IV SA/Wa 2954/18

Dnia 25 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kaja Angerman Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2019 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Y. S. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2018 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Y.S. (dalej: "cudzoziemiec", "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie z [...] sierpnia 2018 r., którym - na podstawie art. 134 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego - Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że Y.S. uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] czerwca 2017 r. o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Stan sprawy przedstawia się w sposób następujący: W dniu 14 marca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia. W dniu wszczęcia postępowania administracyjnego cudzoziemiec wskazał jako miejsce swojego zamieszkania adres na [...]. Został pouczony o treści art. 40 § 1, 2, 4 i 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i ustanowił pełnomocnikiem do doręczeń na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – V.S., ul. [...], [...]. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] orzekł o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w terminie 15 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji; terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji cudzoziemiec nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W treści decyzji zostało zawarte pouczenie o terminie i trybie w jakim można złożyć od niej odwołanie. Decyzja z [...] czerwca 2017 r. skierowana do ustanowionego przez cudzoziemca pełnomocnika do doręczeń, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 18 lipca 2017 r. i 26 lipca 2017 r., w dniu 2 sierpnia 2017 r. została zwrócona do nadawcy. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r. upłynął 16 sierpnia 2017 r. W dniu 5 lutego 2018 r. cudzoziemiec wniósł odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2017 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Cudzoziemiec wskazał, że o wydaniu decyzji z [...] czerwca 2017 r. dowiedział się dopiero 5 lutego 2018 r., kiedy odebrał postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2017 r. o odmowie wydania zaświadczenia o usunięciu danych umieszczonych w Systemie Informacyjnym Schengen. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r. Po odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] czerwca 2017 r., Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] czerwca 2017 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zaznaczył, że cudzoziemiec wskazywał, jako miejsce zamieszkania - kraj pochodzenia. Organ I instancji, kierując się art. 40 § 5 w związku z § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przesłał skierowany do cudzoziemca egzemplarz decyzji z [...] czerwca 2017 r. na adres ustanowionego przez cudzoziemca pełnomocnika do doręczeń. Decyzja po dwukrotnym awizowaniu została uznana za doręczoną 1 sierpnia 2017 r., zgodnie z art. 44 § 4 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął w dniu 16 sierpnia 2017 r. Cudzoziemiec wniósł odwołanie do decyzji z uchybieniem ustawowego terminu. W dniu 20 września 2018 r. Y.S. wniósł skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonego aktu z naruszeniem art. 58 § 1 K.p.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy niezachowanie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było nieodebraniem przesyłki przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, co skutkowało brakiem wiedzy o fakcie wydania decyzji, co nastąpiło bez winy strony oraz naruszeniem art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy decyzja organu I instancji została wydana bez wymaganego prawem stanowiska innego organu [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], który prowadził postępowanie w przedmiocie wydania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisemnego oświadczenia pełnomocnika skarżącego o braku winy cudzoziemca w odbiorze korespondencji oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ błędnie przyjął, że decyzja organu I instancji została doręczona. Zaniechanie odebrania przesyłki odbyło się bez wiedzy strony skarżącej, bowiem nieprofesjonalny pełnomocnik zmienił adres zamieszkania w tym czasie, o czym nie poinformował skarżącego, zrobił to dopiero po upływie kilkunastu dni, jednocześnie informując skarżącego, że jest w stałym kontakcie z osobami, u których przed zmianą adresu zamieszkiwał i w sytuacji jakiejkolwiek korespondencji skierowanej do pełnomocnika będą oni telefonować i informować o przesyłce do pełnomocnika, czego nie uczynili. Skarżący wskazał także, że ustanowiony przez niego pełnomocnik do doręczeń nie będąc profesjonalnym pełnomocnikiem, nie miał podstawowej wiedzy prawniczej, co stanowiło przeszkodę nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą terminowe wykonanie czynności przez skarżącego, nawet przy użyciu przez skarżącego największej we wskazanych warunkach staranności, to nie sposób przypisać stronie zawinienia w niezaskarżeniu decyzji w terminie. Ponadto w uzasadnieniu skargi wskazał, że równolegle do sprawy zobowiązania skarżącego do powrotu toczyło się postępowanie zażaleniowe od postanowienia Wojewody [...] dotyczącego odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd rozpoznał skargę na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. 2018, poz. 2107). Kontrola ta obejmuje m. in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Stosownie do treści art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2018 r. jest zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania. Zgodnie z art. 129 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm.; dalej: K.p.a.) odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 K.p.a.). W myśl art. 57 § 5 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe; złożone w polskim urzędzie konsularnym; złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. W myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zatem w razie złożenia odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a., organ działając w oparciu o art. 134 K.p.a. w stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dla zasadności wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 134 K.p.a., konieczne jest bezsporne stwierdzenie, że termin do złożenia odwołania nie został dochowany. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zawierają regulacje dotyczące doręczania pism. Zgodnie z art. 40 § 1 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Art. 40 § 4 i § 5 K.p.a. stanowi, że strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej lub innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem. Odnosząc się do zarzutów formułowanych w treści skargi skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela stanowisko organu odwoławczego, że decyzja z [...] czerwca 2017 r. została w sposób prawidłowy doręczona ustanowionemu przez skarżącego pełnomocnikowi do doręczeń. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w dniu wszczęcia postępowania administracyjnego skarżący wskazał, jako miejsce zamieszkania adres na [...], został w sposób prawidłowy pouczony o treści art. 40 § 4 i § 5 K.p.a., ustanowił pełnomocnika do doręczeń i wskazał jego adres. Skarżący kwestionuje prawidłowość doręczenia pełnomocnikowi do doręczeń decyzji z [...] czerwca 2017 r. podnosząc, że pełnomocnik zmienił miejsce zamieszkania, o czym nie zawiadomił organu I instancji i skarżącego. Zgodnie z art. 41 § 1 i § 2 K.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego; w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W myśl art. 42 § 1 K.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich miejscu zamieszkania lub w miejscu pracy. Art. 43 K.p.a. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Stosownie do art. 44 § 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pism w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego; pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. W myśl art. 44 § 2 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zgodnie z art. 44 § 3 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Stosownie do art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (fikcja doręczenia). Organ I instancji prawidłowo wysłał decyzję z [...] czerwca 2017 r. na wskazany przez skarżącego adres pełnomocnika do doręczeń. Z adnotacji na kopercie wynika, że przesyłkę poleconą zawierająca decyzję próbowano doręczyć po raz pierwszy 18 lipca 2017 r. (awizowano odbiór pisma w placówce pocztowej w terminie 7 dni). Ponownie awizowano o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej 26 lipca 2017 r. Pisma nie odebrano, dlatego 2 sierpnia 2017 r. poczta odesłała je do nadawcy. W tym stanie rzeczy organ słusznie przyjął fikcję doręczenia przesyłki poleconej w dniu 1 sierpnia 2017 r. (art. 44 § 4 K.p.a.). Należy podkreślić, że zaniechanie zawiadomienia organu administracji publicznej o zmianie adresu zamieszkania pełnomocnika do doręczeń obciąża skarżącego, a doręczenie pisma na dotychczasowy adres wywołało skutek prawny. Działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2015 r. IIOSK 3031/13, LEX nr 2086294, II OSK 2677/13, LEX nr 1780527, z dnia 2 lutego 2018 r. II OSK 3049/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec prawidłowego doręczenia decyzji z [...] czerwca 2017 r. w dniu 1 sierpnia 2017 r. czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg 2 sierpnia 2017 r. (art. 57 § 1 K.p.a.) i upłynął 16 sierpnia 2018 r. Czternasty dzień po doręczeniu decyzji z [...] czerwca 2017 r. przypadał na 15 sierpnia 2017 r., który był dniem ustawowo wolnym od pracy, zatem przy obliczaniu terminu do wniesienia odwołania zastosowanie miał art. 57 § 4 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Niesporne jest, że odwołanie zostało złożone w placówce pocztowej 5 lutego 2018 r. Prawidłowo zatem organ odwoławczy stwierdził, na podstawie art. 134 K.p.a., że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wydanie tego rodzaju orzeczenia powoduje trwałą niemożność rozpoznania odwołania. Gdyby to jednak nastąpiło, decyzja wydana w drugiej instancji byłaby dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (rażące naruszenie prawa). Wskazać również należy, że podnoszony w skardze zarzutu braku uwzględnienia przez organ okoliczności prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w rzeczywistości kwestionuje ustalenia organu I instancji. W toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego rzeczą Sądu było zbadanie zgodności z przepisami prawa wydanego przez organ odwoławczy postanowienia z [...] sierpnia 2018 r., nie zaś badanie zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu I instancji. Za chybione należy również uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. oraz art. 7 i 77 K.p.a. Argumentacja zawarta w skardze stanowi polemikę oraz próbę podważenia niekorzystnego dla skarżącego postanowienia organu odwoławczego z [...] sierpnia 2018 r. dotyczącego odmowy przywrócenia cudzoziemcowi terminu do wniesienia odwołania. Sąd rozpoznając skargę w przedmiotowej sprawie nie był jednak związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 K.p.a.). Przedstawione przez skarżącego dowody z dokumentów nie miały znaczenia dla prawidłowego orzekania w przedmiotowej sprawie, albowiem dotyczą one wykazania braku zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz kwestionowania decyzji organu I instancji. Uwzględniając powyższe rozważania należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.