IV SA/Wa 3083/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-08

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Paweł Dańczak, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane w oparciu o przepisy obowiązujące przed nowelizacją ustawy Prawo o ruchu drogowym, narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności, jeśli skarżąca posiadała ostateczne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przed nowelizacją?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności narusza prawo w stopniu rażącym. Sąd stwierdził, że ponowne rozstrzyganie o stopniu niepełnosprawności skarżącej, która posiadała ostateczne orzeczenie z 2003 roku, bez wzruszenia lub zmiany tej decyzji, stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji organu drugiej instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Stan faktyczny
Skarżąca M. C. posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 2003 roku, które uprawniało ją do karty parkingowej. Po nowelizacji przepisów w 2014 roku, wydano jej nowe orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, które nie uprawniało do karty parkingowej. Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, argumentując, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z 2003 roku. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra, uznając, że ponowne rozstrzyganie o stopniu niepełnosprawności skarżącej stanowiło rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2015 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Decyzją z [...] czerwca 2016r. [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Pani M. C. reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2015r. (znak: [...]) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2015 r. (znak: [...]) oraz poprzedzającego go orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2014 r. (znak: [...]) w sprawie Pani M. C. W uzasadnieniu organ opisał stan faktyczny sprawy wskazując, że orzeczeniem z [...] lutego 2003 r. (znak: [...]) Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył Panią M. C. do osób ze [...] stopniem niepełnosprawności na stałe. Jako przyczynę niepełnosprawności w treści orzeczenia wskazano § 26 pkt 1 lit. i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 66, poz. 604) oznaczający - głuchoniemotę, głuchotę lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego. W orzeczeniu organ zawarł wskazanie dotyczące spełniania przez zainteresowaną przesłanki określonej w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.), uprawniającej do ubiegania się o wydanie karty parkingowej. W wyniku nowelizacji z dniem 1 lipca 2014 r. przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, z późn. zm.) zmianie uległ zakres podmiotowy dotyczący uprawnionych do uzyskania karty parkingowej. Art. 8 ust. 3a wyżej powołanej ustawy w sposób wyczerpujący określił podmioty uprawnione do ubiegania się o wydanie karty parkingowej. W myśl punktu 1 tego przepisu kartę parkingową wydaje się osobie niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2014 r. (znak: [...]) wydanym w wyniku rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku z ubieganiem się o wydanie karty parkingowej, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zakwalifikował Panią M. C. do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...] i [...]. W treści orzeczenia, w pkt 9 wskazań ustalono, iż zainteresowana nie spełnia przesłanki określonej w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, uprawniającej do ubiegania się o wydanie karty parkingowej. Od ww. orzeczenia zainteresowana złożyła odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...], który orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2015 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2014 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu w [...]. Strona zaskarżyła powyższe orzeczenie do Rejonowego Sądu [...] w [...]. Wniosła także o stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2014 r. (znak: [...]) oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2015 r. (znak: [...]). We wniosku wskazano, że zarówno Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], jak i Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wydały rozstrzygnięcie w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną, gdyż orzeczeniem z [...] lutego 2003 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] strona została zaliczona do osób niepełnosprawnych, zatem (...) w rnyśl art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną. Ponadto zdaniem strony w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. [...] listopada 2015 r. (znak: [...]) Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2015 r. oraz poprzedzającego go orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2014 r [...] grudnia 2015 r. do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynął wniosek Pani M. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] listopada 2015 r. (znak: [...]). Organ rozpatrując ponownie sprawę wskazał, że zasady wydawania orzeczeń o stopniu niepełnosprawności określają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. W sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r., poz. 1110). Zasady dotyczące wydawania kart parkingowych zostały określone przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, z późno zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie wzoru oraz trybu wydawania zwrotu kart parkingowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 870, z późn. zm.). Jak wyjaśnił Minister Pracy i Polityki Społecznej w zaskarżonej decyzji od [...] lipca 2014 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 października 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1446, ze zm.) obowiązują nowe uregulowania prawne dotyczące wydawania kart parkingowych. Wobec czego zgodnie z art. 8 ust. 3a pkt 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, kartę parkingową wydaje się: 1) osobie zaliczonej do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się, 2) osobie niepełnosprawnej, która nie ukończyła 16 roku życia mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Kartę parkingową wydaje przewodniczący powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, o którym mowa wart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych na podstawie wydanego przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności: 1) orzeczenia o niepełnosprawności, 2) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, 3) orzeczenia o wskazaniach do ulg i uprawnień - wraz ze wskazaniem, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zespoły orzekające od dnia 1 lipca 2014 r. oceniają, czy osoba niepełnosprawna w stopniu [...] lub [...] albo niepełnosprawne dziecko mają znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się, przy czym w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności spełnienie tej przesłanki może zostać stwierdzone jedynie w przypadku ustalenia przyczyny niepełnosprawności oznaczonej symbolem [...] (choroby [...]), [...] (upośledzenie [...]) lub [...] (choroba [...]). Zatem w wyniku nowelizacji przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym [...] lipca 2014 r. zmianie uległy przesłanki materialnoprawne, na podstawie których powiatowy zespół orzeka o wskazaniu uprawniającym do ubiegania się o uzyskanie karty parkingowej. Jedynie osoby zaliczone do [...] stopnia niepełnosprawności, posiadające ważne orzeczenie wydane przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności przed [...] lipca 2014 r. i mające przyczynę niepełnosprawności oznaczoną symbolem [...] (choroby [...]), [...] ([...]) lub [...] (choroba [...]), zawierające wskazanie o spełnieniu przesłanek uprawniających do uzyskania karty parkingowej na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 30 czerwca 2014 r. mogą uzyskać kartę parkingową na podstawie posiadanego orzeczenia - stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Natomiast wobec braku przepisów przejściowych, do sytuacji pozostałych osób przyjąć trzeba, że zastosowanie mają nowe regulacje. Wobec czego każda osoba niepełnosprawna – posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie 0. stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień nie będące orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, aby ubiegać się o uzyskanie karty parkingowej musi legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności albo o wskazaniach do ulg i uprawnień wydanym od dnia 1. lipca 2014 r. i zawierającym w swej treści wskazanie do karty parkingowej, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2014 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2015 r. (znak: [...]) Minister Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił stronie postępowania, że osoba posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień, które od dnia 1 lipca 2014 r. nie uprawnia do ubiegania się o wydanie karty parkingowej (zawiera treść wskazania w pkt 9 orzeczenia w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2014r. albo też nie zawiera w swej treści wskazania do karty parkingowej) w celu uzyskania uprawnień do jej otrzymania, powinna złożyć w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwym ze względu na miejsce stałego pobytu osoby w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności wniosek o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, oświadczając jednocześnie, iż przedmiotowy wniosek składa dla potrzeb ustalenia wskazania do karty parkingowej stanowiącego podstawę do ubiegania się o wydanie karty parkingowej. W takim przypadku zespół powiatowy jest zobowiązany do przeprowadzenia ponownie postępowania orzeczniczego na zasadach ogólnych, tak jak np. w stosunku do osób, które składają wniosek o uzyskanie orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność po raz pierwszy. Postępowanie takie kończy się wydaniem osobie zainteresowanej orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z odniesieniem się do treści wskazania w pkt 9 orzeczenia ,: w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2014 r. Jednocześnie wydanie ponownego orzeczenia nie wiąże się w tej sytuacji z uchyleniem dotychczasowego orzeczenia, ze względu na brak regulacji prawnej w tej materii." W rozpoznawanej sprawie Pani M. C. posiadała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2003 r. (znak: [...]) wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], które nie zawierało w swej treści wskazania do karty parkingowej, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2014 r., wobec czego w świetle obowiązujących przepisów strona nie spełniała przesłanki określonej wart. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i nie mogła uzyskać karty parkingowej. Z akt postępowania orzeczniczego przedmiotowej sprawy wynika, że Pani M. C. [...] września 2014 r. złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w celu uzyskania karty parkingowej. Dodatkowo [...] października 2014 r. strona złożyła oświadczenie, w którym potwierdziła, iż wniosek z [...] września 2015 r. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności złożyła w celu ustalenia wskazania do karty parkingowej stanowiącego podstawę do ubiegania się o wydanie karty parkingowej na podstawie art. 8 ust. 3a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.). W wyniku złożonego wniosku wszczęte zostało postępowanie orzecznicze, w którym stopień niepełnosprawności oraz związane z nim wskazania, w tym w szczególności wskazanie w pkt 9 orzeczenia dotyczące spełniania przesłanki określonej w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym od dnia I lipca 2014 r., ustalone zostały przez skład orzekający w oparciu o rzetelną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności wyrażonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przedmiotowe postępowanie zakończyło się wydaniem orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] października 2014 r. (znak: [...]) z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na stałe. W treści orzeczenia, w pkt 9 wskazań ustalono, iż strona nie spełnia przesłanki określonej w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, uprawniającej do ubiegania się o wydanie karty parkingowej. Również w wyniku rozpatrzenia odwołania strony od ww. orzeczenia Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2015 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z [...] października 2014 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu w [...], podtrzymując tym samym rozstrzygnięcie organu I instancji. Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w ocenie organu nadzoru brak jest podstaw do uznania, iż rozstrzygnięcie przyjęte przez organy orzecznicze w sprawie Pani M. C. rażąco narusza prawo. Nie można zgodzić się z zarzutami strony, iż organy orzecznicze, w tym Wojewódzki Zespół w Województwie [...] utrzymując orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2015 r. (znak: [...]) w mocy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] października 2014 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu w [...] ( naruszył zasady postępowania administracyjnego, stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych, orzeczeń. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pani M. C., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156§ 1 pkt 3 k.p.a, wobec niezastosowania tegoż przepisu. Skarżąca podtrzymała również prezentowane przez nią w toku postępowania stanowisko, że skoro posiada ostateczne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] lutego 2003r. brak było podstaw do wydania nowego orzeczenia w tym samym przedmiocie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r. poz. 1302 - ze zm. - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] stycznia 2015 r. (znak: [...]) oraz poprzedzającego go orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] października 2014 r. (znak: [...]) w sprawie Pani M. C. Na wstępie należy podkreślić, że każda decyzja administracyjna wydana w sprawie z zakresu administracji publicznej przez uprawniony do tego organ administracji, działający w granicach prawa, korzysta z domniemania prawidłowości. Jeżeli decyzja taka jest jednocześnie decyzją ostateczną, korzysta ponadto z ochrony wynikającej z art. 16 k.p.a, co oznacza, że jej wzruszenie może nastąpić jedynie w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub w ustawach szczególnych. Ustawodawca, ustanawiając zasadę trwałości decyzji ostatecznych, nie wykluczył zarazem możliwości pojawienia się w obrocie prawnym decyzji wadliwych, a więc niespełniających tych warunków. W zależności od stopnia tej wadliwości stosuje się więc odpowiednie nadzwyczajne środki prawne usuwające te wady czy wręcz eliminujące obarczone nimi decyzje z obrotu prawnego. Możliwości takie stwarza zarówno instytucja wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145-153 k.p.a.), jak również stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 k.p.a). Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jako przewidujące odstępstwo od zasady trwałości decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Stwierdzenie nieważności decyzji może mieć zatem miejsce wówczas, gdy organ ustali, że decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa tzn. dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a ( por. wyrok SN z dnia 11 maja 2000r. III RN 62/00, publikacja OSNP 2001/4/100). Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, iż o tym czy naruszenie prawa jest rażące, decyduje uznanie, że istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią normy prawa a rozstrzygnięciem objętym tą decyzją tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Skutki zaś, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1683/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2008 r" sygn. akt VII SA/Wa 1274/08). Organ prowadzący postępowanie nadzorcze w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma zatem obowiązek ocenić, czy wskazane przesłanki decydujące o rażącym naruszeniu prawa wystąpiły na gruncie istniejącego w danej sprawie stanu faktycznego, wynikającego ze zgromadzonego w niej materiału dowodowego. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli organu w postępowaniu nieważnościowym było orzeczenie na mocy którego skarżąca została zakwalifikowana do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...] i [...]. W treści orzeczenia, w pkt 9 wskazań ustalono, iż zainteresowana nie spełnia przesłanki określonej w art. 8 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, uprawniającej do ubiegania się o wydanie karty parkingowej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyjaśnił, że konieczność wydania powyższego orzeczenia wynikała z faktu, iż w wyniku nowelizacji przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 1 lipca 2014 r. zmianie uległy przesłanki materialnoprawne, na podstawie których powiatowy zespół orzeka o wskazaniu uprawniającym do ubiegania się o uzyskanie karty parkingowej. Jedynie osoby zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności, posiadające ważne orzeczenie wydane przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności przed dniem 1 lipca 2014 r. i mające przyczynę niepełnosprawności oznaczoną symbolem [...] (choroby [...]), [...] ([...]) lub [...] (choroba [...]), zawierające wskazanie o spełnieniu przesłanek uprawniających do uzyskania karty parkingowej na podstawie przepisów obowiązujących do dnia 30 czerwca 2014 r. mogą uzyskać kartę parkingową na podstawie posiadanego orzeczenia - stosownie do art. 6 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Natomiast wobec braku przepisów przejściowych, do sytuacji pozostałych osób przyjąć należało, że zastosowanie mają nowe regulacje. Wobec czego każda osoba niepełnosprawna - posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o wskazaniach do ulg i uprawnień nie będące orzeczeniem o [...] stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 6 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, aby ubiegać się o uzyskanie karty parkingowej musi legitymować się orzeczeniem o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności albo o wskazaniach do ulg i uprawnień wydanym od dnia 1 lipca 2014 r. i zawierającym w swej treści wskazanie do karty parkingowej, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2014 r. Rozpoznając powyższą sprawę organ nie uwzględnił jednak, że postępowanie w kontrolowanej w trybie nieważnościowym sprawie zostało wszczęte na wniosek strony w którym de facto domagała się ona rozstrzygnięcia w odniesieniu do dwóch kwestii: konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz uzyskania karty parkingowej. W sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, co zostało zresztą przez stronę wykazane, że od [...] stycznia 2003r. posiadała ona ostateczne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, na podstawie którego co należy podkreślić została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jako przyczynę niepełnosprawności wskazano w nim przesłankę okreśłoną w § 26 pkt. 1 lit i rozporządzenia z 21 maja 2002r. w sprawie orzekania o niepełnosrawności i stoniu niepełnosprawności tj. z uwagi na wystąienie naruszenia sprawności organizmu spowodowanego przez głuchoniemotę, głuchotę lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego. Orzeczenie to zawierało również wymagane prawem wskazania w tym m.in w zakresie, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 8 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym. Mając powyższe na uwadze wyjaśnić należy, że wprawdzie jak słusznie wskazał organ w dniu 23 października 2013 r. znowelizowano ustawę - Prawo o ruchu drogowym w zakresie dotyczącym kart parkingowych przysługujących osobom niepełnosprawnym. Intencją ustawodawcy było zaś wyeliminowanie nadużyć związanych z posługiwaniem się owymi kartami przez osoby nieuprawnione i ułatwienie korzystania z uprawnień osobom niepełnosprawnym. Realizacji tego celu w szczególności miały służyć środki w postaci zaostrzenia kryteriów wydawania kart oraz weryfikacja dotychczas wydanych kart. Przyjęto zatem radykalne rozwiązanie polegające na unieważnieniu ex lege wszystkich wydanych kart parkingowych, łącznie z kartami wydanymi bezterminowo. W myśl art. 6 ustawy nowelizującej karty parkingowe wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowały bowiem ważność do dnia określonego jako data ważności karty, nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2015 r. W konsekwencji nowelizacja na nowo określa i zawęża krąg uprawnionych do uzyskania karty- są to osoby o [...] lub [...] stopniu niepełnosprawności, o ile mają znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Kartę parkingową wydaje przewodniczący powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dodatkowo zgodnie z art. 6 ust. 2 od obowiązku uzyskania karty na nowych zasadach zwolniono pewną grupę osób. Zgodnie bowiem z tym przepisem osobom, które zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności, posiadającym ważne orzeczenie wydane przez powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i mającej