IV SA/Wa 3198/15

WyrokWSA w Warszawie2016-02-24

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Renata Nawrot, Iwona Szymanowicz-Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy podział nieruchomości pod drogi publiczne nie został dokonany w drodze decyzji administracyjnej, lecz na podstawie mapy sytuacyjnej i umów cywilnoprawnych, przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne, ponieważ podział nieruchomości nie nastąpił w drodze decyzji administracyjnej, a jedynie na podstawie mapy sytuacyjnej i umów cywilnoprawnych. Brak decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, o której mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uniemożliwia przejście własności działek na gminę z mocy prawa oraz pozbawia podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 tej ustawy. Właściciel nadal pozostaje ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej, a ograniczenia jego prawa własności wynikają z czynności cywilnoprawnych.
Stan faktyczny
Skarżący A. B. wniósł o ustalenie odszkodowania za działki ewidencyjne nr [...] i [...] wydzielone pod drogi publiczne. Organ I instancji (Starosta) umorzył postępowanie, uznając, że podział nieruchomości nie nastąpił w trybie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a jedynie na podstawie mapy sytuacyjnej i umów cywilnoprawnych, a działki nie przeszły na własność gminy. Organ II instancji (Wojewoda) utrzymał decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody do WSA, powielając argumenty o naruszeniu przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę Decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. Starosta Powiatu [...] (zwany dalej: Starosta, organ I instancji), działając na postawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) oraz 98 ust. 3 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm., zwana dalej: u.g.n.), po rozpatrzeniu wniosku A. B. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący) o wydanie decyzji administracyjnej ustalającej odszkodowanie za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne - działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [...], orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie. Uzasadniając Starosta podał, iż jak wynika z akt sprawy, 12 maja 1992 r. Składnica Map i Dokumentów Geodezyjnych Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] przyjęła do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wykonaną na zlecenie właściciela nieruchomości mapę sytuacyjną z projektowanym podziałem działki nr [...], z której wydzielono m.in. działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0,0353 ha i nr [...] o powierzchni 0,0551 ha w obrębie [...]. Ww. projekt podziału nie zawiera informacji o przeznaczeniu dzielonej nieruchomości ani o przeznaczeniu wydzielonych działek, również nie została wydana decyzja o zatwierdzeniu podziału działek, w której opisano by to przeznaczenie. Na mapie sytuacyjnej zamieszczono adnotację, że "Podział wykonano w trybie przepisów podziałach terenów rolnych". Następnie w dniu [...] czerwca 1992 r. skarżący zawarł umowę darowizny i umowę sprzedaży (akt notarialny rep. [...]), w której skarżący oświadczył, że jest właścicielem niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsi i gminie [...] przy ul. K. stanowiącej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o obszarze 1,23 ha. Powyższe oświadczenie potwierdził załączony do aktu odpis z księgi wieczystej Nr [...]. Do aktu została załączona ww. mapa sytuacyjna oraz informacja o terenie, wydana z upoważnienia Wójta Gminy [...], z której wynika, "że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego omawiana nieruchomość przeznaczona jest pod uprawy rolne bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy." Na podstawie w. umowy skarżący darował swojej córce działkę nr [...] oraz sprzedał S. S. i P. Z. - na współwłasność w równych częściach działkę [...]. Wnioskiem z [...] kwietnia 2012 r. wnioskodawca wystąpił do Wójta Gminy [...] o wypłatę odszkodowania za drogi przeznaczone pod ulice. Nie doszło do porozumienia z Wójtem Gminy [...] w kwestii odszkodowania za działkę [...]