IV SA/Wa 2599/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę W dniu [...] czerwca 2013 r. J. L. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z wnioskiem o interwencję w sprawie dotyczącej "nielegalnej bazy samochodów ciężarowych" na posesji przy ul. [...] w B., a także uciążliwości wynikających z braku ogrodzenia targowiska miejskiego. W postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania użytkowania Targowiska przy ul. [...] w B. Organ I instancji wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie jest niemożliwe ze względu na brak podstaw materialnoprawnych. Organ podniósł, że postępowanie w sprawie wstrzymania działalności może zostać wszczęte jedynie z urzędu w wyniku przeprowadzonej kontroli. Po rozpoznaniu zażalenia J. L. Główny Inspektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Główny Inspektor podzielił stanowisko organu I instancji i wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi brak podstaw materialnoprawnych do wszczęcia postępowania o wstrzymanie użytkowania Targowiska, czyli tzw. "inna przyczyna", w związku z którą należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej "k.p.a.". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia [...] września 2013 r. wniósł J. L. W skardze podniósł, że organy obu instancji tolerują stan, w którym Targowisko niekorzystnie wpływa na środowisko. Zdaniem skarżącego organy te niedopełniają obowiązków z art. 2 ust. 1 lit. a i b ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 686 ze zm.). Organy powinny w jego opinii wstrzymać użytkowanie Targowiska do czasu wykonania ogrodzenia i doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem, ponieważ działanie Targowiska narusza naturalny stan środowiska i naturalne stosunki wodne, ponieważ poziom działki został podniesiony o 1 metr, co prowadzi do zalewania działki skarżącego. W piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. skarżący wskazał, że prowadzone na sąsiedniej działce Targowisko jest uciążliwe ze względu na hałas, spaliny, zanieczyszczenie gleby, zanieczyszczenie działki skarżącego odpadami, a także prowadzoną tam działalność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniach obu instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) w tytule VI, dziale III reguluje odpowiedzialność administracyjną w ochronie środowiska. Szereg ujętych tam przepisów przewidujących odpowiedzialność administracyjną podmiotów korzystających ze środowiska za negatywne oddziaływanie na środowisko. Jednakże osoby trzecie, inne niż podmioty na które mają być nałożone obowiązki, nie mają generalnie, w obecnym ustawodawstwie polskim, przymiotu strony. Podmioty prawa, które czują się poszkodowane w związku z domniemanym prowadzeniem działalności przez inne podmioty z naruszeniem ochrony środowiska nie mają uprawnienia do żądania przed organami administracji wszczęcia określonego postępowania administracyjnego w celu ochrony ich interesu indywidualnego. Przesądza o tym okoliczność, że postępowanie takie może być wszczęte jedynie z urzędu, nie zaś na wniosek takiej zainteresowanej osoby czy podmiotu. Z kolei w przypadku wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania decyzji naprawczej, stroną tego postępowania jest wyłącznie podmiot w stosunku do którego, w wyniku wydania decyzji, mogą być nałożone określone obowiązki lub ewentualnie w wyniku umorzenia postępowania uznane zostanie, że aktualnie brak jest przesłanek dla nałożenia obowiązku podjęcia działań naprawczych (por. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 270/09). W tej sytuacji bezzasadne jest żądanie wszczęcia postępowania, argumentowane potrzebą przymuszenia podmiotu korzystającego ze środowiska do wprowadzenia rozwiązań, które zmniejszą negatywne oddziaływanie. Skarżący wskazuje na okoliczności, które mają charakter subiektywny (zalewanie jego nieruchomości hałas, spaliny, zanieczyszczenie gleby, zanieczyszczenie działki skarżącego odpadami) i nadaje im wagę negatywnego oddziaływania na środowisko, oczekując od właściwych w sprawach ochrony środowiska organów stosownej reakcji. Brak akceptacji przez skarżącego prowadzonej na sąsiedniej nieruchomości działalności lub jej uciążliwość nie przenosi się jednak na grunt odpowiedzialności administracyjnej, która jak również wskazywano wyżej, może być skutkiem wyłącznie postępowania wszczętego z urzędu przez właściwy organ wyspecjalizowany po przeprowadzeniu stosownej kontroli. Również przywoływane przez skarżącego przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska nie dają organowi kompetencji do wszczęcia postępowania skutkującego sankcją administracyjną dla podmiotu korzystającego ze środowiska o takim charakterze, na jaki wskazywał skarżący. W art. 2 ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska reguluje zakres zadań tej Inspekcji. Są to normy o charakterze generalnym, nie można wyprowadzać z nich praw i obowiązków w konkretnych, indywidualnych sprawach. Wobec powyższego rację mają organy obu instancji, że w przedmiotowej sprawie należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego. W myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli jednak żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, to zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem wydanie przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przypadku zaistnienia przynajmniej jednej z przesłanek wskazanych w art. 61 a § 1 k.p.a. ma charakter obligatoryjny. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych powodów, o których mowa w art. 61 a k.p.a. dotyczy przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji np. ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji (por. wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 6 marca 2012 roku, sygn. akt VII SA/Wa 2356/11). W postanowieniu o odmowie wszczęcia postępowania organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 395/12). Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61 a § 1 k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 roku, sygn. akt II SA/Ol 893/11). Organy zatem słusznie odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy już we wstępnej ocenie ustalono, że nie istnieje podstawa prawna uzasadniająca wszczęcie postępowania w sprawie. Mają powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)