przyczynę niepełnosprawności oznaczoną symbolem [...] (choroby [...]), [...] ([...]) lub [...] (choroba [...]), zawierające wskazanie o spełnieniu przesłanek uprawniających do uzyskania karty parkingowej na podstawie przepisów dotychczasowych - kartę parkingową wydaje się na podstawie tego orzeczenia". Nie ulega zatem wątpliwości, że co do zasady słusznie organ przyjął, że zacytowany przepis pozwala na weryfikację dotychczasowych uprawnień do kart parkingowych, ale w ocenie Sądu winno to się odbywać z poszanowaniem praw "słusznie nabytych", a więc nabytych na podstawie orzeczeń wskazujących na występowanie u posiadacza karty schorzeń dysfunkcyjnych utrudniających funkcjonowanie społeczne. W ocenie Sądu oznacza to, że kryterium to umożliwia ubieganie się o kartę parkingową na nowych zasadach przez osoby, które z różnych względów w posiadanym orzeczeniu nie miały wyraźnego wskazania dysfunkcji określonych w art. 6 ust. 2 ustawy. Podkreślić przy tym należy, że art. 6 ust. 2 ustawy nowelizującej jest przepisem przejściowym, a jego oddziaływanie nie ma wpływu na możliwość uzyskania orzeczenia uprawniającego do karty parkingowej na nowych zasadach, stanowiąc dodatkową gwarancję dla tych osób, które w sposób oczywisty - na podstawie ustaleń wynikających z dotychczasowych orzeczeń - spełniają również przesłanki do nabycia karty parkingowej na podstawie przepisów znowelizowanych. W przypadku strony skarżącej, która przed nowelizacją ustawy prawo o ruchu drogowym tj. od 2003r. posiadała ostateczne orzeczenie na mocy którego została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, kwestią zasadniczą stało się jedynie ustalenie, czy obecnie spełnia ona przesłanki określone w art. 8 ust. 3 a pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym uprawniające ją do otrzymania karty parkingowej. Zgodnie bowiem z tym przepisem kartę wydaje się osobie niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. W przypadku skarżącej, która zaliczona została do osób o [...] stopniu niepełnosprawności, kwestią, która podlegała ocenie była zatem jedynie okoliczność, czy posiada ona znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 4. ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej (....) do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu: 1) niezdolną do podjęcia zatrudnienia, 2) zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej, 3) wymagającą niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W ust.4 tegoż przepisu wskazano zaś, że ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się, komunikację i komunikowanie się. Z kolei w § 27 § 1 ww. rozporządzenia, w oparciu o który to przepis wydano skarżącej orzeczenie w 2003r., wskazano przesłanki jakie winne zostać spełnione przy orzeczeniu o [...] stopniu niepełnosprawności wymieniając w pkt. 3 m.in. niezdolność do samodzielnej egzystencji polegającą na niezdolności do zaspokajania podstawowych, codziennych potrzeb życiowych takich jak (..)samodzielne poruszanie się. Wbrew zatem twierdzeniom organu na gruncie rozpoznawanej sprawy brak jest podstaw do uznania, aby w oparciu o przywołane powyżej przepisy zachodziła konieczność wydawania zupełnie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, w tym, tak jak to uczyniono w niniejszej sprawie -wbrew woli strony skarżącej, ponownego ustalania stopnia jej niepełnosprawności, który już w 2003r. został ustalony. Z akt sprawy wynika bowiem, że orzeczenie, które uzyskała skarżąca w 2003r. zostało wydane na stałe. Zgodnie zaś § 2 ust. 3 pkt 1 i 4 ww. rozporządzenia naruszenie sprawności organizmu uważa się za trwałe (stałe) - jeżeli według wiedzy medycznej stan zdrowia nie rokuje poprawy. Stopień niepełnosprawności osoby zainteresowanej orzeka się zaś na czas określony lub na stałe. W świetle powyższego co do zasady słusznie skarżąca wywodzi, że kontrolowane w niniejszej sprawie ostateczne orzeczenie z [...] stycznia 2015r. na mocy którego zakwalifikowano ją (odmiennie niż w 2003r. ) do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...] i [...], w sposób rażący narusza nie tylko zasady współżycia społecznego ale przede wszystkim zasadę określoną w art. 8 k.p.a tj. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, która określa wyraźnie to, co implicite jest zawarte w zasadzie praworządności. Z zasady wyrażonej w art. 8 wynika bowiem przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do władzy publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Brak zaufania obywateli do władzy publicznej jest z reguły skutkiem naruszenia prawa przez organy państwowe, zwłaszcza zaś niektórych wartości w nim wyrażonych, takich jak równość i sprawiedliwość. W rozpoznawanej sprawie w ocenie Sądu doszło zatem do rażącego naruszenia prawa polegającego na tym, że jak słusznie wskazuje skarżąca orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w 2003r. uznać należało za decyzję ostateczną. Ponowne rozstrzygnięcie o stopniu niepełnosprawności skarżącej, bez wzruszenia, zmiany tej decyzji stanowiło zatem wbrew twierdzeniom organu podstawę do stwierdzenia nieważność w świetle art 156 § 1 pkt 3 k.p.a kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji, jako wydanej w ponownie wszczętym postępowaniu. W związku z tym sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło