IV SA/Wa 260/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. R. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił własną decyzję z dnia [...] 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi L., gm. L., woj. s., w części dotyczącej działki oznaczonej po scaleniu nr [...] będącej własnością J. R. oraz działki nr [...] będącej obecnie własnością O. O. oraz B. O. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu Minister podał, że projekt scalenia gruntów wsi L. został zatwierdzony ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r., nr [...], zaś postępowanie scaleniowe zostało przeprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13). Zgodnie z art. 7 ust. 1 znowelizowanej ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, organem prowadzącym scalenie w pierwszej i ostatniej instancji był wojewoda. Jednak właściwość rzeczową organu, do którego należy wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności ustala się, zdaniem Ministra, z uwzględnieniem zmian w strukturze administracji publicznej, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie orzekania o nieważności. W myśl art. 3 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749, z późn. zm.) postępowanie scaleniowe lub wymienne jako organ pierwszej instancji przeprowadza starosta. Przepis ten został zmieniony z dniem 1 sierpnia 2009 r. przez art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753, z późn. zm.). W wyniku nowelizacji skreślono drugie zdanie wskazujące wojewodę jako organ wyższego stopnia w stosunku do starosty. Zmiana była podyktowana ujednoliceniem trybu odwoławczego w sprawach rozpatrywanych przez organy samorządu terytorialnego. W związku z powyższym, zdaniem Ministra, obecnie w sprawach scaleń i wymian gruntów organem bezpośrednio wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze, gdyż stosownie do art. 17 pkt 1 Kpa organem wyższego Sygn. akt IV SA/Wa 260/11 stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że decyzją z dnia [...] marca 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981r., uznał się za organ wyższego stopnia w stosunku do Wojewody [...]. Jednak obecnie w świetle wymienionych przepisów, właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniosła J. R., reprezentowana przez syna. Zaskarżonej decyzji zarzuciła wydanie z naruszeniem art 35 § 1 i 36 Kpa, a także nieuwzględnienie przez Ministra wytycznych zawartych w wyroku Sądu z dnia 27 października 2009 r. Ponadto skarżąca wniosła o powiadomienie Premiera w trybie art 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o zaistaniałych uchybieniach, a także zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi błędnie przyjął, że nie jest organem właściwym w sprawie. Przede wszystkim należy mieć na względzie, iż w niniejszej sprawie zapadły prawomocne wyroki, którymi zarówno organ jak i Sąd obecnie rozpoznający sprawę są związani na podstawie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1704/05 uchylono decyzję Ministra z dnia [...] lipca 2005 r. i poprzedzającą ją decyzję Ministra z dnia [...] maja 2005 r., następnie wyrokiem z dnia 15 listopada 2007 r. Sąd uchylił decyzję Ministra z dnia [...] kwietnia 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2007 r., wreszcie wyrokiem z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1144/09 Sąd uchylił decyzję Ministra z dnia [...] maja 2009 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi L. gm. L. Sygn. akt IV SA/Wa 260/11 woj. s., w części dotyczącej działki oznaczonej po scaleniu nr [...] będącej własnością J. R. oraz działki nr [...] będącej obecnie własnością O. O. oraz B. O.. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wbrew wytycznym zawartych we wcześniejszych wyrokach organ orzekający nie dokonał oceny całości przeprowadzonego postępowania scaleniowego, a w szczególności nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej podnoszonych w toku postępowania. Sąd nakazał również, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, wykonanie wytycznych Sądu zawartych w poprzednio zapadłych wyrokach WSA, dokonanie oceny dokumentacji scaleniowej, dając tej ocenie wyraz w uzasadnieniu decyzji, ze szczególnym uwzględnieniem rozpatrzenia wszystkich zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w toku całego postępowania, począwszy od jej wniosku z dnia [...] marca 2003 r. Należy także zauważyć, że poprzedni wyrok Sądu zapadł w dniu 27 października 2009 r., a więc w dacie, gdy obowiązywał już art. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz.U. Nr 92 poz. 753 ze zm. - wszedł w życie dnia 1 sierpnia 2009 r.). Mimo to, Sąd uchylając jedynie zaskarżoną decyzję, nie wskazał, że Minister nie będzie organem właściwym w sprawie. Wręcz przeciwnie - nakazał organowi wykonanie wytycznych zawartych w poprzednio zapadłych wyrokach WSA i rozpatrzenie wszystkich zarzutów. Minister pominął także fakt, że postanowieniem z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. akt OW 36/04 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między tym Kolegium a Wojewodą [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1981 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów wsi L.. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wskazał bowiem, że "organem wyższego stopnia w stosunku do wojewodów są właściwi w sprawie ministrowie (art. 17 pkt 2 Kpa). Jeżeli więc w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji kwestionowana jest decyzja wojewody, organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody, właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody, nie jest ani samorządowe kolegium odwoławcze, ani wojewoda". W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, należy także mieć na względzie, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia Sygn. akt IV SA/Wa 260/11 właściwości organu przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. Skoro postępowanie, którego stwierdzenia nieważności domaga się skarżący zostało wydane na podstawie przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3, poz. 13), ponadto zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. Nr 17, poz. 94) od dnia 1 czerwca 1975 r. przeprowadzenie postępowania scaleniowego lub wymiennego należało do właściwości wojewody, to ustalając który organ administracji jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wojewody, w oparciu o powołane przepisy stwierdzić należało, że jest to właściwy w sprawie minister. Sprawa dotyczy scalenia i wymiany gruntów, a więc stosownie do § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. Nr 65, poz. 437 ze zm.) w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 ze. zm.) organem właściwym jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie nie chodzi o to, który organ jest organem wyższego stopnia w sprawach scalania i wymiany gruntów, lecz o to, który organ jest właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej w trybie nadzwyczajnym decyzji. Ustalanie organu właściwego do rozpatrzenia niniejszej sprawy, nie jest też konieczne z uwagi na zmiany jakie zaszły w organizacji organów administracji publicznej od czasu wydania kwestionowanej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OW 34/10). Biorąc pod uwagę powyższe wywody należało uznać zatem skargę za zasadną. Rację ma także skarżący, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się z naruszeniem przepisów art. 35 i 36 Kpa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1144/09 zostały przekazane Ministrowi w dniu 18 stycznia 2010 r. (data wysyłki akt). Mimo to, zaskarżone obecnie rozstrzygnięcie zapadło dopiero w dniu 23 listopada 2010 r. Sygn. akt IV SA/Wa 260/11 W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji. O kosztach, w pkt 2 sentencji, orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy Sąd nie skorzystał z uprawnienia jakie daje mu art. 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem uznał, że nie jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zastosuje się do wytycznych w nim zawartych, jak również do wytycznych zawartych w poprzednich wyrokach, które zapadły w tej sprawie.