak również nie podjął żadnych czynności procesowych. Organ podkreślił, iż istotne jest to, że inny jest zakres ustaleń sądu karnego w postępowaniu karnym o zabór mienia, a inny organu administracji publicznej w sprawie o niezgodne z prawem, wyłączenie gruntów leśnych z produkcji. Dla potrzeb ustalenia powierzchni gruntu wyłączonego z produkcji nie ma znaczenia ilość urobku wyrażona w metrach sześciennych (jednostkach objętości) pobranego piasku, ale powierzchnia wyrażona w metrach kwadratowych gruntu faktycznie wyłącznego z produkcji. W tym zakresie Dyrektor RDLP poczynił własne ustalenia, o czym szczegółowo mowa w uzasadnieniu decyzji. Sąd karny nie ustalał obszaru wyłączenia gruntów leśnych z produkcji (a tą obejmuje również obszar, na którym stwierdzono ślady zniszczenia warstwy roślinności leśnej - przede wszystkim runa leśnego oraz humusu - całkowicie pozbawiony warstwy urodzajnej gleby jest obszar działki nr [...], obejmujący skarpę oraz jej najbliższe sąsiedztwo), lecz ustalał obszar, z którego pobrano masy ziemne, po to, by obliczyć bezprawnie pobrane ilości kopaliny. W rozstrzygnięciu wyroku sądu karnego brak jest wskazania powierzchni wyłączenia, co najwyżej w uzasadnieniu wyroku wymieniona jest powierzchnia, z której pobrano kopalinę, lecz powierzchnią tą z całą pewnością nie była powierzchnia 80 m2. W wyroku mowa jest o 80 m3 pobranej kopaliny, a nie o 80 m2 powierzchni wyłączenia. Sąd karny nie ustalał w żadnym miejscu obszaru (zasięgu) degradacji gruntu leśnego, a zatem nie ustalał obszaru gruntów leśnych wyłączonych z produkcji. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie zgadza się z odwołującą, że Dyrektor RDLP naruszył art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez ustalenie, że na części działki nr [...], bezpośrednio po pracach wykonanych przez J. I., prace ziemne mogły być wykonywane przez pracowników jego firmy lub firmy A. w O.. Strona miała świadomość braku możliwości budowania obiektów budowlanych w granicy z działką leśną albowiem nie uzyskała warunków zabudowy na wykonanie inwestycji w granicy działki leśnej nr [...]. Nie uzyskała także w późniejszym czasie zgody na zbliżenie zabudowy do granicy lasu zlokalizowanego na tej działce. Podnieść należy, że postępowania, w tym postępowanie prowadzone przez Dyrektora RDLP zostało wszczęte zanim strona wybudowała obiekty budowlane, wkraczając bezprawnie na teren działki Lasów Państwowych. Pierwsze oględziny w sprawie miały miejsce w dniu [...] kwietnia 2016 r., w których strona osobiście uczestniczyła, zatem już wówczas granica między działką [...], a działką [...] była stronie znana, a mimo to zdecydowała się na wzniesienie obiektów budowlanych na gruntach leśnych, co więcej, na gruntach niebędących jej własnością. Za bezzasadny organ uznał również zarzut naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez uznanie, iż sprawcą niezgodnego z przepisami ustawy wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o powierzchni 0,0529 ha wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...] jest strona podczas, gdy odpowiedzialność za niezgodnie z przepisami ustawy wyłączenie gruntów z produkcji obciąża nie właściciela gruntu, a faktycznego sprawcę wyłączenia. Organ wyjaśnił, iż z art. 28 ust.1 ustawy wynika, że " w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami tejże ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności" (a sprawca w tym przypadku został ustalony). Organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 10 §1 i art. 81 k.p.a. strona była zawiadamiana, że w przeprowadzonym przez Dyrektora RDLP postępowaniu został zgromadzony materiał dowodowy oraz, że w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia może zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym, wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów oraz zgłosić własne wnioski dowodowe i zarzuty do dowodów już przeprowadzonych. Jednak, jak wynika z dokumentacji, strona nie przedstawiała nowych okoliczności, ani nie zgłaszała zarzutów do dowodów wskazanych przez Dyrektora RDLP. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. P., reprezentowany przez adwokata, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 12 ust. 12 ustawy o ochronie gruntów rolnych, do nieprawidłowego określenia terminu zapłaty należności za wyłączenie gruntów leśnych; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo niedokonania ustaleń co do konkretnej daty dokonania wyłączenia gruntów leśnych z produkcji, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo nieuwzględnienia wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku WSA z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/18 i niedokonanie jednoznacznych ustaleń stanu faktycznego sprawy w zakresie zakresu udzielonego zlecenia, czynności wykonanych w toku prac oraz ich wpływu na wyłączenie gruntów z produkcji gruntu; 4. art. 4 ust. 11 u.o.g.r.i.l. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że doszło do wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o pow. 0,0529 ha, 5. art. 28 ust. 1 u.o.g.r.i.l. poprzez uznanie, iż sprawcą niezgodnego z przepisami ustawy wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o pow. 0,0529 ha, wchodzących w skład działki ew. nr [...] jest skarżący, podczas gdy odpowiedzialność obciąża nie właściciela gruntów a faktycznego sprawcę wyłączenia, w którym w tym przypadku był wykonawca robót na działce skarżącego, który pod jego nieobecność i wbrew udzielonemu mu zleceniu wykonał niwelację terenu wykraczając poza granicę działki. Wskazując na powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, dodając, że nieznajomość granic własnej nieruchomości, brak świadomości, a nawet zamiaru naruszenia granic działki i rozpoczęcia prac na gruntach leśnych nie zwalnia skarżącego z odpowiedzialności za skutki zleconych przez niego działań. Powierzchnia gruntu wyłączonego z produkcji określona przez biegłego, pokrywa się z powierzchnią, na której prowadzone były prace ziemne na zlecenie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r. dokonał wiążącego ustalenia, że doszło do wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o pow. 549 m2 na działce nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302,; dalej jako: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Na wstępie należy wskazać, że zaskarżona decyzja została wydana w następie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1311/18, uchylającego poprzednią decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] lutego 2018 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. z dnia [...] lipca 2016 r., w sprawie ustalenia opłaty z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia z produkcji leśnej gruntów leśnych. Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por, wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Wskazać należy, iż zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., I GSK 534/12 ) przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Rolą Sądu obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzją jest tylko i wyłącznie weryfikacja, czy organy obu instancji w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań zawartych w powołanym wyżej wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 1311/18. W wyroku tym Sąd uchylając decyzje organów obu instancji stwierdził, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego pozwalającego na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie zakresu udzielonego zlecenia, czynności wykonywanych w toku przeprowadzanych prac oraz wpływu tych czynności na wyłączenie z produkcji gruntu. Sąd wskazał, iż dopiero po podjęciu przez organ wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przy uwzględnieniu ustaleń dokonanych przez sąd karny w zakresie popełnionego przez skarżącego przestępstwa, będzie możliwe dokonanie oceny, czy to faktycznie skarżący jest sprawcą wyłączenia z produkcji gruntu o powierzchni 549 m2, czy też innej powierzchni, bądź ustalenia sprawstwa jeszcze innych osób. Organy obu instancji rozpatrując ponownie sprawę w pełni wykonały zawarte ww. wyroku WSA w Warszawie zalecenia, dochodząc do prawidłowych wniosków i konkluzji, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznaje za swoje. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy zgodzić się ze stanowiskiem organów obu instancji, że skarżący dopuścił się niezgodnego z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyłączenia z produkcji gruntów leśnych o pow. 0,0529 ha, wchodzących w skład działki ewidencyjnej nr [...], stanowiących własność Skarbu Państwa w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa T.. Ustalenia co do powierzchni wyłączenia gruntów, jak wskazał organy, wynikają z pomiarów sporządzonych [...] lutego 2016 r. przez uprawionego geodetę T. K. oraz z opinii J. K. biegłego z zakresu geodezji i kartografii z listu Sądu Okręgowego w T. z [...] kwietnia 2016 r. wykonanej dla Prokuratury, a także z pomiarów dokonanych [...] maja 2016 r. przez biegłego geodetę T. J.. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy ustalenia Sądu Karnego dotyczyły jedynie zabioru w celu przywłaszczenia z działki nr [...], położonej w Z. mas ziemnych o objętości 80 m3, stąd też ilość wywiezionego urobku nie ma znaczenia dla określenia powierzchni wyłączenia gruntów leśnych z produkcji. Trafnie podkreślił organ odwoławczy, że Sąd Karny nie ustalał zasięgu degradacji gruntu leśnego, tym samym obszaru wyłączenia z produkcji tych gruntów. Należy również zgodzić się ze stwierdzeniem organów obu instancji, że sprawcą bezprawnego wyłączenia przedmiotowych gruntów leśnych jest li tylko skarżący. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżący zawarł ustną umowę na wykonanie prac ziemnych, wykonawcy robót nie określił wskazał dokładnie przebiegu granicy swojej działki [...] działką [...], nie prowadził nadzoru nad wykonywanymi pracami. Podkreślić należy, iż Sąd Okręgowy w T., [...] Wydział Karny, w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] wskazał " że pomimo owych ( zdaniem skarżącego): "braku wiedzy co do granicy" oraz "braku wiadomości specjalnych" – W. P. arbitralnie wyznaczając granicę w linii prostej miał świadomość jej przekroczenia (skoro wiedział, że biegli geodeci w 2007 r. wyznaczyli granicę w linii zygzakowatej), a zakreślając w ten sposób teren jako " w pełni własny" (skoro wydał dyspozycje co do znajdujących się na nim mas ziemnych) polecając jego niwelację, działając umyślnie w zamiarze bezpośrednim, umożliwił określone rozdysponowanie określonym mieniem (tj. wymienionymi masami ziemnymi)". W świetle powyższego nie można nie zgodzić się z organami obu instancji, że tylko skarżący ponosi odpowiedzialność za przedmiotowe wyłączenie gruntów leśnych z produkcji. W tych warunkach należało za całkowicie pozbawione uzasadnionych podstaw uznać zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Niezasadnie skarga zarzuca również naruszenie przepisów postępowania, albowiem organy obu instancji z poszanowaniem zasad z art. 7, 77 § i 80 k.p.a. przeprowadziły postępowanie dowodowe i dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z uwzględnieniem zasady swobodnej oceny, a wyniki której zawarły w rozstrzygnięciach sporządzonych zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło