IV SA/Wa 2962/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania postanawia: - odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. D. C. w dniu 13 października 2015 r. złożył do Sądu na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych. We wniosku skarżący oświadczył, że jego trzyosobowa rodzina (skarżący, jego żona E. C. i córka J. C.) utrzymuje się z dochodów w wysokości 3.736,93 zł. (wynagrodzenie za pracę skarżącego i jego zony). Skarżący jest współwłaścicielem dwóch domów ( o pow. 240 m2 i o pow. 220 m2), jego żona jest właścicielem samochodu osobowego (2007 rok produkcji). Rodzina skarżącego nie posiada oszczędności, ponieważ cały dochód przeznacza na niezbędne utrzymanie (m. in. opłaty za: energię elektryczną 498 zł. miesięcznie, wodę 120 zł. miesięcznie, gaz 290 zł. miesięcznie, telefon i Internet 115 zł. miesięcznie, podatek od nieruchomość i 40 zł. miesięcznie, ubezpieczenie na życie – 450 zł. miesięcznie, koszty zakupu wyżywienia i lekarstw 1150 zł. miesięcznie). Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 października 2015 r. wezwał skarżącego do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania: 1) wyciągów z rachunków bankowych i lokat będących w posiadaniu skarżącego i E. C. uwzględniających operacje na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku-ów) bankowego (-ych)); 2) dokumentów (rachunki, faktury, dowody wpłaty itp.) potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie stałych wydatków związanych z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącego, 3) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę (np. zaświadczenie pracodawcy o średnim wynagrodzeniu z okresu ostatnich trzech miesięcy, wyciąg z rachunku bankowego), 4) w związku ze wskazaniem w rubryce nr 7.1 (Nieruchomości), że w skład majątku skarżącego wchodzi udział we własności dwóch domów, do złożenia oświadczenia wyjaśniającego, czy nieruchomości te przynoszą skarżącemu dochód, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. D. C. nie odpowiedział na powyższe pismo. Stwierdzono, co następuje: Zdaniem referendarza sądowego, w niniejszej sprawie nie było możliwe dokonanie oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, ponieważ nie przedstawił dokumentów i materiałów źródłowych obrazujących jego (i członków rodziny z którymi prowadzi gospodarstwo domowe) sytuację majątkową i dochodową. W związku z tym trzeba przyjąć, że skarżący nie wykazał że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W orzecznictwie sądowym przyjęto, że "wykazanie" oznacza rzetelne udokumentowanie, że podstawy przyznania prawa pomocy rzeczywiście zachodzą (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 511/07). Podkreśla się, że strona ma przekonać referendarza (Sąd), iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 721/10). Niewystraczające do przyznania prawa pomocy jest samo tylko oświadczenie wnioskodawcy, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że referendarz (sąd) nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zatem osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Norma z art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów i wyjaśniania wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Niewywiązanie się z tego obowiązku ma wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy, niezłożenie wymienionych w art. 255 p.p.s.a. oświadczeń i dokumentów stanowi niewypełnienie ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania z sądem, jest podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy wyjaśnia, że w przypadku, gdy strona skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z drugą osobą, nie można przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczyć się jedynie do sytuacji majątkowej strony skarżącej; należy także uwzględnić stan majątkowy wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. II GZ 442/12). Skarżący uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego (referendarza sądowego), powinien liczyć się z tym, że referendarz (sąd) nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd (referendarz) nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia z urzędu jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa. Reasumując, o odmowie przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie decyduje brak wymaganej przez prawo współpracy skarżącego w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej. D. C. nie nadsyłając żądanych dokumentów uniemożliwił referendarzowi sądowemu ustalenie, jakie są jego realne możliwości finansowe. Z uwagi na powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Na koniec trzeba podkreślić, że prawo pomocy nie może zostać przyznane jeżeli nie ma pewności, że strona wnioskująca o tę pomoc nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub pełnych (prawo pomocy w zakresie częściowym) kosztów postępowania. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Powołany przepis uprawnia referendarza (Sąd) rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy do domagania się od wnioskodawcy informacji innych niż te, które ujawnił we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.