IV SA/Wa 27/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. C. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie uznania zarzutów zobowiązanej za nieuzasadnione postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniami z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] i znak: [...] Główny Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r., którymi organ egzekucyjny pierwszej instancji uznał zarzuty zobowiązanych – K. C. i M. C. - za nieuzasadnione. W piśmie z dnia 16 maja 2012 r. K. C. i M. C. zaskarżyli powołane postanowienia Głównego Lekarza Weterynarii do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zawarli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. W dniu 3 stycznia 2013 r. Przewodniczący zarządził rozdzielenie skarg K. C. i M. C. wniesionych w piśmie z dnia 16 maja 2012 r. Sprawa ze skargi K. C. na postanowienie znak: [...] prowadzona jest pod sygn. akt IV SA/Wa 1177/12, natomiast sprawa ze skargi M. C. na postanowienie znak: [...] prowadzona jest pod sygn. akt IV SA/Wa 27/13. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 29 lipca 2012 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, że prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha, domu o powierzchni 80 m2 oraz zakładu mleczarskiego, a dochód uzyskiwany przez nich z gospodarstwa rolnego, który stanowić ma jedyne źródło ich utrzymania, wynosi łącznie 560 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawcy podali również, że połowę domu zajmuje ich córka z rodziną, pozostając jednak w odrębnym gospodarstwie domowym. Pismami z dnia 17 sierpnia 2012 r. wezwano skarżących do złożenia w terminie 14. dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających ich stan majątkowy i dochody, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, 2. zaświadczenia o dochodowości posiadanego przez nich gospodarstwa rolnego, 3. oświadczenia, czy starali się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, 4. dokumentów wskazujących wysokość dochodu lub straty z tytułu prowadzenia zakładu mleczarskiego, 5. zaświadczenia o ich sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, 6. kopii dokumentów wskazujących wysokość, ponoszonych przez nich w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją domu oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, ewentualnie - w razie braku możliwości udokumentowania wysokości wszystkich niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym - do złożenia oświadczenia o wysokości nieudokumentowanych, niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym wnioskodawców w okresie ostatnich trzech miesięcy, ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. W piśmie z dnia 20 września 2012 r. skarżący zwrócili się o przedłużenie terminu wyznaczonego w wezwaniach z dnia 17 sierpnia 2012 r. o około trzy miesiące, celem skompletowania i wyliczenia kosztów. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że nie mają możliwości fizycznych ani psychicznych do wykonania wezwań w terminie. Do pisma skarżący dołączyli kserokopie dwóch zaświadczeń lekarskich, zgodnie którymi M. C. była niezdolna do pracy w okresie od 13 września do 17 października 2012 r., a K. C. był niezdolny do pracy w okresie od 7 do 27 września 2012 r. W obu zaświadczeniach zaznaczono, że chory może chodzić. W pismach z dnia 24 października 2012 r. poinformowano K. C. i M. C., że brak jest podstaw do przedłużenia terminu do złożenia żądanych oświadczeń i dokumentów o trzy miesiące oraz powtórnie wyznaczono im czternastodniowy termin do wykonania wezwań z dnia 17 sierpnia 2012 r. Jednocześnie, stronom udzielono dodatkowego, obszernego i szczegółowego wyjaśnienia celu i zakresu wystosowanego do nich wezwania. W piśmie z dnia 25 listopada 2012 r. skarżący, w związku z pismami z dnia 24 października 2012 r., wnieśli o zawieszenie postępowania ze względu na choroby, powołując argumentację zbieżną z zawartą w piśmie z dnia 20 września 2012 r. Do pisma z dnia 25 listopada 2012 r. strony załączyły kserokopie dwóch kart informacyjnych leczenia szpitalnego z 9 października 2009 r. i 2 kwietnia 2012 r., wynik badania MR kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z 4 lipca 2011 r. oraz wynik badania USG jamy brzusznej z 25 marca 2012 r. Postanowieniami z dnia 21 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1177/12 i IV SA/Wa 27/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania. Postanowieniami z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1177/12 i IV SA/Wa 27/13 referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odpisy postanowień doręczono stronom w dniu 11 lutego 2012 r. W dniu 18 lutego 2012 r. (data stempla pocztowego) M. C. i K. C. wnieśli sprzeciwy od postanowień referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2013 r. Skarżący zarzucili błędne ustalenie stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że złożone przez nich oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych i budziły wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. W ocenie stron powyższe twierdzenie referendarza nie jest poparte żadnym dowodem, ani argumentem o charakterze prawnym i nie może stanowić podstawy do żądania od nich dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Skarżący przedstawili informacje podane uprzednio w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Ponownie podnieśli też, że stan zdrowia uniemożliwia im "wykonywanie czynności sądowych w rodzaju pozyskiwania dokumentów i oświadczeń z urzędów i instytucji". Jednocześnie ponowili wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia leczenia i odzyskania sprawności ruchowej. Postanowieniami z dnia 4 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1177/12 i IV SA/Wa 27/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia, czy też zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych M. C., w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego przepisu wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, bądź, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Co istotne, jeżeli strona postępowania uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej dokumentów, to brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do M. C. i K. C. wezwania z dnia 17 sierpnia 2012 r., które ponowiono w dniu 24 października 2012 r., wyznaczając dodatkowy, czternastodniowy termin oraz przedstawiając obszerne i szczegółowego wyjaśnienie celu i zakresu wystosowanego wezwania. Złożone przez strony oświadczenie z dnia 29 lipca 2012 r. jest bowiem niewystarczające do oceny ich rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, a ponadto budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Wątpliwości budzi w szczególności oświadczenie w części obejmującej źródła i wysokość uzyskiwanych dochodów (560 zł brutto miesięcznie), gdy weźmie się pod uwagę, że mająca stanowić źródło utrzymania skarżących nieruchomość rolna ma powierzchnię 7,36 ha, a skarżący są ponadto właścicielami zakładu mleczarskiego i domu o powierzchni 80 m2. Wystosowanymi do stron wezwaniami objęto zatem dokumenty pozwalające z jednej strony ustalić rzeczywistą wielkość wpływów do budżetu domowego, a z drugiej - określić relację osiąganych przez nich dochodów do wielkości koniecznych wydatków w gospodarstwie domowym. Skarżący nie zadośćuczynili nałożonemu nań zobowiązaniu, żądając przedłużenia wyznaczonego im terminu o trzy miesiące, a następnie dwukrotnie wnioskując o zawieszenia postępowania sądowego. Argumentacja, mająca uzasadniać brak możliwości przedłożenia żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych sprowadza się do wskazywania na zły stan zdrowia, mający uniemożliwiać wykonanie nałożonego zobowiązania. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że skarżący nie wykonali nałożonego na nich zobowiązania, chociażby częściowo. Wystosowane do nich wezwania obejmowały tymczasem w znacznej części oświadczenia oraz dokumenty, które powinny znajdować się w posiadaniu wnioskodawców, jak rachunki potwierdzające wysokość opłat związanych z eksploatacją domu, czy wyciągi z rachunków bankowych. Ich przekazanie do Sądu nie powinno zatem wiązać się nadmiernymi trudnościami. Dotyczące stanu zdrowia skarżących okoliczności, na które powołują się oni w pismach z dnia 20 września 2012 r. i z dnia 25 listopada 2012 r., a także w sprzeciwach od postanowień referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2013 r., nie usprawiedliwiają całkowitej bierności w wykonaniu obowiązków nałożonych wezwaniami z dnia 17 sierpnia 2012 r., ponowionymi wezwaniami z dnia 24 października 2012 r. Przedstawione przez skarżących kserokopie zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego, czy wyników badań lekarskich nie potwierdzają, że w okresie od doręczenia wezwań z dnia 17 sierpnia 2012 r. do rozpoznania przedmiotowego wniosku, nie byli oni w stanie wykonań nałożonych na nich tymi wezwaniami obowiązków. Z powyższego wynika, że M. C. nie podjęła nawet próby zadośćuczynienia nałożonemu na nią zobowiązaniu. Skarżąca odstąpiła więc od wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w sposób określony w wezwaniu z dnia 17 sierpnia 2012 r., a tym samym uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, co wyklucza pozytywne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W analogiczny sposób oceniono zachowanie strony (nieprzedłożenie w określonym terminie dodatkowych dokumentów i oświadczeń) m.in. w postanowieniu z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II OZ 892/12 i w postanowieniu z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II GZ 284/11. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.