IV SA/Wa 2755/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę - Przedmiotem skargi J.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2012 r. (nr [...]) o wymeldowaniu J.W. z pobytu stałego z lokalu nr 4 przy ul. [...] w W. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych: Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. J.F. wystąpiła do Prezydenta W. z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego J.W. z pobytu stałego z lokalu nr 4 przy ul. [...] w W, którego jest wyłączną właścicielką (od 2000 r.). Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Prezydent W., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu J.W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że postępowanie przeprowadzone w tej sprawie wykazało jednoznacznie, że J.W. nie zamieszkuje pod adresem, pod którym został zameldowany na pobyt stały, a lokal ten opuścił trwale i dobrowolnie. Okoliczność tę potwierdzają wyjaśnienia J.W., który przyznał, że nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w [...] od 1997 roku, lecz w lokalu przy ul. [...] w W. J.W. nie posiada kluczy od tego lokalu, a w lokalu tym nie ma jego rzeczy. Okoliczność tę potwierdziła E.K. (gospodarz budynku przy ul. [...]w W.), która zeznała, że w spornym lokalu skarżący nie mieszka "od około 20 lat". W konsekwencji dokonanych ustaleń Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Skarżący w odwołaniu od tej decyzji oświadczył, że ówcześni właściciele spornego mieszkania "pozbawili go dachu nad głową" w 1997 r. Oświadczył, że nigdy dobrowolnie nie opuścił tego miejsca zamieszkania a w mieszkaniu pozostały jego rzeczy. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Wojewoda [...]po rozpatrzeniu odwołania J.W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając zawarte w niej stanowisko. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania decyzji w sprawie wymeldowania konieczne jest spełnienie warunku faktycznego opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Zdaniem Wojewody w niniejszej sprawie takie przesłanki zostały spełnione, a potwierdza to zebrany materiał dowodowy: wyjaśnienia skarżącego oraz zeznania świadka E.K. W ocenie organu odwoławczego całokształt zachowań skarżącego potwierdza, że lokal, w którym posiada zameldowanie (jest zameldowany) na pobyt stały przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych, a zatem utrzymywanie tego meldunku w tym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. Meldunek ma za zadanie potwierdzić fakt przebywania osoby w miejscu jej rzeczywistego przebywania, a trudno o nim mówić, skoro skarżący nie mieszka w tym lokalu od 16 lat. Wojewoda wyjaśnił ponadto, że jakkolwiek skarżący podnosi, że do opuszczenia lokalu został zmuszony na skutek wymiany zamków w drzwiach wejściowych do lokalu, to okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2001 r. ([...]) Prokuratura Rejonowa W. umorzyła dochodzenie w sprawie zmuszania do określonego zachowania J.W. w okresie od 1998 r. do maja 2001 r. przez nieudostępnianie wejścia do lokalu nr [...] przy ul. [...]przez J.F. Skarżący nie występował także do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. J.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. zaskarżając ją w całości. W szczególności podał, że nigdy dobrowolnie nie opuścił miejsca zamieszkania w lokalu przy ul. [...] w W. Wyjaśnił, ze chce do niego powrócić. Oświadczył, że nie ma obowiązku zameldowania się w lokalu (przy ul. [...] w W), gdzie obecnie mieszka i w którym prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący stwierdził, że lokal ten nie jest przeznaczony do zamieszkania, zaś J.F. jest zobowiązana do zapewnienia mu lokalu socjalnego (zastępczego). Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn zaprezentowanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływana dalej jako p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach sprawy, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W ramach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd jest więc uprawniony do badania jego ewentualnej wadliwości wykraczającej poza granice wyznaczone zarzutami skargi. Oznacza to że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Sąd jest zobowiązany do uwzględnienia skargi także wówczas, gdy dostrzeże uchybienia, których nie zauważyła strona wnosząca skargę. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględni skargę w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził bowiem, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze J.W. nie sprecyzował zarzutów naruszenia w postępowaniu administracyjnym konkretnych przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. W istocie zakwestionował natomiast poczynione przez organy ustalenia faktyczne oraz podważył wnioski i oraz ocenę, jaką wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art.9 ust.2b powołanej ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z powyższego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zatem do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). Z kolei przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób, przy czym – co istotne - za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11, LEX nr 1109021). Przenosząc te rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy, zauważyć trzeba, że w dniu [...] maja 2012 r. skarżący zeznał do protokołu przesłuchania przed organem pierwszej instancji w szczególności że: 1) opuścił sporny lokal w 1997 r. bowiem jego obecna właścicielka (E.W.– matka skarżącego) wymieniła drzwi wejściowe do lokalu, 2) obecnie mieszka w zakładzie, w którym prowadzi działalność gospodarczą (ul. [...] w W.), 3) nie występował do sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. W przekonaniu skarżącego, obecna właścicielka, która "kupiła mieszkanie z lokatorem" zobowiązana jest do zapewnienia mu mieszkania. Mając na uwadze przytoczone wyżej okoliczności organy administracji prawidłowo uznały za niewiarygodne twierdzenia skarżącego, że fakt jego niezamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w W. ma charakter przejściowy i skarżący zamierza nadal zamieszkiwać w tym lokalu (chyba że jego właścicielka zapewni mu inne miejsce zamieszkania). Realizacja planów skarżącego co do zamieszkiwania w tym lokalu jest bowiem w świetle tych okoliczności nieprawdopodobna. Nie sposób przyjąć, że skarżący mógłby zamieszkać w tym mieszkaniu wbrew woli jego wyłącznej właścicielki nie posiadając przy tym do tego mieszkania żadnych praw. Zameldowanie skarżącego w tym lokalu było przykładem "fikcji meldunkowej", która prawidłowo została przez organy administracji zlikwidowana. Jak już zostało powiedziane, aby móc przyjąć, że skarżący został zmuszony do opuszczenia lokalu wbrew swojej woli (a więc nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny), skarżący winien podjąć określone działania prawne mające na celu obronę przed takim bezprawnym działaniem. Z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu wynika natomiast, że skarżący mając świadomość pozbawienia go możliwości zamieszkiwania w lokalu będącym – jak twierdzi – jego życiowym centrum, nie podjął jakichkolwiek działań prawnych umożliwiających mu powrót do tego lokalu. Należy wskazać, że środkiem prawnym skierowanym przeciwko bezprawnemu uniemożliwieniu korzystania z lokalu, w którym dana osoba jest zameldowana, jest przysługujące jej roszczenie wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania lokalu, w terminie jednego roku od naruszenia tego posiadania. Skarżący – co potwierdził w dniu [...] maja 2012 r. - z takim powództwem nie wystąpił, a zatem należy przyjąć, że godził się z zaistniałym stanem rzeczy, co w konsekwencji oznacza – jak słusznie uznały organy administracji – że opuszczenie przez niego lokalu, w którym posiadał meldunek na pobyt stały, było dobrowolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutów skarżącego stwierdza, że wymeldowanie nie jest uzależnione od uprzedniego zapewnienia stronie lokalu zastępczego, czy socjalnego. Zdaniem Sądu wyjaśnienia skarżącego złożone w niniejszej sprawie stanowiły wystarczającą podstawę do uznania stanu faktycznego za wyjaśniony, a w konsekwencji do wydania orzeczenia w sprawie. Wobec potwierdzenia przez skarżącego faktu opuszczenia lokalu, a zatem wobec niezakwestionowania zeznań E.K., złożonych w toku postępowania administracyjnego, prowadzenie przez organy innych czynności dowodowych takich jak np. przesłuchanie innych świadków, byłoby bezcelowe. Sens rozbudowanego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie zaistniałby wyłącznie w obliczu sporu między stronami co do zasadniczych faktów, np. gdyby wbrew twierdzeniom świadka skarżący utrzymywał, że lokal przy ul. [...] stanowi jego centrum życiowe. Sąd stwierdza, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dopełniły obowiązków spoczywających na nich w świetle art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W toku postępowania administracyjnego organy wyjaśniły w wystarczający sposób stan faktyczny sprawy, w taki sam sposób zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, jak również wyraziły swoje stanowisko w uzasadnieniach decyzji. Podkreślić należy, że skarżący nie może skutecznie czynić zarzutów naruszenia prawa tylko dlatego, że podjęte w sprawie decyzje są dla niego niekorzystne. Strona działa bowiem w mylnym (błędnym) przekonaniu, że wymeldowanie z lokalu uzależnione jest od otrzymania mieszkania socjalnego. Tymczasem, meldunek jest instytucją prawa administracyjnego, która nie przesądza o prawie do lokalu socjalnego, lecz potwierdza fakt przebywania w nim. Posiadanie zameldowania w miejscu faktycznego pobytu (niezależnie czy jest to miejsce pracy czy nie) ma charakter "porządkowy." Na koniec Sąd wyjaśnia, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 27 maja 2013 r., na której ogłoszono niniejszy wyrok. Sąd dysponował bowiem informacją udzieloną przez operatora publicznego (Pocztę Polską) w dniu 27 maja 2013 r. , z której wynikało, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została dwukrotnie awizowana – w dniu 10 maja 2013 r. i w dniu 20 maja 2013 r. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Ponadto zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Nie ulega zatem wątpliwości, że już z samego brzmienia tych przepisów wynika, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia (awizo - opatrzonego datą i podpisem doręczającego). Od daty na zawiadomieniu należy liczyć 14-dniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma. Domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do złożenia odwołania. Sąd stwierdza jednoczenie, że sam fakt późniejszego odbioru przesyłki, z naruszeniem § 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, (Dz. U. nr 190, poz. 1277, który w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie na podstawie art. 65 § 2 p.p.s.a.) nie niweczy skutków procesowych przewidzianych w art.. 73 p.p.s.a. na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. postanowienia NSA: z dnia 21 września 2012 r. II FZ 762/12 i z dnia 16 listopada 2004 r. GZ 103/04, z dnia 28 listopada 2012 r. II FZ 942/12, z dnia 12 czerwca 2013 r. II FZ 250/13, wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W świetle powyższych okoliczności i powołanych przepisów Sąd stwierdził, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone skarżącemu (w trybie tzw. doręczenia zastępczego) w dniu 24 maja 2012 r. tj. z upływem 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (10 maja 2013 r.). Z tej przyczyny Sąd uznał, że skarżący został zawiadomiony o terminie rozprawy w sposób prawidłowy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.