IV SA/Wa 2681/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec Sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o wypłatę odszkodowania oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. L. (dalej także jako skarżąca) jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2016r. ([...]) utrzymujące w mocy postanowienie wydane na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. przez Wojewodę [...] z dnia [...] czerwca 2016r. o zwrocie wniosku M. L. z dnia 3 kwietnia 2016r., dotyczącego wypłaty odszkodowania z tytułu wydania z naruszeniem prawa decyzji przez Naczelnika Gminy W. nr [...] z [...] grudnia 1982r. o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w N., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0598 ha. Stan faktyczny sprawy jest następujący. Do Wojewody [...] został przekazany wniosek M. L. z 3 kwietnia 2016r., w którym zwróciła się ona o wypłatę odszkodowania za ziemię i szkodę poniesioną w związku z wydaniem, z naruszeniem prawa, decyzji Naczelnika Gminy W. nr [...] z [...] grudnia 1982r., co zostało stwierdzone w decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2016r. [...]. Mianowicie wskazaną wyżej decyzją Wojewoda [...] stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy W. nr [...] z [...] grudnia 1982r. o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w N., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,0598 ha została wydana z naruszeniem prawa. Organ stwierdził, że podstawę prawną dochodzenia roszczeń za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, w tym za wadliwe decyzje administracyjne, stanowi przepis art. 417 i nast. K.c. Sprawy z zakresu prawa cywilnego, w tym ewentualne roszczenia odszkodowawcze od Skarbu Państwa, rozpatrywane są wyłącznie na drodze sądowej przed sądami powszechnymi. Do dnia 1 września 2004r. podstawę materialnoprawną i procesową dochodzenia roszczeń z tytułu szkód wyrządzonych przez decyzje administracyjne wydane z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a., m.in. orzekające o wywłaszczaniu nieruchomości na rzecz Państwa, stanowił art. 160 k.p.a. Przewidywał on w § 1 szczególną podstawę materialnoprawną, a w § 4 i § 5 odrębną, administracyjnoprawną procedurę dochodzenia roszczeń od organów państwa. Przepis ten został uchylony z dniem 1 września 2004r., na mocy art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2004, Nr 162, poz. 1692 z późń. zm.). Jednakże, zgodnie z art. 5 wskazanej ustawy, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy art. 160 Kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia jej wejścia w życie. Oznacza to, iż mimo jego uchylenia, przepis art. 160 Kpa znajduje zastosowanie w wypadku, gdy ostateczna decyzja powodująca szkodę, której nieważność lub niezgodność z prawem stwierdzono, została wydana przed 1 września 2004r. Dalej organ wywodzi, że nie znajdują zastosowania normy proceduralne określone w przepisach art. 160 § 4 i § 5 k.p.a., które pozwalają na domaganie się odszkodowania od właściwego organu w trybie administracyjnym. Art. 5 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. odnosi się bowiem jedynie do materialnych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, a nie do norm proceduralnych. Organ przywołał stanowisko Sądu Najwyższego, który w uchwale pełnego składu z 31 marca 2011r. III CZP 112/10 stwierdził, iż cyt.: "Do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 Kpa stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, § 2, § 3 i § 6 Kpa". Sąd Najwyższy w uchwale pominął więc kwestię możliwości stosowania w tego typu sprawach art. 160 § 4 i § 5 k.p.a. Organ przyjął wykładnię wskazanych przepisów w taki sposób, że od dnia 1 września 2004r. do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem, właściwa jest tylko droga sądowa, bez względu na datę wydania ostatecznej decyzji nadzorczej. W tej sytuacji skoro właściwym do rozpoznania wniosku skarżącej jest sąd powszechny, należało zastosować zwrot podania zgodnie z art. 66 § 3 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła M. L. W skardze przestawia dotychczasowy przebiegów postępowania i wyraża swoje stanowisko sprowadzające się do ponownego postawienia kwestii niezgodnego z prawem przejęcia działki stanowiącej jej własność. Podnosi, że z tytułu utraty własności nie otrzymała żadnego wynagrodzenia. Twierdzi, że nie może znaleźć sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Spór w sprawie sprowadza się do przesądzenia jaki organ jest właściwy w sprawie rozpatrzenia roszczenia skarżącej o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną, wydaną przed dniem 1 września 2004 r. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Otóż decyzja obarczona wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. została wydana [...] grudnia 1982r. Stwierdzenie tej wadliwości nastąpiło natomiast z mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016r. Organ w zaskarżonym postanowieniu przyjął stanowisko, że właściwym w sprawie odszkodowania z tytułu wydania decyzji z naruszeniem prawa jest sąd powszechny i wobec tego zastosował 66 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Stanowisko organów należy uznać za odpowiadające prawu. Rozstrzygając powyższą kwestię wskazać należy, że w przedmiocie odpowiedniego trybu (właściwej drogi) dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem wadliwej decyzji administracyjnej po wejściu w życie wspomnianej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., a więc od dnia 1 września 2004 r., dojść winny ogólne procesowe normy intertemporalne. Przepis art. 5 tej ustawy, wedle którego do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy wymienionych tamże przepisów kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania administracyjnego, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy, nie dotyczy bowiem art. 160 § 4 i 5 k.p.a., który regulował zagadnienie właściwości w sprawach odszkodowania za szkodę wynikłą z nieważnej decyzji. Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 112/10 (OSNC z 2011 r., nr 7-8, poz. 75) stwierdził, że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie wyłącznie art. 160 § 1, 2 i 6 k.p.a. Tym samym wskazał właściwy reżim prawny w tej materii. Natomiast wyjaśniając istniejące uprzednio wątpliwości w orzecznictwie w zakresie drogi dochodzenia odszkodowania stwierdził m.in., że art. 5 cytowanej wyżej ustawy nie dotyczy trybu dochodzenia odszkodowania, a więc przepisów art. 160 § 4 i 5 k.p.a., przeto w tej materii należy uwzględnić ogólne procesowe reguły intertemporalne. Sąd Najwyższy zatem wyraźnie wskazał, iż od dnia wejścia w życie ustawy z 17 czerwca 2004r. właściwe do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną podjętą przed tym dniem jest - bez względu na dzień wydania ostatecznej decyzji nadzorczej - tylko postępowanie przed sądami powszechnymi. Koncepcja powyższa w zasadzie konsekwentnie jest prezentowana w ostatnio wydawanych orzeczeniach przez NSA (vide wyrok z 9 października 2012r. sygn. akt I OSK 1302/11, wyrok z 21 września 2012r. sygn. akt I OSK 1182/11, wyrok z dnia 19 kwietnia 2012r. sygn. akt I OSK 530/11, wyrok z dnia 24 września 2009r. sygn. akt I OSK 1388/08). Sąd w składzie orzekającym podziela ów pogląd, co oznacza, że droga administracyjna w sprawie o odszkodowanie w sytuacji objętej opisanym stanem faktycznym – jest niedopuszczalna. Właściwym jest bowiem sąd powszechny i wobec tego postępowanie o odszkodowanie powinno toczyć się przed sądem powszechnym. Taki pogląd uzasadnia stwierdzenie, że organy nie naruszyły prawa dokonując zwrotu wniosku skarżącej na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił.