IV SA/Wa 2574/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-18
Skład orzekający: Joanna Borkowska, Aneta Dąbrowska, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo odmówił zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klasy IIIb i B-RIIIb, mimo argumentów Wójta Gminy o korzystnym położeniu, sąsiedztwie terenów przemysłowych, zgodności z planem zagospodarowania i braku możliwości wykorzystania innych terenów?Ratio decidendi
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo odmówił zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klas IIIb i B-RIIIb, ponieważ ochrona najżyźniejszych gleb stanowi nadrzędny interes publiczny. Organ właściwie ocenił, że istnieją wystarczające zasoby gruntów o niższej klasie bonitacyjnej lub już przeznaczonych na cele nierolnicze, które mogą zaspokoić potrzeby rozwojowe gminy, a argumenty ekonomiczne i urbanistyczne nie mogą przeważyć nad obowiązkiem ochrony cennych zasobów rolnych dla bezpieczeństwa żywnościowego.Stan faktyczny
Wójt Gminy wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zgodę na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych klas IIIb i B-RIIIb pod tereny produkcyjne, składy, magazyny i drogi. Minister odmówił zgody, wskazując na istnienie rezerw gruntów o niższej klasie bonitacyjnej lub już przeznaczonych na cele nierolnicze. Wójt Gminy zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów o ochronie gruntów i k.p.a. oraz dowolność rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Protokolant ref. staż. Ewelina Kuszkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej Sądu) decyzją z [...] lipca 2018r. nr [...] Minister [...] (dalej Minister) nie wyraził zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze, zgodnie z projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] ha gruntów rolnych klasy RIIIb i B-RIIIb, położonych w obrębie [...], w granicach działek nr ewidencyjny [...], [...], [...], [...], [...] i [...].
Decyzję wydano na podstawie art. 7 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (jt. Dz.U. z 2017r. poz. 1161- dalej: o ochronie gruntów) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz.U. z 2017r. poz. 1257 z późn. zm.– dalej: k.p.a.).
Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń i ocen prawnych.
Wójt Gminy [...] (dalej jako: Wójt) wystąpił do Ministra [...] z wnioskiem o wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze [...] ha gruntów rolnych klasy Rlllb i B-RIIIb, położonych w obrębie [...], przewidzianych w projekcie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów wraz z zabudową usługową oraz pod drogę wewnętrzną. We wniosku tym Wójt przedstawia następujące argumenty, które według niego uzasadniają ich przeznaczenie na cele nierolnicze:
- korzystne położenie w stosunku do szlaków komunikacyjnych (bezpośredni dostęp do dróg publicznych),
- sąsiedztwo terenów przeznaczonych pod tą samą funkcję,
- nieznaczny udział powierzchni wnioskowanych gruntów rolnych w stosunku do powierzchni gruntów rolnych klas I-III w gminie (0,2001%),
- zgodność projektu planu z polityką przestrzenną gminy określoną w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (dalej jako: studium), która wskazuje w rejonie [...] kierunek rozwoju funkcji przemysłowych i gospodarczych,
- brak możliwości wykorzystania gruntów przeznaczonych w poprzednich procedurach planistycznych na te cele, gdyż w 98% należą one do jednego właściciela, który pomimo długotrwałych negocjacji i ustalenia korzystnych warunków transakcji nie finalizuje umów sprzedaży,
- dla działki ozn. nr ewid. 148/2 w granicach gruntów klas IV wydano pozwolenie na budowę dla budynku hali magazynowej z niezbędną infrastrukturą,
- w analizowanym rejonie wydane zostało pozwolenie na budowę kanalizacji sanitarnej zapewniającej uzbrojenie terenu na budowę hali oraz procedowane są decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (linia elektroenergetyczna średniego napięcia z budową stacji transformatorowej i cieć wodociągowa).
Marszałek Województwa [...] (dalej jako: Marszałek) przekazując wystąpienie Wójta, negatywnie zaopiniował przeznaczenie na cele nierolnicze wnioskowanych gruntów rolnych, po czym zmienił swoją opinię na pozytywną. Zmiana stanowiska została podyktowana przede wszystkim wydanymi przez Starostę [...] decyzjami zatwierdzającymi projekty budowlane i udzielającymi pozwolenia na budowę budynku hali magazynowej z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą oraz budowę linii kablowej. W ocenie Marszałka taki stan prawny dla części z nieruchomości objętych granicami miejscowego planu (część działki o nr ewid. [...]) wskazuje, że inwestor uzyskał możliwość lokalizacji zabudowy o charakterze magazynowym z niezbędną infrastrukturą na tej części, dla której nie jest obecnie wymagana zgoda Ministra na przeznaczenie w procedurze sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też według Marszałka dalsza ochrona gruntów objętych wnioskiem na części działki o nr ewid. [...] oraz działkach sąsiednich w myśl zapisów ustawy o ochronie gruntów staje się nieracjonalna. Dodatkowo Marszałek podniósł również, że właściciel terenu (działki nr [...]) jest w trakcie procedury uzyskania pozwolenia na budowę sieci wodociągowej, zaś uzbrojenie tych terenów w sieci infrastruktury technicznej może być impulsem do realizacji kolejnych inwestycji o charakterze produkcyjno-usługowym na terenach sąsiednich. Do wystąpienia Wójta została także dołączona opinia Prezesa Wielkopolskiej Izby Rolniczej (dalej jako: Prezes), w której to Prezes stwierdza, że przeznaczenie wnioskowanych gruntów rolnych pod aktywizację gospodarczą przyczyni się do zrównoważonego rozwoju tego obszaru, a także będzie korzystne pod względem ekonomicznym dla gminy i jej mieszkańców przez stworzenie zaplecza rozwoju dla przedsiębiorstw.
Minister po rozpatrzeniu wniosku Wójta oraz po zapoznaniu się z ww. opiniami decyzją z dnia [...] lipca 2018r. (nr wskazany na wstępie) nie wyraził zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze, zgodnie z projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] ha gruntów rolnych klasy RIIIb i B-RIIIb, położonych w obrębie [...], w granicach działek nr ewidencyjny [...], [...], [...], [...], [...] i [...], oznaczonych na załączniku graficznym nr [...], stanowiącym integralną część wniosku Wójta.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że opracowaniem projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego objęto obszar o powierzchni [...] ha gruntów rolnych, z czego na cele nierolnicze planuje się [...] ha gruntów rolnych klas III. Obszar ten jest zagospodarowany rolniczo i jest usytuowany w sąsiedztwie gruntów rolnych, w tym gruntów przeznaczonych na cele produkcyjno-usługowe i nadal wykorzystywanych rolniczo. Pod względem przynależności użytków rolnych do poszczególnych klas bonitacyjnych na terenie gminy dominują gleby zaliczone do klas IV-VI (ok. 59%) - grunty rolne klas II-III stanowią ok. 41% powierzchni użytków rolnych. Gleby klas I-II w granicach obrębu [...] nie występują, natomiast powierzchnia gruntów klas III wynosi 196,7 ha, co stanowi 1,98% gruntów rolnych w tym obrębie. W ramach rezerwy inwestycyjnej niewykorzystanej na cele produkcyjno- usługowe w granicach obrębu [...] istnieje ok. [...] ha zasób gruntów rolnych klas III i [...] ha klas IV-VI.
Organ przywołując obowiązujące w sprawie przepisy oraz odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazał, iż ustawodawca formułując art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów jednoznaczne wskazał, że realizacja zamierzeń inwestycyjnych o charakterze nierolniczym powinna być ukierunkowana na istniejące rezerwy inwestycyjne gruntów rolnych przeznaczonych na cele nierolnicze i nie zabudowanych. Wobec tego do realizacji zamierzeń inwestycyjnych, o których mowa we wniosku Wójta powinna wystarczyć powierzchnia [...] ha przeznaczonych i jednocześnie nie zabudowanych gruntów rolnych przewidzianych na cele produkcyjno-usługowe położonych w obrębie [...]. Podkreślił przy tym że na cele nierolnicze Wójt powinien w pierwszej kolejności zagospodarować ok. 98% ([...] ha) zasób gruntów klas IV-VI położonych w granicach tego obrębu, oczywiście przy dążeniu do zwartości zabudowy, gdyż najżyźniejszych gruntów rolnych, stanowiących podstawę zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego kraju, jest na terenie kraju zaledwie ok. 25%. Organ wyjaśnił przy tym, że wydając decyzję w sprawach przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, ma przede wszystkim na względzie określony ustawowo interes publiczny, którym jest ochrona gruntów rolnych jako dobra publicznego, zapewniającego bezpieczeństwo żywnościowe kraju. Odmowa uwzględnienia wniosku opartego na normie prawnej osadzonej w art. 7 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów. nie może być poczytywana jako istotne ograniczenie możliwości rozwoju gminy, czy też ograniczanie prawa do rozporządzania gruntem, lecz podyktowane jest troską o niewielki zasób gruntów rolnych najwyższej klasy, należących do nieodnawialnych zasobów przyrody, co pozostaje w zgodzie z celami ustawodawcy określonymi w ustawie.
Organ podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie istnieje możliwość realizacji rozwoju gminy Kaźmierz bez przeznaczania na cele nierolnicze kolejnych gruntów rolnych wysokich klas bonitacyjnych, charakteryzujących się dużą przydatnością dla produkcji rolniczej. I choć powierzchnia [...] ha, w skali zasobu gminy w grunty rolne klas III, stanowi 0,2001%, to w skali kraju każde takie przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze może mieć znaczenie, bowiem zostaje zmniejszony areał gruntów rolnych najbardziej wartościowych dla produkcji rolniczej. Organ wskazał również, że z załączonej do wniosku mapy wynika, iż wnioskowane grunty rolne wraz z gruntami klas IV, tworzą duży zwarty kompleks gruntów użytkowanych rolniczo, wchodzący w otwartą rolniczą przestrzeń produkcyjną (zaliczając do tej przestrzeni grunty przeznaczone na cele nierolnicze i nadal użytkowane rolniczo). Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się również do zawartych we wniosku Wójta argumentów, które miały przemawiać za wyrażeniem zgody na przeznaczenie wnioskowanych gruntów na cele nierolnicze.
Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Wójt wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie przepisów:
• art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów, poprzez brak określenia granic uznania administracyjnego przyznanego organowi administracji publicznej w zakresie wydanego rozstrzygnięcia w odniesieniu do stanu faktycznego zaistniałego w sprawie - wydane rozstrzygniecie mimo z pozoru poprawnego uzasadnienia w swojej istocie ma charakter dowolny;
• art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. polegającego na błędnym ustaleniu stanu faktycznego dotyczącego przekształcanych gruntów i w tym zakresie brak przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego oraz wskazania jakimi przesłankami merytorycznymi kierował się organ administracji publicznej wydając decyzje odmawiającą zmiany przeznaczenia gruntów w odniesieniu do sytuacji zaistniałej w Gminie Kaźmierz.
W uzasadnieniu skarżący szczegółowo uargumentował stawiane zarzuty podkreślając, że w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie istnieje konflikt pomiędzy dobrem publicznym jakim jest obowiązek ochrony gruntów rolnych i interesem Gminy realizującej zadania z zakresu administracji publicznej związane m.in. z prawidłowym zagospodarowaniem nieruchomości. Zdaniem skarżącego organ administracji publicznej wydając rozstrzygnięcie odniósł się ogólnie do podstawowych kwestii mających merytoryczne znaczenie dla sprawy w zakresie zaistniałego konfliktu interesów w odniesieniu do stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja tylko z pozoru spełnia wymogi wynikające z przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego. Zdaniem skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest abstrakcyjne i oderwane od rozpatrywanej sprawy. Rozstrzygnięcie zostało podjęte z pominięciem istotnych dla sprawy okoliczności stanu faktycznego i prawnego. Minister nie wziął bowiem pod uwagę, że:
- organy gminy wszczynając procedurę planistyczną mają za zadanie wykonywać zadania publiczne, których kierunki zostały wyznaczone m.in. w Studium. Zgodnie z ustaleniami powyższego aktu planistycznego zadaniami organów gminy jest m.in. zabezpieczenie terenów produkcyjnych, usługowych a także pod składy i magazyny jako jeden z priorytetów planowania przestrzennego. A w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy Gmina stara się przeznaczyć pod wskazaną zabudowę tereny, które już obecnie posiadają skomunikowanie, oraz wyposażone są w infrastrukturę techniczną. W tym zakresie bagatelizowanie przez Ministra kierunków wyznaczonych w studium stanowi o "odgórnym" założeniu braku strategicznego planowania przez samorząd gminy. Rola studium polega na wizji rozwoju gminy, nie tylko przestrzennego ale także gospodarczego i społecznego. Stąd też przeznaczenie tych a nie innych terenów pod zabudowę produkcyjną determinowane jest strategicznym planowaniem rozwoju gminy, i nie można pomijać roli studium jako dokumentu w pewien sposób determinującego konieczność zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nie rolne (jak również leśnych na cele nieleśne);
- tereny objęte wnioskiem Wójta są terenami, na których w sposób naturalny może (a nawet powinna) rozwijać się przedmiotowa zabudowa. Tereny wnioskowane do uzyskania stosownej zgody znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie terenów już przeznaczonych do zabudowy produkcyjnej. Brak aktualnie stosownej zgody dla wnioskowanego terenu, uniemożliwia zatem kontynuowanie istniejącego przeznaczenia terenu, prowadzi tym samym do konieczności poszukiwania nowych terenów inwestycyjnych - tym samym doprowadzając do rozproszenia zabudowy;
- uwarunkowań związanych z dostępem do infrastruktury technicznej, przede wszystkim do kanalizacji sanitarnej, której koszty budowy gmina już uwzględniła a także sąsiedztwo drogi krajowej. W tym zakresie Minister odmawiając wydania stosownej zgody zbagatelizował istotny przy zagospodarowania terenu czynnik ekonomiczny związany z budową sieci infrastruktury technicznej oraz możliwością zagospodarowania terenu w sąsiedztwie drogi krajowej;
- dla terenów sąsiadujących z terenem wnioskowanym do zmiany przeznaczenia określono już przeznaczenie tożsame z wnioskowanym. Nadto tylko część gruntów objętych projektem planu stanowi grunty rolne klasy III - pozostała część to grunty klasy IV. Wskazać także należy, że bezpośrednie sąsiedztwo terenów przeznaczonych pod produkcję i usługi negatywnie wpływa na ewentualne rolnicze użytkowanie terenów. W tym zakresie Minister w żaden sposób nie odniósł się do wpływu zabudowy produkcyjnej i usługowej na uprawy rolnicze lub produkcję rolną. Oczywistym pozostaje że uciążliwości zabudowy produkcyjnej wpływają zarówno na jakość upraw jak też ekonomikę produkcji rolniczej. Sąsiedztwo zabudowy produkcyjnej pogarsza walory zarówno upraw polnych jak również pozostałej produkcji rolnej.
Organ podkreślił również, że grunty wnioskowane do zmiany przeznaczenia: położone są w sąsiedztwie drogi krajowej a użytki klasy III wnioskowane do zmiany przeznaczenia stanowią "swoisty wyłom" pośród gruntów o klasach niższych. Rzeczone tereny znajdują się pośród terenów już przeznaczonych na cele produkcyjne. Stąd też pozostawienie tylko tych terenów jako tereny rolnicze będzie prowadzić do chaosu przestrzennego, w efekcie teren i tak nie będzie użytkowany rolniczo.
