IV SA/Wa 2600/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 13 lutego 2013 r. A. C. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. Wskazał, że źródła utrzymania dwuosobowej rodziny stanowią gospodarstwo rolne o powierzchni 7,81 ha, przynoszące 1.370,18 zł miesięcznie oraz świadczenie emerytalne żony w wysokości 1.300 zł miesięcznie. Poza nieruchomością rolną, majątek nieruchomy skarżącego stanowią dom o powierzchni 90 m2 oraz budynek inwentarsko-składowy. Uzasadniając żądanie przyznania prawa pomocy skarżący podał, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej, ponieważ jest zadłużony w banku na kwotę 70.000 zł. Zadłużenie spowodowane ma być chorobą wnioskodawcy i jego żony, a także klęską żywiołową, która dotknęła prowadzone przez niego gospodarstwo oraz nagminnym niszczeniem płodów rolnych przez dzikie zwierzęta. Skarżący wskazał też, że jest zmuszony zaciągnąć nowy kredyt w kwocie 25.000 zł na zalesienie 3 ha lasu. Do wniosku A. C. dołączył zaświadczenie Wójta Gminy S. z [...] lutego 2013 r., wedle którego dochód roczny z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy i jego żony wynosi 16.442,14 zł. Ponieważ oświadczenie z [...] lutego 2013 r. było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego oraz budziło wątpliwości, pismem z 22 lutego 2013 r. wezwano go nadesłania w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody, to jest: 1. do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez żonę skarżącego emerytury; 2. do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3. do nadesłania oświadczenia, czy skarżący starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jeżeli tak, to należało wskazać, czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłać kopię decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy; 4. do nadesłania kopii umowy, na podstawie której udzielono skarżącemu kredytu w wysokości 70.000 zł oraz dokumentów wskazujących wysokość miesięcznej raty kredytu i aktualne saldo zadłużenia; 5. do nadesłania dokumentu potwierdzającego, że gospodarstwo rolne skarżącego zostało dotknięte klęską żywiołową; 6. do nadesłania dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia skarżącego i jego żony oraz 7. do nadesłania oświadczenia o wysokości stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości - np. kosztów związanych z utrzymaniem domu (opłat za energię elektryczną, opał). W odpowiedzi skarżący złożył do akt sprawy oświadczenie z 7 marca 2012 r., w którym podał, że koszty ogrzania domu wynoszą 600 zł miesięcznie. Do oświadczenia tego dołączył: 1. kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2012 r. o przyznaniu żonie emerytury, zgodnie z którą wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 1.293,21 zł miesięcznie; 2. kserokopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] stycznia 2013 r. o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 9.208,40 zł; 3. kserokopie dwóch umów: kredytu konsumenckiego z [...] października 2012 r. na kwotę 54.000,00 zł i pożyczki z [...] grudnia 2012 r. na kwotę 51.121,35 zł. Z umowy z [...] grudnia 2012 r. wynika, że pożyczka została udzielona na cel konsumpcyjny w kwocie 2.000,00 zł oraz na spłatę kredytu udzielonego umową z [...] października 2012 r. oraz 4. kserokopie dokumentacji medycznej dotyczącej A. C. i jego żony. W dniu 26 marca 2013 r. skarżący dołączył do dokumentacji znajdującej się już w aktach sprawy kserokopię wyniku badania RTG kręgosłupa z [...] marca 2013 r., a także oświadczenie dłużnika banku z [...] marca 2013 r. o poddaniu się egzekucji, a także informację o skutkach złożenia oświadczenia o poddaniu się egzekucji. Osoba składająca oświadczenie podała w nim, że jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia należności w kwocie 10.000,00 zł, wynikającej z umowy o kredyt obrotowy na finansowania bieżącej działalności, zawartej z bankiem przez A. C. i jego żonę. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobligowany jest do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem podkreślić, że z treści art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Jeżeli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Jeśli natomiast strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że A. C., pomimo upływu wyznaczonego terminu (zwrotne potwierdzenie odbioru w dniu 2 lutego 2013 r. znajduje się na karcie nr 65 akt sprawy), nie wykonał należycie wezwania z 22 lutego 2013 r., uniemożliwiając w konsekwencji uwzględnienie przedmiotowego wniosku. Po pierwsze, wnioskodawca nie złożył do akt sprawy jakiegokolwiek wyciągu z rachunku bankowego. Należy natomiast zauważyć, że 13 grudnia 2012 r. dokonał on z rachunku bankowego przelewu kwoty 2.000,00 zł tytułem wpisu od skargi (potwierdzenie przelewu znajduje się na karcie nr 26 akt sprawy), co wywołuje zasadnicze wątpliwości, co do tego, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, zgodnie z treścią opisanej wyżej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na inny rachunek bankowy niż wskazany na potwierdzeniu przelewu wpisu od skargi, przekazana ma być kwota płatności przyznanych A. C. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jeszcze inny rachunek bankowy wskazano zaś w umowie z [...] października 2012 r. do wypłaty udzielonego skarżącemu i jego żonie kredytu konsumenckiego. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący i jego żona korzystają z rachunków bankowych. Nienadesłanie wyciągów z tych rachunków uniemożliwia ustalenie wielkości rzeczywistych wpływów do budżetu domowego Państwa C., a także określenie relacji tych wpływów do wielkości ponoszonych przez małżonków, niezbędnych wydatków. Określenie relacji dochodów dwuosobowego gospodarstwa domowego do wielkości niezbędnych wydatków uniemożliwia - po drugie - tylko częściowe wykonanie wezwania z 22 lutego 2013 r. w zakresie obejmującym zobowiązanie do złożenia oświadczenia o wysokości stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym. Skarżący ograniczył się bowiem do podania kosztów ogrzania domu i nadesłania kopii umów kredytu i pożyczki wraz z harmonogrami spłat. Po trzecie wreszcie, skarżący nie uprawdopodobnił w jakikolwiek sposób, że prowadzone przez niego gospodarstwo rolne zostało dotknięte klęską żywiołową. Uniemożliwia to przyjęcie za wiarygodne oświadczenia strony, że część zaciągniętych kredytów i pożyczek przeznaczona została na wyrównanie strat wywołanych tym zdarzeniem, co w konsekwencji umożliwiłoby zakwalifikowanie kosztów spłaty tych kredytów i pożyczek, jako wydatków o niezbędnym charakterze. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że zasadniczo wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z nadesłanych przez stronę, opisanych wyżej dokumentów, dotyczących zaciągniętych kredytów i pożyczek wynika natomiast, że jedna z pożyczek w części została przeznaczona na cel konsumpcyjny, a w części na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu. Z kolei kredyt skarżącego i jego żony zabezpieczony przez poręczyciela zaciągnięty został - wedle oświadczenia poręczyciela - na finansowanie bieżącej działalności. Należy ponadto wskazać, mając na względzie podaną we wniosku i widoczną w złożonej do akt sprawy dokumentacji bankowej kwotę zaciągniętych przez wnioskodawcę zobowiązań, że fakt udzielania A. C. i jego żonie kredytów i pożyczek bankowych świadczy o tym, że skarżący posiada zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Konkludując należy stwierdzić, że skarżący, nie wykonując należycie wezwania z 22 lutego 2013 r., uniemożliwił dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej, a tylko taka może stanowić podstawę do uwzględniania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak już natomiast wskazano, bark jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam - pomimo wezwania - nie usuwa wątpliwości, jakie budzi jego oświadczenie. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.