. Następnie wnioskiem z [...] grudnia 2014 r. wnioskodawca reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpił do Starosty z wnioskiem o ustalenie odszkodowania na jego rzecz za nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] i [...] w obrębie [...], w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. Organ I instancji ustalił, że w dacie dokonanego podziału nieruchomości tj. 12 maja 1992 r. w zakresie gospodarki nieruchomościami obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm., zwana dalej: u.g.g.w.n.) oraz ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust. 3 u.g.g.w.n., podział nieruchomości następował na podstawie decyzji rządowego organu, tj. rejonowego organu rządowej administracji ogólnej lub sądu, zaś w świetle art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodziły na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. W rezultacie organ uznał, iż podział nieruchomości wnioskodawcy nie został dokonany w trybie przepisów art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., bowiem podział ten został faktycznie dokonany na zlecenie właścicieli jako podział nieruchomości rolnej, w formie mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem, w którym nie wskazano, że działki o numerach [...] i [...] są przeznaczone pod drogi publiczne. W ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] oraz w księdze wieczystej Nr [...] jako właściciel ww. działek w dalszym ciągu ujawniony jest skarżący. Dodatkowo organ zaznaczył, że z umowy darowizny z [...] czerwca 1992 r. (§ 1 zdanie ostatnie) wynika, iż nieruchomość, której podział został dokonany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczona była pod uprawy rolne bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy. W wyniku podziału wydzielone zostały działki o powierzchni od 1 000 m2 do ok. 1 500 m2 oraz działki Nr [...] i [...] o powierzchni odpowiednio 353 m2 i 551 m2. Odnosząc się do argumentów wniosku Starosta stwierdził, że ustalenia aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] (dotyczącego części północno-zachodniej obszaru wsi [...], w którym przedmiotowe działki przeznaczone są na drogi dojazdowe publiczne z dopuszczeniem funkcji komunikacji kołowej, pieszej i rowerowej oraz wiat przystankowych, funkcji infrastruktury technicznej oraz zieleni wysokiej i niskiej), nie mają znaczenia przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, gdyż został on zatwierdzony w dniu 31 sierpnia 2005 r., czyli 13 lat po sporządzeniu mapy z projektowanym podziałem nieruchomości rolnej i faktycznym podzieleniu jej umową darowizny i sprzedaży w formie aktu notarialnego. Natomiast obecnie od dnia złożenia wniosku postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż brak jest przedmiotu odszkodowania, albowiem działki o numerach [...] i [...] z obrębu [...] nie przeszły na własność Gminy [...] w wyniku dokonanego podziału, brak zatem podstaw do prowadzenia postępowania na podstawie art. 98 ust. 3 oraz art. 129 ust. 5 pkt. 1 u.g.n. W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 61 § 4 w związku z art. 64 § 1, art. 10 § 1, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie prawa materialnego - art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. poprzez jego błędną wykładnię. Decyzją Nr [...] z [...] lipca 2015 r. Wojewoda [...] (zwany dalej: Wojewoda, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Uzasadniając podjętą decyzję, po przedstawieniu stanu sprawy organ odwoławczy podał, że w dacie złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania ([...] grudnia 2014 r.) obowiązywała ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w art. 98 ust. 1 i 3 przewidywała odszkodowanie za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne w wysokości uzgodnionej między właścicielem, a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości. Z regulacji obowiązującej w dacie dokonania podziału nieruchomości ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. (art. 10 ust. 5) wynikało, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości, objętej na wniosek właściciela podziałem, przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Odpowiednikiem art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n. jest obecnie art. 98 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek - właściciela, przechodzą z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Zatem ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje z chwilą, kiedy decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału dokonanego na wniosek właściciela albo użytkownika wieczystego stanie się ostateczna, a w decyzji tej postanowi się o wydzieleniu działek gruntu pod drogę publiczną w zgodzie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem Wojewody stanowisko takie prezentuje także orzecznictwo stwierdzając, iż o możliwości zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. możemy co do zasady mówić wówczas, gdy istnieje decyzja podziałowa wydana na wniosek dotychczasowego właściciela nieruchomości oraz wydzielenie na jej podstawie nowej nieruchomości nastąpiło pod drogę publiczną - gminną, powiatową, wojewódzką czy krajową. Ponadto w odniesieniu do przedmiotowego gruntu nie została wydana decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, o jakiej mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., a tym samym sporne działki nie przeszły z mocy prawa na własność gminy. Brak jest zatem w ocenie organu podstaw do przyznania odszkodowania przewidzianego w art. 98 ust. 3 u.g.n. Zastosowania w sprawie nie znajduje również przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., zgodnie z którym starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wydaje odrębną decyzję o ustaleniu odszkodowania, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji dodał, iż skarżący jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, nie został pozbawiony prawa własności swoich działek na rzecz gminy, nadto na wydzielonych działkach została ustanowiona służebność gruntowa. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że wydanie rozstrzygnięcia przez Starostę poprzedziło dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Ponadto - co do zarzutu, że nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne wyjaśnił, iż stosownie do art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, wniosek z dnia 11 grudnia 2014 r. jest w tej sytuacji czynnością procesową, która skutecznie zainicjowała postępowanie administracyjne w sprawie. Za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w sprawie, bowiem skarżący nie był pozbawiony przez organ możliwości działania. W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 10 § 1, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz prawa materialnego – art. 10 ust. 5 u.g.g.g.w.n. poprzez jego błędną wykładnię, Uzasadniając złożoną skargę skarżący powielił argumenty zawarte w odwołaniu złożonym od decyzji organu I instancji. Zaznaczył, iż istnieje prawdopodobieństwo istnienia decyzji o podziale działki, również w ocenie strony skarżącej nie ma znaczenia w sprawie, że skarżący nadal jest ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego brzmieniem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle lub nie ma ich do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezzasadność żądania strony, w przeciwieństwie do bezprzedmiotowości, nie może prowadzić do umorzenia postępowania. Użycie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie słowa "organ (...) wydaje decyzję" oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest obligatoryjne. Przedstawione rozważania ogólne są zgodne z poglądami wielokrotnie wyrażanymi w licznych orzeczeniach (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; wyrok NSA z 22 maja 2001 r., II SA 1223/00, Lex Nr 77609; wyrok NSA z 6 sierpnia 1999 r., 1167/97, Lex Nr 47913; wyrok NSA z 17 lutego 1999 r., IV SA 2249/96, Lex Nr 48253; wyrok NSA z 21 stycznia 1999 r., SA/Sz 1029/97, Lex Nr 36139; wyrok NSA z 10 czerwca 1998 r., IV SA 1225/96; wyrok NSA z 18 maja 1998 r., II SA 76/98, Lex Nr 43176; wyrok NSA z 14 maja 1998 r., I SA/Kr 1141/97, Lex Nr 33605; wyrok NSA z 26 marca 1998 r., II SA 70/98, Lex Nr 43205; wyrok NSA z 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80). W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki nr [...] i [...] z obrębu [...]. Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Skład orzekający rozpoznając niniejszą sprawę uznał, że rozstrzygnięcie organów obu instancji jest zgodne z prawem. Przypomnieć zatem należy, że we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie skarżący działając przez profesjonalnego pełnomocnika jako jego podstawę prawną wskazał przepis art. 61 k.p.a. oraz art. 98 ust. 3 w związku z art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n. Zgodnie z treścią art. 98, działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Za działki gruntu, na mocy art. 98 ust. 3 u.g.n., przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa m. in. w art. 98 ust. 3 (art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n.). Przepis art. 98 u.g.n. dotyczy wyłącznie wydzielania działek pod drogi publiczne i wprowadza istotne skutki dokonania podziału ewidencyjnego nieruchomości w postaci odebrania własności lub prawa użytkowania wieczystego do działek wydzielonych pod drogi publiczne lub ich poszerzenie z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie sądu o podziale stało się prawomocne. Przepis dotyczy jednak wyłącznie podziałów dokonywanych na wniosek właściciela nieruchomości lub na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądu. Omawiany przepis dotyczy zarówno dróg, które dopiero mają powstać, jak i dróg istniejących (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 11 czerwca 2008 r., I SA/Wa 360/08, Lex Nr 491981). Wydzielenie działki pod drogę publiczną może w omawianym przypadku nastąpić, jeśli obszar wydzielanej działki jest przeznaczony pod taką drogę w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 marca 2009 r., II SA/Gd 413/08, Lex Nr 602032). Odjęcie własności lub prawa wieczystego użytkowania na podstawie art. 98 ust. 1 u.g.n. nastąpić może – zgodnie z art. 98 ust. 3 – jedynie za odszkodowaniem, co jest zgodne z wyrażoną w Konstytucji RP zasadą dokonywania wywłaszczenia tylko za słusznym odszkodowaniem. Do prawidłowego orzeczenia o odszkodowaniu należnym za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną zgodnie z przepisem art. 98 ust. 1 u.g.n. niezbędne są: istnienie decyzji podziałowej wydanej na wniosek dotychczasowego właściciela działki w trybie art. 93 ust. 1 i art. 96 ust. 1 u.g.n. oraz wydzielenie na jej podstawie danej działki pod drogę publiczną – gminną, powiatową, wojewódzką lub krajową (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 listopada 2007 r., III SA/Po 1052/06, Lex Nr 423855). W stanie faktycznym sprawy, jak słusznie podały organy administracji, podział nieruchomości nastąpił na wniosek skarżącego będącego właścicielem nieruchomości na podstawie art. 92 u.g.n., ale nie w formie decyzji administracyjnej, a jedynie na mapie sytuacyjnej. Zgodnie z treścią art. 92 ust. 1 u.g.n., przepisów niniejszego rozdziału (rozdziału I "Podział nieruchomości") nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha. Nieruchomości, których dotyczy wniosek strony, w 1992 r. według wówczas obowiązującego planu miejscowego przeznaczone były pod uprawy rolne bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy (str. 3 umowy darowizny i sprzedaży z 3 czerwca 1992 r., k. 9-11 akt administracyjnych organu I instancji). Wprawdzie w aktualnym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sporne działki przeznaczone są na drogi dojazdowe publiczne, jednak ten akt prawa miejscowego został uchwalony dopiero w 2005 r., a więc po upływie 13 lat od podziału nieruchomości. Wyjaśnić należy także, iż sporne działki [...] i [...] stanowią w dalszym ciągu własność skarżącego i objęte są ograniczonym prawem rzeczowym jako służebność przejazdu i przechodu odpowiednio na rzecz każdoczesnego właściciela działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] , ustanowiono także służebność przesyłu i przeprowadzenia innych mediów, co potwierdzają zapisy w księdze wieczystej. Ograniczenia prawa własności mają źródło zatem w czynnościach cywilnoprawnych. Reasumując ponownie podkreślić należy, iż podział nieruchomości skarżącego nie nastąpił w drodze decyzji administracyjnej. Faktu tego nie kontestuje także skarżący. W tej sytuacji, organy prawidłowo przyjęły brak podstaw do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 u.g.n., co nieuchronnie prowadziło do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie. Oceniając w świetle powyższych rozważań podjęte decyzje Sąd uznał, działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Za niezasadny Sąd uznaje podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 10 ust. 5 u.g.g.w.n., bowiem skarżący był i jest właścicielem działek, co do których domaga się odszkodowania. W kontekście powołanego przepisu skarżący nigdy nie utracił prawa własności, nie wykazał aby była wydana decyzja o podziale. Kwestia ulepszenia nawierzchni drogi poprzez położenie asfaltu nie ma wpływu dla niniejszej sprawy. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Co do zarzutów naruszenia procedury rację ma skarżący wskazując na brak wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie, niemniej jednak organ odwoławczy słusznie ocenił, że w sprawie faktycznie doszło do wszczęcia postepowania, bowiem przyjęto wniosek i de facto zostało wydane merytoryczne rozstrzygnięcie. Z kolei podnoszony drugi zarzut - brak zastosowania art. 10 § 1 k.p.a., aczkolwiek faktycznie miał miejsce w toku prowadzonego przez organy postępowania, to jednak skarżący nie był pozbawiony prawa czynnego udziału w postępowaniu, skoro składał odwołanie, a następnie skargę do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy uznał, że powyższe uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie są uzasadnione. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło