IV SA/Wa 273/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty sankcyjnej - oddala skargę - Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [....]) - zaskarżoną przez M.C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. z dnia [...] października 2012 r. (nr [...]), którą zobowiązano M.C. do uiszczenia na rachunek urzędu skarbowego (właściwego dla jego miejsca zamieszkania) opłaty sankcyjnej w wysokości 8100 zł za dokonanie obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (Dz. U. z 2007 r., nr 41, poz. 271, ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu. Podstawą wszczęcia postępowania było uzyskanie przez organ pierwszej instancji informacji o zamieszczeniu przez skarżącego w dniu [...] marca 2012 r., na portalu internetowym [...], oferty sprzedaży 1,5 ton materiału siewnego pszenicy jarej. Organ odwoławczy podał, że organ pierwszej instancji oparł się na ustaleniach kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącego, wyjaśnieniach skarżącego, który przyznał, że sprzedał nie więcej niż 1,8 tony pszenicy. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wyjaśnił, że w toku postępowania przesłuchano w charakterze świadka: P.K., D.C., H.S., L.K. oraz B.C.. Świadkowie ci zgodnie zeznali, że M.C. dokonywał obrotu materiałem siewnym (pszenicą jarą) nieznanego pochodzenia. P.K. zeznał, że kupił od skarżącego 600 kg tego materiału siewnego po cenie 1500 zł. za tonę; D.C. oświadczyła, że nabyła od skarżącego 3 tony tego materiału siewnego, także po 1500 zł. za tonę. Z kolei pracownicy skarżącego: H.S., L.K. oraz B.C. (brat skarżącego) zeznali, że M.C. sprzedał nieznajomemu mężczyźnie 1,5 tony materiału siewnego pszenicy jarej, ponadto H.S. zeznał, że M.C. sprzedał również 6 worków tego materiału siewnego nieznajomej osobie. W tym stanie faktycznym organ przyjął, że skarżący prowadził obrót (sprzedał) materiałem siewnym w ilości 1,8 tony, tj. w ilości nie kwestionowanej (przyznanej) przez skarżącego i potwierdzonej zeznaniami świadków. Materiał ten nie był materiałem siewnym kategorii: elitarny, kwalifikowany, standard, handlowy. Przedstawione działanie skarżącego organ zakwalifikował jako prowadzenie obrotu niekwalifikowanym materiałem siewnym pszenicy jarej o nieustalonej odmianie, a więc niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie. Za obrót ten – stosownie do art. 67 ust. 1 i 2 tej ustawy – nałożył na skarżącego opłatę sankcyjną stanowiącą 300% kwoty należnej za sprzedany materiał siewny (1,8 t. x 1,500 zł x 300%). Rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, organ odwoławczy podkreślił, że w świetle ustaleń poczynionych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący sprzedał 1,8 tony materiału siewnego pszenicy jarej. Dostatecznie, w ocenie organu, potwierdzają tę okoliczność wyjaśnienia P.K., D.C., H.S. (pracownika skarżącego) oraz wyjaśnienia samego M.C., który nie kwestionował, że sprzedał 1,8 tony pszenicy jarej. W ocenie organu drugiej instancji postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało w sposób wyczerpujący i szczegółowy, a zebrany materiał dowodowy oceniono zgodnie z zasadą określoną w art. 80 k.p.a. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z [...] grudnia 2012 r., zaskarżając ją w całości. Organowi odwoławczemu zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a ponadto naruszenie: • art.107 § 3 k.p.a., • art. 10 k.p.a. przez niepowiadomienie pełnomocnika skarżącego o zakończeniu postępowania odwoławczego, • art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie, przez przypisanie skarżącemu obrotu niekwalifikowanym materiałem siewnym pszenicy o nieustalonej odmianie w ilości 1,8 tony, mimo że obrót polegał wyłącznie na zamieszczeniu w dniu 17 marca 2012 r. na portalu internetowym, ogłoszenia o możliwości sprzedaży pszenicy jarej do siewu, a ziarno, które odstąpił po cenie nabycia w ilości 1,8 tony było paszowym, • art. 57 ustawy o nasiennictwie przez zmianę kwalifikacji (podstawy prawnej – z art. 57 ust. 1 pkt 1 na art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie) mimo utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy i z pominięciem uzasadnienia tej zmiany. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organu, że dokonywał obrotu niekwalifikowanym materiałem siewnym pszenicy jarej. Jednocześnie skarżący podniósł, że sprzedawał pszenicę (po cenie nabycia), bez jakiejkolwiek gwarancji, że jest to materiał siewny. W jego ocenie naruszone zostały więc zarówno zasady wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez organ, jak też wymogi ustawy o nasiennictwie. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa - w odpowiedzi na skargę -wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W dniu 13 maja 2013 r. – trzy dni przed rozprawą – wpłynął do Sądu wniosek o odroczenie rozprawy, podpisany przez adw. A. N. (skargę w imieniu skarżącego wniósł adw. J. B. i pełnomocnictwo uprawniające go do działania w imieniu skarżącego nie zostało odwołane). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził bowiem, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów ustawy o nasiennictwie, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze podniesiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W istocie zarzuty te sprowadzają się do próby zakwestionowania poczynionych przez organy ustaleń faktycznych oraz podważenia wniosków i ocen, jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jak wynika z zebranych w sprawie dowodów i ich oceny dokonanej przez organy obu instancji, skarżący w kwietniu 2012 r. oferował do sprzedaży, a następnie sprzedał D.C. i P.K. nieznanego pochodzenia materiał siewny pszenicy jarej w ilości 1,8 tony, nie wystawiając faktury. Ustalenia w tym zakresie organy oparły przede wszystkim na dowodach z dokumentów: protokole kontroli z dnia [...] lipca 2012 r., pisemnym oświadczeniu skarżącego z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz z zeznań świadków: D.C., P.K. i H.S.. Dowody te uznano za wiarygodne. Natomiast odmówiono częściowo wiary wyjaśnieniom składanym w toku postępowania przez skarżącego (pismo z [...] listopada 2012 r.) jak i częściowo D.C., ponieważ nie znalazły one potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym sprawy. Ten ostatni świadek twierdzi, że zakupił ziarna pszenicy w ilości 3 ton. Tymczasem poza tymi twierdzeniami żadne inne dowody na to nie wskazują. Skarżący w swoim pisemnym oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2012r. przyznał, że sprzedał 1,5 tony nieznajomemu mężczyźnie tj. jak się okazało mężowi D.C. Tym samym bezspornie D.C. była nabywcą spornego ziarna w ilości 1,5 tony. Zdaniem Sądu poczynione w sprawie ustalenia faktyczne zostały oparte na obszernie i rzetelnie zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności zeznaniach świadków i wyjaśnieniach skarżącego. Skarżący podał do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2012 r. w jego gospodarstwie rolnym, że nabył od nieznajomego mężczyzny pszenicę w cenie 1500 zł za tonę, którą zamierzał wysiać w swoim gospodarstwie. Przyznał też, że względu na zbyt dużą ilość, część tej pszenicy sprzedał dając ogłoszenie w Internecie. Następnie, w piśmie skierowanym do organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2012 r. podał, że sprzedał m.in. P.K. 6 worków niekwalifikowanego materiału siewnego w cenie zakupu (1500 zł za tonę) oraz nieznajomemu mężczyźnie 1,5 tony również w tej cenie, zaś w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. - złożonym na etapie postępowania odwoławczego, nie zaprzeczył, że dokonywał obrotu pszenicą. Stwierdził jedynie, że nie był to materiał siewny lecz paszowy. Wyjaśnienia skarżącego w zakresie obrotu pszenicą w ilości 1,8 tony korelują m.in. z zeznaniami P.K., D.C. oraz pozostałych świadków – pracowników skarżącego. Zdaniem Sądu ustalenia organów poczynione na podstawie przedstawionego materiału dowodowego są prawidłowe. Dowody zgromadzone w sprawie organy oceniły zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Słusznie dano wiarę wymienionym dowodom z dokumentów. Również zasadnie odmówiono wiarygodności wyjaśnieniom skarżącego w zakresie, w którym dotyczyły one przeznaczenia pszenicy (na paszę, nie do siewu). Wyjaśnienia te były sprzeczne z zeznaniami wszystkich świadków i treścią samego ogłoszenia w Internecie ("sprzedam pszenicę jarą do siewu"), a ponadto zostały złożone w toku postępowania odwoławczego i na potrzeby tego postępowania, celem uniknięcia obowiązku uiszczenia opłaty sankcyjnej. Nie mogły one podważyć ustaleń organów poczynionych w tej sprawie. Nie zasługuje na uwzględnienie okoliczność, że przekazanie pszenicy nastąpiło w ramach samopomocy sąsiedzkiej. Przeczy temu zarówno treść ogłoszenia na portalu internetowym, jak również skorelowane z tym dowodem zeznania nabywców ziarna, którzy byli osobami obcymi dla skarżącego, co z kolei znajduje potwierdzenia z zeznaniach pracowników skarżącego. W świetle powyższego Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, wyrażone w zaskarżonej decyzji, że nasiona pszenicy jarej sprzedane przez skarżącego P.K. oraz D.C. były materiałem siewnym. Skarżący dokonał obrotu tym materiałem, mimo że obrót nim nie mógł być prowadzony, bowiem do obrotu dopuszcza się wyłącznie materiał siewny odpowiadający wymogom art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie, w tym w szczególności materiał siewny kategorii: elitarny, kwalifikowany, standard, handlowy odmian (rolniczych i warzywnych) wpisanych do krajowego rejestru. Ustalenie ilości tego materiału siewnego wynika przede wszystkim z okoliczności przyznanej pierwotnie przez samego skarżącego. Otóż z oświadczenia z dnia [...] sierpnia 2012r. wynika, że skarżący zbył 1,5 tony nieznajomemu mężczyźnie (jak ustalono był nim mąż D.C.) oraz P.K. 6 worków (czyli 0,3 tony – rozprawa przed sądem administracyjnym). Sąd stwierdza, że nie są też uzasadnione pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych. Zaskarżona decyzja nie narusza art. 107 § 3 k.p.a., jej uzasadnienie zawiera niezbędne elementy określone w tym przepisie. Sąd zauważa, że skarżący nie wskazuje, jaki wpływ na wynik postępowania miało naruszenie art. 10 k.p.a. przez niepowiadomienie pełnomocnika skarżącego o zakończeniu postępowania odwoławczego. Tymczasem stwierdzić trzeba, że uchybienie to wobec nieprowadzenia postępowania uzupełniającego oraz wcześniejszego zapoznania się przez pełnomocnika strony z aktami sprawy, nie miało istotnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia (wynik sprawy), a w konsekwencji nie mogło być podstawą do uwzględnienia skargi (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowany pogląd, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy (tak m.in. wyrok NSA z 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, LEX nr 1070853, wyrok NSA z 12 października 2010 r., II OSK 1279/09, LEX nr 746442, wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2011 r., LEX nr 996668, wyrok WSA w Rzeszowie z 25 listopada 2010 r., II SA/Rz 928/10, LEX nr 754715). Nie jest również uzasadniony zarzut skargi, dotyczący zmiany podstawy prawnej decyzji (z art. 57 ust. 1 pkt 1 na art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie). Zdaniem Sądu, podanie w podstawie prawnej decyzji przepisu (art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie), bez wskazania jego konkretnej jednostki redakcyjnej (pkt 1), nie stanowi naruszenia prawa skutkującego uchyleniem tej decyzji. Organ odwoławczy przeprowadził ponownie postępowanie w sprawie i ustosunkował się do stanowiska strony skarżącej, wskazując na fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł, a także wyjaśnił podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Treść uzasadnienia decyzji jednoznacznie wskazuje, że w sprawa dotyczy materiału siewnego rolniczego (art. 57 ust. 1 pkt 1), nie zaś np. materiału siewnego roślin sadowniczych (pkt 3), winorośli (pkt 4), materiału szkółkarskiego (pkt 4) itd. Sąd nie uwzględnił również podniesionych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Podstawę rozstrzygnięcia kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej stanowią przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie, w szczególności art. 67 w zw. z art. 57 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o nasiennictwie, kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1a, 3, 4 oraz w art. 57 a ust. 6 pkt 3, jest obowiązany do wniesienia na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania prowadzącego obrót, opłaty sankcyjnej stanowiącej 300 % kwoty należnej za sprzedany lub dostarczony materiał siewny; stwierdzenie prowadzenia obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1a, 3 i 4 oraz art. 57 a ust. 6 pkt 3, ilość sprzedanego lub dostarczonego materiału siewnego oraz wysokość opłaty sankcyjnej, o której mowa w ust. 1, określa, w drodze decyzji wojewódzki inspektor właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania prowadzącego obrót materiałem siewnym. Pojęcie "materiał siewny" - zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o nasiennictwie - oznacza rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub innego sposobu rozmnażania roślin, w tym z zastosowaniem metod biotechnologii, zaś "obrót" - według art. 2 ust. 1 pkt 19 tej ustawy - oznacza oferowanie do sprzedaży, sprzedaż, dostawę materiału siewnego lub inny sposób dysponowania tym materiałem [...]. Z kolei art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie określa m. in. jakie materiały siewne dopuszcza się do obrotu i w niniejszej sprawie organy stwierdziły naruszenie warunków określonych w tym przepisie, a ściśle warunku z pkt 1. Według tego przepisu, do obrotu dopuszcza się materiał siewny kategorii elitarny, kategorii kwalifikowany, kategorii standard i kategorii handlowy odmian rolniczych i warzywnych wpisanych do krajowego rejestru lub wspólnotowego katalogu, z zastrzeżeniem ust. 2 ( ...). Skoro w rozpatrywanej sprawie prawidłowo ustalono (m. in. na podstawie treści internetowej oferty sprzedaży ogłoszonej przez skarżącego i jego wyjaśnień złożonych w toku postępowania administracyjnego), że skarżący sprzedał pewną ilość pszenicy oferowanej przez niego jako materiał siewny niekwalifikowany, to nie ulega wątpliwości, że naruszył wymienione wyżej, określone ustawą o nasiennictwie warunki obrotu materiałem siewnym. Popełnił więc delikt administracyjny, za który nałożono na niego, zgodnie z przepisami tej ustawy, sankcję administracyjną w postaci opłaty sanacyjnej, przewidzianej w art. 67 ust. 1 ustawy. Sąd stwierdza, że nie było podstaw do odroczenia rozprawy, określonych w art. 109 p.p.s.a. We wniosku o odroczenie skarżący nie wskazał bowiem ważnej przyczyny uzasadniającej odroczenie (art. 99 p.p.s.a.). Sąd wziął pod uwagę uregulowanie zgodnie z którym, nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (art. 107 p.p.s.a.). Dodać trzeba, że pełnomocnictwo dla adw. A.N., uprawniające do reprezentowania skarżącego w tej sprawie, wpłynęło do sądu w dniu 13 maja 2013 r.(trzy dni przed rozprawą). Skoro pełnomocnictwo wpłynęło już po wyznaczeniu rozprawy, nie było podstaw do odroczenia rozprawy w celu zawiadomienia pełnomocnika o nowym terminie rozprawy. Zawiadomienie o terminie rozprawy doręczono dotychczasowemu pełnomocnikowi - adw. J. B. w dniu 24 kwietnia 2013 r. (dowód – k.28 akt sprawy), zatem ustanowienie kolejnego pełnomocnika (w aktach sprawy brak odwołania dotychczasowego pełnomocnictwa) po tej dacie nie obligowało Sądu do zawiadomienia tego pełnomocnika o terminie rozprawy. Ponadto w aktach brak jakiejkolwiek informacji, że udzielone adw. J. B. pełnomocnictwo zostało cofnięte. Oznacza to, że skarżący był reprezentowany przez dwóch profesjonalnych pełnomocników i jego prawa były należycie chronione, choć jeden z nich nie mógł stawić się na rozprawę. Biorąc pod rozwagę wszystkie wyżej przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.