Reasumując skarżący stwierdził, że wydane rozstrzygnięcie nie uwzględnia w jakikolwiek sposób interesu Gminy [...] mimo, iż wnioskowane do zmiany przeznaczenia tereny uwzględniają atrakcyjność inwestycyjną, są kontynuacją strategicznej wizji rozwoju przestrzennego gminy, a przede wszystkim obiektywnie stanowią o racjonalnym spojrzeniu na ochronę gruntów rolnych, które mają służyć bezpieczeństwu żywnościowemu kraju. Racjonalnym bowiem jest pozostawienie nawet gorszych klas bonitacyjnych do produkcji rolnej, położonych jednak w terenach zwartych, odległych od głównych szlaków komunikacyjnych, niż udawanie, że teren położony w sąsiedztwie drogi krajowej będzie wykorzystywany rolniczo. Organ oparł się zatem tylko na jednym celu wynikającym z ustawy jakim jest ochrona gruntów klasy I-III zapominając o tym, że nie na tym polega instytucja uznania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu była przytoczona na wstępie decyzja Ministra [...] odmawiająca zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze, zgodnie z projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas IIIb, o powierzchni [...] ha, położonych na terenie gminy [...], w obrębie [...] w granicach działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...].
Szczegółowe kryteria dotyczące zmiany przeznaczenia gruntów rolnych zostały wyrażone w ustawie z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (jt. Dz. U. z 2017r. poz. 1161 – dalej: ustawa o ochronie gruntów).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy ochrona gruntów rolnych polega na ograniczaniu przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze lub nieleśne. Natomiast z art. 6 ust.1 ustawy wynika, że na cele nierolnicze i nieleśne można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej. Stosownie do art. 7 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie gruntów, przeznaczenie gruntów rolnych na cele nierolnicze, jeśli dotyczy gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I-III, wymaga uzyskania zgody Ministra [...] i dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z zastrzeżeniem ust. 2a.
Wobec tego rolą Ministra jest dokonanie oceny, czy przeznaczenie gruntu rolnego klasy od I-III jest uzasadnione w świetle przepisów ustawy. Powołane przepisy stanowią zatem wskazówkę, jak słusznie zauważył organ w zaskarżonym orzeczeniu, jaką powinien kierować się Minister przy rozstrzyganiu sprawy dotyczącej wydania zgody na zmianę przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze.
Niewątpliwie decyzja wydawana w takiej sprawie jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że pozostawiono organowi ocenę danej sytuacji przez pryzmat posiadanej specjalistycznej wiedzy. Podkreślić należy, że Sąd bada decyzje uznaniowe jedynie pod kątem ich zgodność z prawem, a nie ingeruje w celowość ich wydania. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji powinna zmierzać jedynie do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 494 - 495).
Analizując treść art. 10 ustawy o ochronie gruntów i wymienione w tym przepisie dokumenty, jakie wnioskodawca winien złożyć należy stwierdzić, że Minister nie ocenia wniosku z punktu widzenia potrzeb ekonomicznych i zamierzeń urbanistycznych gminy, rozważa natomiast negatywne skutki wynikające z tej zmiany, kierując się przy tym interesem społecznym i zasadami ochrony gruntów. Nie ocenia zatem korzyści ekonomicznych jakie mogą płynąć ze zmiany przeznaczenia gruntów i związanych z tym potencjalnymi inwestycjami. Zamierzenia inwestycyjne i czynniki ekonomiczne nie mogą przysłaniać obowiązku ochrony najlepszych gleb w Polsce, a Minister [...] - jako organ właściwy do ochrony gruntów rolnych nie może kierować się jedynie ekonomicznym interesem właścicieli gruntów i inwestorów. Argument ten w żaden sposób nie odnosi się bowiem do ochrony gruntów rolnych oraz racjonalnego gospodarowania rolniczą przestrzenią produkcyjną. Realizacja czynników ekonomicznych prowadzi niewątpliwie do konfliktu z prowadzeniem ochrony gruntów rolnych, do której Minister został zobowiązany na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów ustawowych. Przy powstaniu konfliktu wartości ekonomicznych i przyrodniczych należy dać prymat wartościom cenniejszym, do których zalicza się zachowanie dobra narodowego (gleb produkcyjnie najcenniejszych) dla przyszłych pokoleń (zob. Z Cieślak, Aksjologiczne podstawy jawności. Perspektywa nauk administracji, [w:] G. Szpor, Jawność i jej ograniczenia, t. II, Warszawa). W przedmiotowej sprawie nie jest zasadne, aby cel skarżącego polegający na dążeniu do rozwoju gminy poprzez określenie w planie terenów pod obiekty produkcyjne, składy i magazyny wraz z zabudową usługową, był realizowany poprzez przeznaczanie chronionych gruntów rolnych na cele nierolnicze w sytuacji, gdy jak wynika z akt i czemu nie zaprzecza skarżący, na terenie Gminy [...] w obrębie [...] występują znaczne obszary gruntów w ramach rezerwy inwestycyjnej niewykorzystane dotychczas na cele produkcyjno-usługowe. Jest to bowiem ok. [...] ha zasobów gruntów rolnych klasy III i [...] ha gruntów klasy IV-VI, przeznaczonych na cele nierolnicze, które dotychczas nie zostały zabudowane.
