IV SA/Wa 2614/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie ze skargi E. Z. i W. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – E. Z. wnioskiem z 2 grudnia 2013 r., zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego w sprawie formularza PPF wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i pełnoletnią córką. Skarżąca jest osobą bezrobotną, pozostaje na utrzymaniu męża, który otrzymuje dochody z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości 2000 zł miesięcznie. Skarżąca w rubryce 7 dotyczącej majątku oświadczyła, że jest właścicielką mieszkania o pow. 32 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 0,6 ha. Poza tym nie posiada żadnego innego majątku ani przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z 5 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2614/13 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw. W odpowiedzi na wezwanie sądu dotyczącego nadesłania dodatkowych dokumentów w zakresie przyznania prawa pomocy skarżąca nadesłała kserokopię dwóch pierwszych stron decyzji ARiMR z [...] listopada 2013 r. w sprawie przyznania W. Z. (mężowi skarżącej) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ponadto skarżąca oświadczyła, że zarówno ona jak i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z żadnej pomocy społecznej. Jedynym źródłem utrzymania jej i córki są dochody męża z gospodarstwa rolnego, które wynoszą 20 000 -25 000 zł rocznie. Koszty utrzymania (czynsz, energia elektryczna, gaz, leki) wynoszą natomiast miesięcznie 800 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w powyższym zakresie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Równocześnie, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 23 września 2011 r. sygn. akt II OZ 839/11, LEX 966294). W konsekwencji wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, których analiza umożliwi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pamiętać przy tym należy, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjaśnić również należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w przekonujący sposób (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt II OZ 1052/12, LEX 1240770). Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Przez brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych należy rozumieć jako brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego, wskutek czego ograniczona zostaje, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, możność realizacji prawa do sądu. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy musi znajdować uzasadnienie w całej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, dlatego też to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca powinien zatem wykazać w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Odnosząc powyższe do przedmiotowej, Sąd stwierdził, że okoliczności podane we wniosku (w oświadczeniu majątkowym na formularzu o prawo pomocy) oraz w sprzeciwie nie uzasadniają stwierdzenia, że skarżąca nie dysponuje środkami na poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej, wynikająca z jej oświadczeń złożonych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy jak również z informacji zawartych w sprzęcie przedstawia się następująco: skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i pełnoletnią córką. Utrzymują się z prowadzonego przez jej męża gospodarstwa rolnego. Decyzją z [...] listopada 2013 r. przyznano mężowi skarżącej płatności w ramach wsparcia bezpośredniego w wysokości 15 537, 40 zł. Dochód z ww. działalności wynosi ok. 20-25 000 zł rocznie. Łączna powierzchnia działek rolnych należących do męża skarżącej wynosi 12,93 ha. Koszty utrzymania domu wynoszą natomiast 800 zł miesięcznie. W ocenie Sądu powyższa przedstawiona sytuacja skarżącej pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych, które aktualnie wynoszą 100 zł (należny wpis od skargi). Wydatek rzędu 100 zł w przeciągu miesiąca nie będzie stanowił dla gospodarstwa domowego skarżącej nadmiernego obciążenia prowadzącego do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. W przeliczeniu na osobę jest to wydatek rzędu 30 zł miesięcznie, a więc 1 zł dziennie. Nie są to kwoty mogące mieć wpływ na zaspokojenie potrzeb bytowych gospodarstwa domowego skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.