IV SA/Wa 2575/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. dalej "k.p.a.") w związku z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...]maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania P.K. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...] gm. [...]. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. M.P. wnioskiem z 4 marca 2016r. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o wymeldowanie P.K. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości [...] gm. [...]. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe, przesłuchał świadków M.K. - córkę P.K. i sąsiadkę B.S., które zeznały, że P.K. nie zamieszkuje w tym budynku. Obecny podczas przesłuchania świadków P.K. potwierdził tę okoliczność. Przeprowadzono również oględziny nieruchomości, które potwierdziły fakt niezamieszkiwania P.K. pod wskazanym adresem. Organ uznał, że P.K. trwale i dobrowolnie opuścił lokal i zaistniały przesłanki uzasadniające wymeldowanie Skarżącego. Decyzją z [...] maja 2016r. Wójt Gminy [...], orzekł o wymeldowaniu P.K. z budynku nr [...] przy ulicy [...] w miejscowości [...]. Z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji nie zgodził się Skarżący i wniósł od decyzji odwołanie. Podał, że wyprowadził się czasowo z budynku i pod przymusem na okres zimy, z powodu wyłączenia prądu i ogrzewania. Wskazał, że w sądzie jest prowadzona sprawa o przywrócenie posiadania prądu i ogrzewania. Złożył również wniosek do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania do czasu jej zakończenia. Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że Wnioskodawczyni wskazała przed organem I instancji, że P.K. nie mieszka w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...] od połowy października 2015 r., na potwierdzenie czego złożyła dokumenty ze spraw prowadzonych przez sądami powszechnymi, w których Skarżący podawał inny adres zamieszkania. Organ wskazał, że P.K. w toku postępowania oświadczył, że od października 2015 r. nie zamieszkuje w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...] i nie ma zamiaru tam mieszkać. Powodem opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały było odłączenie mediów przez M.P., natomiast P.K. posiada klucze do przedmiotowego budynku, ponieważ od czasu do czasu tam zagląda, ale nie jest właścicielem budynku. Powołano twierdzenie Skarżącego, że ponieważ w trakcie małżeństwa dokładał się do wszystkiego, to teraz żąda za to spłaty od byłej żony, i dlatego też nie wymelduje się. Obecnie P.K. wynajmuje mieszkanie. Organ powołał zeznania świadków: M.K., która zeznała, że jej ojciec – P.K. nie zamieszkuje w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...]. gm. [...] od października 2015r., a opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały, ponieważ nie płacił i nie ponosił kosztów utrzymania domu i z tego powodu, w domu, w którym mieszkał, zostały wyłączone wszystkie media. Powołano również zeznania B.S., która zeznała, że nie widuje P.K. od ponad pół roku w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...]. Wskazano, że w dniu 10 maja 2016 r. organ I instancji przeprowadził dowód z oględzin budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...]. Ustalono, że przedmiotowy budynek składa się z 2 kondygnacji. Na parterze są 2 pokoje, kuchnia, łazienka, kotłownia, korytarz oraz przedpokój. W pierwszym pokoju znajduje się regał, wersalka oraz 2 fotele. W drugim regał, sofy oraz stolik. W łazience jest wanna, szatki, lustro, WC. W szafkach nie ma żadnych rzeczy osobistych potrzebnych do codziennego użytku. Biurko w korytarzu stoi puste. W kotłowni znajduje się piec gazowy, terma, regał oraz 4 worki, w których są rzeczy osobiste P.K.. W workach znajdują się ubrania P.K. oraz środki czystości. Piętro budynku jest w stanie surowym i nie nadaje się do zamieszkania. Podczas przeprowadzenia dowodu z oględzin, P.K. przeniósł worki z ubraniami z kotłowni i włożył ubrania do regału, a jedną koszulę powiesił na fotelu. Wymieniony potwierdził, że nie zamieszkuje w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...]. Posiada tylko okazane rzeczy, które wyłożył do regału. Dysponuje kluczami do domu. Powodem niezamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały jest to, że była żona odłączyła wszystkie media, tj. gaz, światło, wodę. Organ powołał art. 35 ustawy o ewidencji ludności i uznał, że budynek przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...] nie jest dla P.K. miejscem stałego pobytu, opierając się na przeprowadzonych oględzinach przedmiotowego mieszkania, wyjaśnieniach stron oraz zeznaniach M.K. i B.S.. Wskazano, że w sytuacji, gdy nawet sam P.K. oświadcza, że nie mieszka w budynku przy ul. [...][...] w miejscowości [...]. gm. [...] i nie ma zamiaru tam zamieszkiwać, zachodzą przesłanki do wydania decyzji orzekającej o wymeldowaniu wymienionego z miejsca pobytu stałego. Ponadto powołano, że P.K. wskazał przed organem I instancji, że powodem dla którego nie wymelduje się z pobytu stałego jest żądanie od byłej żony spłaty za nakłady poniesione na budowę domu. Wskazano, że nawet ujawnienie w toku oględzin spakowanych rzeczy P.K. nie świadczy o skoncentrowaniu przez niego spraw życiowych w tym miejscu i nie wiąże się z faktycznym trwałym jego przebywaniem w miejscu stałego zameldowania. Wskazano, że decyzja o wymeldowaniu nie wywołuje trudnych do odwrócenia skutków prawnych i nie pozbawia praw do lokalu. Decyzja ta ma jedynie na celu doprowadzenie przez organ prowadzący ewidencję do zgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym. Utrzymywanie zameldowania P.K. w budynku, w którym nie zamieszkuje, byłoby fikcją meldunkową. Jeśli wymieniony kiedykolwiek zamieszka przy ul. [...][...] w miejscowości [...], gm. [...], to na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, będzie miał obowiązek zameldować się pod powyższym adresem, zgodnie z charakterem pobytu. W konkluzji uznano, że decyzja organu I instancji orzekająca o wymeldowaniu P.K. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...][...]w miejscowości [...], gm. [...] jest zgodna z obowiązującymi w tej mierze przepisami prawa i w pełni zasadna. Skargę na decyzję Wojewody [...] wniósł P.K., wnosząc o zmianę decyzji. Decyzji zarzucił: błędy w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że Skarżący wyprowadził się z budynku z zamiarem jego stałego opuszczenia - a nie czasowo z uwagi na brak oświetlenia, energii elektrycznej i wody; naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 Ustawy o ewidencji ludności i jej nieprawidłową interpretację poprzez przyjęcie, że czasowe opuszczenie lokalu z uwagi na szykany byłej żony i obecnie właścicielki lokalu M.P. wypełnia dyspozycję tego przepisu; naruszenie przepisów k.p.a., a w szczególności art. 97 par. 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowania przed sądem cywilnym o zaniechanie naruszeń i posiadania P.K., których to wynik jest ewidentnie zagadnieniem prejudycjalnym dla rozstrzygnięcia postępowania w zakresie orzekania w postępowaniu niniejszym. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] z [...] maja 2016r., w przedmiocie wymeldowania P. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. [...] w miejscowości [...] gm. [...], nie naruszają prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednio obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Stosownie do powołanej wyżej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu. Nie ma żadnych podstaw, by fakt zameldowania traktować jako instrument w jakichkolwiek postępowaniach cywilnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowej, wyczerpująco zgromadziły materiał dowodowy i dokonały trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Okolicznością bezsporną jest trwałe niezamieszkiwanie Skarżącego pod ww. adresem od października 2015r., wynika to z zeznań świadków i z oświadczenia P.K. Skarżący kwestionuje natomiast brak przesłanki do wymeldowania z uwagi na to, że dotychczasowego miejsca zameldowania nie opuścił dobrowolnie, ale ponieważ była żona odłączyła mu wszystkie media (okoliczność ta również nie jest sporna). Natomiast wskazać również należy, na co powoływał się organ odwoławczy w uzasadnieniu, że w toku postepowania przed organem I instancji P.K. wskazał, że nie wymeldowuje się od byłej żony, ponieważ żąda spłaty za wkład w budowę domu, który włożył w trakcie trwania małżeństwa. Skarżący dysponuje kluczami do nieruchomości, a w toku dokonanych oględzin ujawniono kilka worków w kotłowni, w które były spakowane ubrania Skarżącego. W ocenie Sądu, organu trafnie uznały jednak, że przedmiotowy lokal nie stanowi centrum życiowego Skarżącego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Ponadto miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., sygn. akt V SA 1496/00). Zasadnie organy uznał, że fakt ujawnienia kilku worków z ubraniami Skarżącego nie świadczy o skoncentrowaniu przez niego spraw życiowych w tym miejscu i nie wiąże się z faktycznym trwałym jego przebywaniem w miejscu stałego zameldowania (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1478/10; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 360/08: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 139/09). Skarżący przyznał, że mieszka w innym wynajmowanym mieszkaniu, a nie wymeldował się z nieruchomości należącej do byłej żony, albowiem domaga się spłaty od niej za poniesione nakłady na budowę domu. W tej sytuacji organy zasadnie uznały, że wyprowadzce Skarżącego towarzyszył zamiar zerwania więzi z tym miejscem pobytu poprzez założenie w nowym miejscu ośrodka spraw osobistych i majątkowych. W odniesieniu do przesłanki dobrowolności to wskazać należy, że Sąd podziela pogląd, że "wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale oceniany według kryteriów obiektywnych. "Nawet, jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymywaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Środkami prawnymi umożliwiającymi powrót do lokalu są roszczenia cywilnoprawne, takie np. jak o przywrócenie naruszonego posiadania, które zostaną uwzględnione przez sąd przed wydaniem decyzji rozstrzygającej wniosek o wymeldowanie". W orzecznictwie odnaleźć można także wskazówki w zakresie interpretacji faktów, wskazujących na trwały czy dobrowolny charakter opuszczenia miejsca pobytu. I tak, "o opuszczeniu miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach [a więc i w rozumieniu art. 35 ustawy - przyp. D.T.] może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych". (komentarz do art. 35 ustawy o ewidencji ludności Diana Trzcińska LEX). Skarżący przyznał, że wynajmuje mieszkanie, ale nie wymeldował się albowiem domaga się spłaty od byłej żony za poniesione nakłady na budowę domu. Z materiału dowodowego wynika, że Skarżący od października 2015r. nie mieszka w tym budynku ponieważ się wyprowadził, posiada jednak klucze do budynku. Wskazał, że pomiędzy stronami toczy się sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania z uwagi na odłączenie mediów. Sąd podzielił ocenę dokonaną przez organy, że całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności wskazuje, że Skarżący posiada swoje centrum życiowe w zupełnie innym miejscu. Sam fakt prowadzenia sprawy cywilnej w przedmiocie przywrócenia dostępu do mediów nie może przesądzać o istnieniu u Skarżącego zamiaru pobytu w przedmiotowym budynku i koncentracji tam swojego centrum życiowego. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy w sprawie i dokonały wnikliwej jego oceny. Sąd nie dopatrzył się wskazanych w skardze uchybień w zakresie naruszenia przepisów procedury. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 i 80 k.p.a. Brak jest również podstaw uzasadniających przyjęcie naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, albowiem całokształt okoliczności uzasadnia ocenę o trwałości opuszczenia lokalu przez Skarżącego. Zasadnie również organ odwoławczy wydał postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie. Rozstrzygnięcie procesu o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego treści uzależniony byłby wynik postępowania w tej sprawie. W przypadku zakończenia postępowania, i wprowadzenia się ponownie do lokalu przez Skarżącego, będzie na nim ciążył obowiązek zameldowania się w tym lokalu. Wymeldowanie jako czynność materialno-techniczna potwierdza opuszczenie przez daną osobę miejsce stałego pobytu, a decyzja o wymeldowaniu ma wyłącznie charakter ewidencyjny. Skoro wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu, to nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do budynku. Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.