W ocenie Sądu Minister [...] rozstrzygając w przedmiotowej sprawie prawidłowo wyważył interes strony i interes społeczny oraz nie przekroczył zasady uznania administracyjnego.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Z akt spraw wynika, że Gmina posiada zasoby gleb żyznych (III klasy), które powinny zostać w pierwszej kolejności wykorzystane do celów racjonalnej gospodarki rolnej. Z racji wysokiej klasy bonitacyjnej gleby tej gminy podlegają ochronie przed wykorzystaniem na cele nierolnicze (art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów). Ponadto ze zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego wynika, że w granicach gminy w obrębie [...] istnieje rezerwa gruntów rolnych klasy III już przeznaczonych na cele produkcyjno-usługowe, ale nadal niewykorzystanych na te cele o powierzchni ok. [...] ha. Rezerwa ta wraz z gruntami o gorszej klasie IV –VI niewątpliwie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkańców gminy w zakresie realizacji celów, o których mowa we wniosku Wójta Gminy [...].
Z załączonej do wniosku Wójta mapy wynika, że w bezpośrednim sąsiedztwie gruntów rolnych III klasy (wnioskowanych do objęcia zgodą Ministra) znajdują się grunty niższych klas bonitacyjnych (klasy IV), które łącznie tworzą duży zwarty kompleks gruntów użytkowanych rolniczo, wchodzących w otwartą rolniczą przestrzeń produkcyjną. Przy czym zgodzić się trzeba z organem, że do przestrzeni tej należy też zaliczyć grunty przeznaczone na cele nierolnicze jednak nadal użytkowane rolniczo. Mając zatem na uwadze, że pod względem przynależności użytków rolnych do poszczególnych klas bonitacyjnych na terenie gminy dominują gleby zaliczane do klasy IV-VI (ok. 59%), gdyż grunty rolne klasy II-III stanowią ok. 41% powierzchni użytków rolnych. A nadto że gleby klas I-II w granicach obrębu [...] nie występują. Natomiast powierzchnia gruntów klasy III wynosi [...] ha, co stanowi zaledwie 1,98% gruntów rolnych w tym obrębie, zdaniem Sądu, Minister zasadnie uznał oraz w sposób prawidłowy wykazał, że w pierwszej kolejności na inwestycję o charakterze produkcyjno-usługowym powinny zostać przeznaczone grunty niewykorzystane na te cele a położone w ramach tego obrębu o niższych klasach bonitacyjnych oraz te które uzyskały już zgodę na przeznaczenie nierolnicze (łącznie [...] ha), gdyż w sposób oczywisty w pierwszej kolejności predystynowane są one do przeznaczenia na cele nierolnicze.
Zasadnie Minister wskazał również, że wyrażenie zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów rolnych o wysokiej klasie bonitacyjnej może mieć miejsce wyłącznie w uzasadnionych przypadkach. Tymczasem z materiału dowodowego zgormadzonego w toku postępowania administracyjnego, w tym w szczególności z treści wniosku Wójta z dnia [...] marca 2017r. oraz załączonych doń dokumentów oraz pisma Wójta z 2018r. (brak wskazania daty dziennej pisma – pismo wpłynęło do Ministerstwa [...] maja 2018r.) jak wskazano powyżej, wynika że w granicach gminy w tym w obrębie Młodasko, istnieje duży zasób gruntów rolnych przeznaczonych i niewykorzystanych na obecnie planowane przedsięwzięcia. W tym miejscu Sąd zauważa, że jak słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji Minister, w świetle przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych ochrona gruntów rolnych najwyższych klas jest zarówno zadaniem ustawowym, jak też obowiązkiem wobec społeczeństwa. Użytki rolne, szczególnie te o najlepszej klasie bonitacyjnej, stanowią dobro naturalne zaliczane do nieodnawialnych zasobów przyrody, którego zachowanie dla przyszłych pokoleń i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Od tego obowiązku można odstąpić jedynie w sytuacji, gdy nie ma żadnej innej możliwości, co powinno być szczegółowo i przekonywająco wykazane przez wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2015 roku, sygn. akt II OSK 3109/13, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarżący nie powinien podejmować działań "na zapas" będąc świadomym niewykorzystania istniejących już terenów inwestycyjnych, które zostały przeznaczone na planowane cele nierolnicze (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 lutego 2012 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2040/11 dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poza sporem pozostaje, że w kwestii dotyczącej ograniczenia przeznaczania gruntów rolnych na cele nierolnicze ścierają się interesy gminy czy interesy poszczególnych właścicieli nieruchomości. Ustawową rolę spełnia tutaj również minister właściwy do spraw rolnictwa, którego zadaniem jest ochrona gruntów rolnych m. in. przed nierolniczym ich wykorzystaniem. W niniejszej sprawie Minister wykorzystał przysługujące mu kompetencje i nie wyraził zgody na zmianę przeznaczenia gruntów pomimo pozytywnej opinii Marszałka [...] z dnia [...] maja 2018r. znak: [...] (pierwsza opinia tego organu z dnia [...] maja 2017r. była negatywna) oraz Wielkopolskiej Izby Rolniczej z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...]. Zauważyć jednak należy, że są to opinie niewiążące dla organu. W zaskarżonej decyzji, Minister wziął pod uwagę obydwie opinie i wskazał dlaczego nie podziela stanowiska w nich zawartego. W ocenie Sądu Minister, w świetle zapisów ustawy o ochronie gruntów, był uprawniony do zajęcia takiego stanowiska.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. należy wskazać, że Minister [...] rozpatrując wniosek skarżącej (wpływ do organu w dniu [...] marca 2017r.) w sprawie przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, w ocenie Sądu oparł się na w pełni wyjaśnionym stanie faktycznym sprawy. Uznał, że złożony wniosek spełnia wymogi formalno-prawne wynikające z ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a przedstawiony materiał dowodowy, tj. uzasadnienie wniosku, załączniki graficzne (mapy) oraz dodatkowe informacje zebrane w toku postępowania pozwoliły na przeprowadzenie rzetelnej analizy zebranych materiałów w stopniu wyczerpującym, pozwalającym zająć stanowisko w sprawie i podjąć stosowną decyzję. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości, a w dodatku powoływane okoliczności faktyczne znalazły pełne potwierdzenie w dowodach zamieszczonych w aktach sprawy, zatem nie można przyjąć, że organy administracyjne nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy. Ponadto dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy i w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Rodzi to w konsekwencji domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone przez organ, który dokument sporządził. Wszystkie materiały dołączone do wniosku oraz zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego, stanowią prawidłowo sporządzony dokument urzędowy, będący dowodem w przedmiotowej sprawie. Organ administracji publicznej na podstawie przedłożonych w sprawie dokumentów, przy uwzględnieniu przesłanek wynikających z przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przeanalizował zasadność wniosku skarżącej. W okolicznościach przedmiotowej sprawy za chybiony należy zatem uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1. Nie można też uznać, by wydając rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, Minister przekroczył granice uznania administracyjnego a w konsekwencji naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Nadto zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ bowiem w uzasadnieniu wskazał jednoznacznie jakimi przesłankami kierował się podejmując negatywną dla skarżącego decyzję wyjaśnił również dlaczego przy rozpoznawaniu sprawy nie uwzględnił argumentów związanych z zapisami studium oraz wydanymi decyzjami budowlanymi.
W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U z 2018r. poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło