IV SA/Wa 2908/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Łąpieś- Rosińska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2908/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym L. K., działając przez pełnomocnika J. K. w dniu 12 lutego 2013 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych ustanowienie radcy prawnego z urzędu) w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Geodety Kraju z [...] października 2012 r. nr [...]. Zarządzeniem z dnia 20 lutego 2013 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wezwał pełnomocnika skarżącego do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącego (J. K.) w odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 12 marca 2013 r. oświadczyła, że nie jest w stanie przedłożyć żądanych przez Sąd dokumentów, albowiem z uwagi na nieobecność syna nie ma do nich dostępu, zaś urzędy (urząd pracy, urząd gminy) odmówiły wydania stosownych zaświadczeń. Jednocześnie J. K. zwróciła się do Sądu, aby wystąpił do urzędów o potrzebne zaświadczenia (dokumenty). Postanowieniem z dnia 21 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy skarżącemu we wnioskowanym zakresie. Powody takiego stanowiska motywował tym ,że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został należycie umotywowany. Skarżący nie wykazał bowiem należycie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na powyższe postanowienie skarżący nie wniósł sprzeciwu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 25 kwietnia 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. W odpowiedzi otrzymano pismo J. K., w którym wnosi ona o częściowe zwolnienie z kosztów ponad kwotę 50 zł i dołączyła formularz PPF opisujący jej sytuacje majątkową. Właściwy formularz PPF dotyczący skarżącego wpłynął do Sądu 12 czerwca 2013 r. Doprecyzowanie zakresu wnioskowanego prawa pomocy nie nastąpiło w wyznaczonym terminie i związku z tym przedmiotowy wniosek Sąd zarządzeniem z dnia 31 lipca 2013 r. pozostawił bez rozpoznania. J. K. wniosła zażalenie do NSA, które następnie zostało oddalone. W dniu 7 października 2013 r., po uprzednim ustaleniu braku wpisu w niniejszej sprawie, wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu. L. K., działając przez pełnomocnika J. K. w dniu 16 października 2013 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł). Zarządzeniem sędziego z dnia 15 listopada 2013 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., pełnomocnik skarżącego został wezwany, po pierwsze do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF i jednocześnie do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. do nadesłania: dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez L. K. renty - na przykład odcinka wypłaty renty z lipca 2013 r., sierpnia, bądź września 2013 r. albo kopii decyzji właściwego organu rentowego określającej aktualną wysokość świadczenia; zaświadczeń z właściwego urzędu pracy potwierdzających, że żona L. K. i syn (M. K.) są osobami bezrobotnymi oraz wskazujących, czy są oni uprawnieni do zasiłku dla bezrobotnych; wyciągów z posiadanych przez L. K. i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; zaświadczenia o sytuacji rodzinnej L. K. wydawanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy, oświadczenia wskazującego, czy L. K., jego żona lub synowie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej - jeżeli tak to z jakich i w jakiej wysokości lub z pomocy finansowej (rzeczowej) rodziny lub znajomych - jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości, oraz czy uzyskują środki finansowe za wykonywanie prac dorywczych - jeżeli tak, to jakie środki uzyskali z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz do nadesłania kopii umów pożyczek i kredytów, których spłata kosztuje L. K. około 600 zł miesięcznie. Ponadto Sąd zwrócił skarżącemu uwagę na cel i znaczenie powyższej dokumentacji dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, nadesłanej w dniu 2 grudnia 2013 r., pełnomocnik skarżącego przekazała formularz PPF i poinformowała, że nie posiada odcinka renty syna, Urząd Pracy odmawia wydania jej żądanych przez Sąd dokumentów z uwagi na ochronę danych osobowych. Dalej oświadcza, że ,według jej wiedzy, syn i synowa nie posiadają rachunków bankowych, syn i synowa oraz ich dzieci nie korzystają z pomocy społecznej ani nie wykonują prac dorywczych, Gmina S. nadal nie odpowiedziała na jej pismo z dnia 1 lipca 2013 r.(prośba o zaświadczenie o sytuacji rodzinnej L. K. z gminnego ośrodka pomocy społecznej) oraz, że nie posiada umów kredytowych syna a jedynie zestawienia należności ratalnych dostarczone Sądowi. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec złożenia kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, po uprzednim rozpoznaniu pierwszego wniosku przez referendarza sądowego, Sąd powinien ocenić go pod kątem zaistnienia nowych okoliczności w sprawie, które muszą mieć istotny charakter i wpłynął na podjęte wcześniej rozstrzygnięcie. W orzecznictwie panuje pogląd, że przepis art. 165 p.p.s.a. przewidując możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie, warunkuje i uzależnia takie działanie od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej skarżącego sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. (postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2013 r. I FZ 130/13). Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 i powołane tam orzecznictwo, dostępne: CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącego, wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, że w przypadku skarżącego nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zmianę postanowienia sądu z 21 marca 2013 r. Treść złożonych oświadczeń (zawartych zarówno we wniosku wniesionym na urzędowym formularzu PPF, jak i w piśmie będącym odpowiedzią skarżącego na wezwanie sądu w trybie art. 255 p.p.s.a.) nie daje podstaw do pozytywnego rozpoznania żądania skarżącego. Skarżący nie poparł bowiem swoich twierdzeń żadnym materiałem źródłowym dotyczącym jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, co uniemożliwiało dokonanie obiektywnej i wszechstronnej analizy zasadności kolejnego wniosku. Skoro zatem w kolejnym złożonym wniosku powyższe okoliczności faktyczne nie zostały przez skarżącego dostatecznie wyjaśnione, zasadnym jest uznanie, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Nie jest bowiem możliwe porównanie stanu finansowego skarżącego, przedstawionego w obu wnioskach o przyznanie pomocy prawnej, w sytuacji gdy brak stosownych dokumentów w ogóle uniemożliwił ustalenie tego stanu. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Dokładnemu ustaleniu zdolności majątkowych L. K. oraz członków jego rodziny miało służyć wezwanie skierowane do strony w dniu 19 listopada 2013 r. Pomimo właściwego doręczenia wezwania, skarżący ani jego pełnomocnik nie wykonali w pełni nałożonych na stronę obowiązków. Brak zmiany postanowienia z dnia 21 marca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy zadecydował pierwotny i aktualny brak wymaganej wiarygodności wniosku o prawo pomocy oraz przywołanie tożsamych z poprzednimi okoliczności faktycznych opisujących status majątkowy i sytuację rodzinną skarżącego. Jak wynika z porównania wniosku z dnia 12 lutego 2013 oraz z dnia 27 listopada 2013 r. skarżący tak samo wskazuje, że znajduje się w sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na uiszczenie opłat sądowych w sprawie. Jako inwalida pierwszej grupy ma dochód z tytułu renty (w wysokości 1200 zł brutto miesięcznie), który zarazem jest jedynym źródłem utrzymania jego czteroosobowej rodziny. Skarżący wraz z żoną oraz dwojgiem dzieci (w wieku 20 i 23 lat) mieszka w domu o powierzchni 50 m2. Nie posiada przedmiotów wartościowych ani oszczędności. Stałe wydatki skarżącego to: opłaty za energię(100 zł), wodę (30 zł.), śmieci (34 zł.), telefony 200 zł., gaz (ok. 50 zł.), węgiel (ok. 400 zł.), leki (100 zł.). Dodał, że "do spłacania ma też raty pożyczek i kredytów łącznie na ok. 600 zł. miesięcznie, których nie jest w stanie obsługiwać". Poza wskazanym wyżej dochodem rodziny skarżącego, brak innych dochodów. Rodzina, jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego, nie występuje o świadczenia z pomocy społecznej i nie wykonuje prac dorywczych. Łączne dochody rodziny podzielone na osobę dają kwotę 300 zł. (brutto) miesięcznie. Dochód ten ma wystarczyć do zakupu żywności, lekarstw, uiszczenia opłat stałych (prąd, telefon, woda, śmieci). Jednocześnie strona podaje, że na opłaty stałe (suma wydatków na prąd, wodę, śmieci, telefony, gaz, węgiel) przeznacza ok.815 zł. miesięcznie. Nieprzedstawienie przez wnioskodawcę w sposób przejrzysty swojej sytuacji majątkowej skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej oceny aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy i uniemożliwia zarazem przerzucenie obowiązku finansowania wszczętego przez skarżącą postępowania na budżet państwa Jak już w tym postępowaniu wskazywano podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r., sygn. I FZ 174/09, LexPolonica nr 2256797). Ponieważ skarżący nie odpowiedział w pełni na skierowane do niego wezwanie, to nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie zachowując należytej staranności w wyjaśnianiu swej sytuacji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten sposób oceny wniosku strony, która nie nadesłała żądnych przez sąd dokumentów źródłowych potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. II GZ 153/11, że niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, a także przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Odnosząc się do rozważań zaprezentowanych na początku, podkreślić trzeba, że muszą to być takie zmiany okoliczności stanu faktycznego i prawnego skutkujące uchyleniem poprzednio wydanego postanowienia, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze przytoczone przez skarżącego okoliczności należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie. Skarżący przywołuje te same dane o sytuacji finansowej swojej rodziny i nadal nie przedkłada dokumentów, które uwiarygodniłyby jego twierdzenia zamieszczone we wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.