IV SA/Wa 2574/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. T. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez E. T. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej. E. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na to postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV WSA w Warszawie z 6 listopada 2012 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że nie jest w stanie ponieść ciężaru kosztów sądowych, ponieważ działa w interesie społecznym, a ponadto nie posiada żadnych oszczędności. Oświadczyła, że wraz z córką utrzymuje się z emerytury oraz dochodu z umowy o pracę. Jak wynika z dokumentów przedstawionych przez stronę, skarżąca pozostaje na emeryturze i jednocześnie jest zatrudniona w Powiatowym Centrum [...] w C. w charakterze nauczyciela-pedagoga szkolnego (w niepełnym wymiarze czasu pracy). Gospodarstwo domowe prowadzi z pełnoletnią córką, która nie pracuje. Łączny dochód skarżącej wynosi 3 727,40 zł. brutto (3500 zł. netto). Skarżąca posiada zobowiązanie kredytowe wobec banku – miesięczne koszty spłaty kredytu wynoszą 1100 zł. Z przedstawionych przez E. T. dokumentów wynika, że na koncie bankowym, którego stan został przedstawiony sądowi, znajduje się do dyspozycji kwota 45 zł. (limit overdraftu 2500 zł). Z dokumentu tego wynika ponadto, że skarżąca raz w miesiącu dokonuje przeniesienia środków na inne konto (w dniu 27 listopada 2012 r. – 50 zł., w dniu 9 grudnia 2012 r. – 150 zł.). W dniu 12 grudnia 2012 r. skarżąca wpłaciła na konto kwotę 600 zł. W dniu 6 grudnia 2012 r. uiściła kwotę 1005 zł. tytułem spłaty kredytu. W tym samym dniu skarżąca nabyła jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym Pionier Fio. Obecnie posiada 6822 jednostki uczestnictwa o wartości 358,16 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielem domu o powierzchni 155 m2. Koszty niezbędnego utrzymania oszacowała na kwotę 2950 zł. miesięcznie (opłaty za: energie elektryczną – 200 zł., media, telefon, Internet, wodę i odprowadzanie ścieków – 250 zł., opał – 300 zł., spłata kredytu – 1100 zł., koszty dojazdu do pracy – 300 zł., zakup wyżywienia, leków i środków czystości – 800 zł.). Stwierdzono, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie udowodniła bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w postaci opłat i wydatków sądowych. Generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel Według treści art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przyznanie prawa w zakresie częściowym (a więc zwolnienie od kosztów sądowych) jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że ich poniesienie spowoduje uszczerbek w utrzymaniu koniecznym rodziny. Utrzymania konieczne zostanie zachowane, jeżeli strona wnioskująca po pokryciu kosztów sądowych będzie w stanie podołać wydatkom niezbędnym dla swej egzystencji oraz pozostałych członków gospodarstwa domowego. Dochód otrzymywany przez skarżącą jest wprawdzie niewysoki, ale nawet przy uwzględnieniu aktualnego poziomu cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych nie można przyjąć, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić trzeba, że choć wskazane przez skarżącą miesięczne wydatki pochłaniają praktycznie całość jej dochodu, to nie może uchodzić uwadze, że znaczną część wskazanych przez stronę miesięcznych obciążeń stanowi koszt spłaty kredytu zaciągniętego w banku (ponad 1000 zł.), zaś podane przez stronę koszty innych koniecznych wydatków w gospodarstwie domowym, jak opłaty za opał, energię elektryczną, wodę, media, Internet, odprowadzanie ścieków oraz koszty zakupu leków, pożywienia wynoszą 1550 zł. Mając powyższe na względzie należy wskazać, że korzystanie przez skarżącą z kredytu bankowego potwierdza, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Nie jest zatem osobą ubogą, która może zaspokoić tylko konieczne koszty utrzymania. Podkreślić należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wydatki ponoszone przez stronę na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek mają pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego przedłożonego przez skarżącą, dokonuje ona przeniesień środków finansowych między różnymi kontami (chociaż w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków bankowych nadesłała jedynie wyciąg z rachunku prowadzonego przez Bank Pekao). Skarżąca nie jest osoba ubogą, która nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny, także z tego powodu, że jest w stanie wygospodarować środki finansowe na zakup jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym Pioneer FIO. Należy także zwrócić uwagę, że na wskazane konto skarżącej wpłacona została przez nią w dniu 12 grudnia 2012 r. kwota 600 zł., co wskazuje, że oprócz ujawnionego źródła dochodu (który w całości wpływa na to konto), skarżąca dysponuje innymi jeszcze dochodami, których nie ujawniła. Reasumując, choć na koncie skarżącej w Banku Pekao pozostają do jej dyspozycji jedynie minimalne środki, to okoliczność ta sama w sobie nie może przesądzać o konieczności uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza E. T. posiada możliwość dokonania oszczędności pozwalających na opłacenie wpisu od skargi (100 zł). Strona wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki, czyli właściwie zaplanować swe wydatki oraz poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznego utrzymania. Dopiero, gdy jej majątek i dochody nie pozwalają na poczynienie oszczędności lub gdy pomimo dokonanych oszczędności nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania, może zwrócić się o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na Państwo. Jak już wskazano, "przerzucenia" na Państwo ciężaru ponoszenia kosztów postępowania przed sądem nie uzasadnia korzystanie z kredytu bankowego. Twierdzenie to jest tym bardziej aktualne, jeżeli weźmie się pod uwagę, że zaciągnięcie przez skarżącą kredytu wiąże się z powiększaniem przez nią własnego majątku, a w konsekwencji powiększeniem przychodów, a nie z koniecznością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak na przykład potrzeby mieszkaniowe. Reasumując wysokość dochodów skarżącej pozwala jej nie tylko zachować podstawy koniecznego utrzymania, ale także wygospodarować kwoty niezbędne do uiszczenie kosztów postępowania przed sądem. Wpis od skargi w niniejszej sprawie ustalony jest na minimalnym dopuszczalnym ustawowo poziomie (art. 233 ppsa) i wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 100 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne poniesienie wskazanych opłat, nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Należy dodać, że kwota wpisu (100 zł.) sądowego zostanie skarżącej zwrócona przez organ pod warunkiem, że Sąd uwzględni skargę. W świetle art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.