IV SA/Wa 3213/17
WyrokWSA w Warszawie2018-03-13
Skład orzekający: Joanna Borkowska, Anna Falkiewicz-Kluj, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów może zostać wydana bez ponownego badania kwestii, czy przedmiotowy pojazd stanowi odpad i czy jego przemieszczenie było nielegalne, jeśli te kwestie zostały już rozstrzygnięte w ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów jest prawidłowa. Kwestie dotyczące statusu pojazdu jako odpadu oraz nielegalności jego przemieszczenia zostały już rozstrzygnięte w ostatecznej decyzji GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r., która ma charakter prejudycjalny dla postępowania w sprawie nałożenia kary. Organ orzekający w sprawie kary pieniężnej jest związany tymi ustaleniami i nie może ich ponownie badać, chyba że ostateczna decyzja zostałaby wyeliminowana z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ), która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ) nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 50 000 zł z tytułu nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów w postaci uszkodzonego pojazdu sprowadzonego z Francji. Skarżący zarzucał organom naruszenie przepisów K.p.a. oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i kwalifikację pojazdu jako odpadu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej także "GIOŚ"), po rozpatrzeniu odwołania K. D. (dalej "Skarżącego"), prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] , z aktualną siedzibą pod adresem: ul. 11 [...], od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także "WIOŚ") z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] , wydanej w przedmiocie nałożenia na Skarżącego kary z pieniężnej z tytułu nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadów, utrzymał decyzję WIOŚ w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez GIOŚ zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] września 2017 r., przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. WIOŚ nałożył na Skarżącego, którego uznał za odbiorcę odpadu o kodzie [...] w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] (dalej "pojazd"), przywiezionego z terytorium Francji na terytorium Polski nielegalnie, bez dokonania wymaganego zgłoszenia i zgody właściwych organów. administracyjną karę pieniężną w wysokości 50 000 zł (słownie: pięćdziesiąt tysięcy złotych). W/w decyzja została wydana na podstawie art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy i międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w związku z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów oraz art. 104 k.p.a.
2. Skarżący wniósł do GIOŚ odwołanie od decyzji WIOŚ z dnia [...] kwietnia 2017 r., zarzucając tej decyzji naruszenie następujących przepisów:
- art. 32 ust. 1, w związku z art. 34 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez uznanie, iż ww. przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie;
- art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, poprzez przyjęcie, iż Pana K. D. należy uznać za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie, co jest niezgodne z literalną i funkcjonalną wykładnią tego przepisu;
- art. 7, w związku z art. 8 i art. 77 §1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędne ustalenie przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy;
- art. 107 §3 oraz art. 6, art. 8 i art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie jako udowodnionego faktu, iż w sprawie występują okoliczności wpływające na konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej;
- art. 80, w związku art. 8 i art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów w sprawie, tj. poprzez przyjęcie stanu faktycznego wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu;
- art. 107 §3 oraz art. 6, art. 8 i art. 9 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niezgodny ze stanem faktycznym oraz z pominięciem norm materialnego i proceduralnego prawa administracyjnego.
III. Jak już wskazano, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] września 2017 r., GIOŚ rozpatrzył odwołanie Skarżącego o decyzji WIOŚ z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, GIOŚ wskazał w szczególności, co następuje:
1. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Ustawodawca wskazał zatem, że w przypadku łącznego wystąpienia trzech przesłanek - przedmioty objęte postępowaniem stanowią odpady, nastąpiło ich nielegalne przemieszczenie bez dokonania zgłoszenia, zaś podmiot, na który nakładana jest omawiana kara pieniężna, jest odbiorcą ww. odpadów - Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest zobligowany do nałożenia na odbiorcę odpadów ww. kary pieniężnej, której wysokość jest miarkowana w oparciu o wytyczne z art. 34 omawianej ustawy, przy czym, zgodnie z dyspozycją art. 32 ust. 1 ww. ustawy, jej wysokość nie może być niższa niż 50.000 zł i wyższa niż 300.000 zł. Wskazany powyżej przepis prawa nie jest przepisem uznaniowym, wobec tego w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu - organ jest obowiązany nałożyć karę.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów służy wykonaniu zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190), gdzie według art. 2 pkt 14 rozporządzenia, odbiorcą odpadów jest każda osoba lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. Przepis art. 2 pkt 35 ww. rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 stanowi natomiast, że nielegalne przemieszczanie oznacza m.in. przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Wobec powyższego, przy stosowaniu art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - należy odwoływać się do wspomnianych definicji zawartych w rozporządzeniu (WE) nr 1013/2006.
Pojęciem nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów posługuje się również art. 25 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, który wskazuje, że w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 26 pkt 3 tej ustawy, po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu, o którym mowa w art. 25 ust.1, Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w drodze decyzji, określa sposób gospodarowania tymi odpadami na terenie kraju - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów sprowadzonych nielegalnie na teren kraju.
2. Na podstawie art. 26 pkt 3 i art. 28 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów GIOŚ decyzją znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nałożył na Skarżącego jako na odbiorcę odpadu o kodzie [...] w postaci przedmiotowego uszkodzonego pojazdu - obowiązek przekazania omawianego odpadu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu. Ww. decyzja została wykonana przez Skarżącego, który nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i nie zwrócił się do GIOŚ z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Postępowanie w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem w postaci przedmiotowego uszkodzonego pojazdu - a więc pojazdu objętego niniejszym postępowaniem ws. wymierzenia kary pieniężnej - przez odbiorcę ww. odpadu, tj. Skarżącego zostało zatem rozstrzygnięte co do istoty ostateczną decyzją GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r. Należy ponownie podkreślić, że Stronie przysługiwał środek zaskarżenia ww. decyzji w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o czym Strona została prawidłowo pouczona w treści ww. decyzji. Skarżący nie skorzystał z omawianego środka zaskarżenia i wykonał obowiązek przekazania do demontażu odpadu objętego ww. decyzją, na dowód czego w dniu 12 stycznia 2017 r. do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wpłynęło przesłane przez Stronę Zaświadczenie o przyjęciu do demontażu pojazdu Nr [...], wystawione przez Stację Demontażu pojazdów w [...] . Z nadesłanych przez Stronę dokumentów wynika zatem, iż odpad o kodzie [...] w postaci uszkodzonego przedmiotowego pojazdu marki - objęty ww. postępowaniem GIOŚ - został w sposób odpowiedni zagospodarowany przez Skarżącego. Z uwagi na powyższe, należało stwierdzić, że obowiązek nałożony na Skarżącego, prowadzącego ww. działalność gospodarczą, został wykonany, a postępowanie prowadzone przez GIOŚ w sprawie zagospodarowania odpadów w postaci ww. pojazdów - zostało zakończone.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami Skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku niezadowolenia z treści ww. decyzji. Jeżeli zatem Skarżący nie zgadzał się z klasyfikacją przedmiotowego uszkodzonego pojazdu - jako odpadu o kodzie [...] , czy też kwestionował okoliczność nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia ww. odpadu, jak również w przypadku, w którym nie zgadzał się z zakwalifikowaniem swojej osoby jako odbiorcy ww. odpadu, odpowiedzialnego za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie - winien był wnieść do organu stosowny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego jednakowoż nie uczynił. Tym samym Skarżący zgodził się z rozstrzygnięciem GIOŚ i ustaleniami ww. organu co do stanu faktycznego i prawnego w omawianej sprawie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. GIOŚ rozstrzygnął zatem ostatecznie, że przedmiotowy uszkodzony pojazd wypełniał definicję odpadu o kodzie [...] ,którego przemieszczenie z terytorium Francji na terytorium RP wymagało zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów. Ww. wymagania nie zostały spełnione, w związku z tym przywóz (przemieszczenie) przedmiotowego odpadu do Polski stanowiło nielegalne przemieszczenie odpadu, dokonane bez wymaganego zgłoszenia. Decyzja ta jest ostateczna.
Ustalenia zawarte we w/w decyzji wiązały organy orzekające w niniejszej sprawie i nie były one uprawnione na nowo oceniać, czy uszkodzony pojazd wypełniał definicję odpadu.
Przepisy art. 25 ust. 1 pkt 2 i art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów pozostają ze sobą w związku w tym znaczeniu, że posługują się równoważnymi pojęciami, odnoszącymi się do takich samych stanów faktycznych - odbiorców odpadów przywiezionych (przemieszczonych) nielegalnie. Przewidują jednakże różne, niezależne od siebie skutki ich zastosowania. Wobec powyższego, organy orzekając na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów - nie mogą weryfikować ustaleń faktycznych, uzasadniających nałożenie na Skarżącego * obowiązków przewidzianych w art. 25 ust. 1 pkt 2 lub art. 26 ust. 2 ustawy, prowadzące w istocie do zakwestionowania prawomocnego rozstrzygnięcia wydanego na podstawie tego przepisu ustawy. Decyzje i postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska rozstrzygające co do istoty, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów mają znaczenie prejudycjalne dla innych postępowań wynikających ze stwierdzonego, tożsamego stanu faktycznego (por. wyroki: NSA z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 1677/12, NSA z dnia 12 października 2010r., sygn. akt II OSK 1566/09, WS A w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2888/12).
Należy w tym miejscu podkreślić, że wobec powyższego, ww. decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. - posiada charakter prejudycjalny dla postępowania [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczania odpadów. Stanowisko takie można wywieść z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010r. (sygn. akt II OSK 1566/09). Ww. Sąd orzekł, iż "właściwe organy orzekające w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie, są związane ostateczną decyzją (...), w której rozstrzygnięto, iż cztery motocykle są odpadami, czyli w tym postępowaniu nie mogą ponownie orzekać w tym zakresie. Dlatego też bez wyeliminowania i to tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych z obrotu prawnego ostatecznej decyzji (...) nie jest możliwa w tej sprawie odmienna kwalifikacja tych czterech motocykli jako odpadów, ponieważ taka decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności w trybie art. 156 §1 pkt 3 k p. a, biorąc pod uwagę przesłanki dotyczące sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną
Skoro zatem kwestia dotycząca uznania spornego pojazdu za odpad została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., rola organów orzekających w niniejszym postępowaniu sprowadzała się de facto do nałożenia kary pieniężnej na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Jak już zostało wyjaśnione powyżej, przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie jest przepisem uznaniowym, wobec tego w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu, organ jest obowiązany nałożyć karę na odbiorcę odpadów, co prawidłowo w niniejszej sprawie uczynił organ I instancji.
W świetle powyższych okoliczności nie można uznać za uzasadnionych podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących błędnej kwalifikacji przedmiotowego pojazdu jako odpadu o kodzie [...] . Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo powołał się na decyzję GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r., jak również dodatkowo przytoczył stan faktyczny sprawy, który przełożył się na zakwalifikowanie spornego pojazdu jako odpadu o kodzie [...], którego przywóz z Francji na terytorium RP wymagał uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, jak również na uznanie Skarżącego za odbiorcę ww. odpadu w świetle obowiązujących przepisów.
3. Skarżący zarzucił, że delikt wskazany w art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, można popełnić wyłącznie umyślnie, gdzie stan faktyczny w niniejszej sprawie oraz zgromadzony materiał dowodowy wyraźni wskazują, iż działanie Skarżącego nosi znamiona nieumyślności.
Należy zatem wyjaśnić, że zgodnie z brzmieniem art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, ustawodawca nie uzależnił nałożenia kary na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, od wystąpienia przesłanki umyślnego, celowego działania. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 marca 2017r.. sygn. akt II OSK 1694/15, stwierdził, co następuje - "Jak bowiem zostało to już objaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014r., sygn. akt II OSK 612/13, konstrukcja art. 32 ust. 1 u.m.p.o. obliguje (nie umożliwia) właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do nałożenia kary pieniężnej na odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie, a więc na każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady (art. 2 ust. 1 pkt 3 u.m.p.o.). W myśl art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm.), "nielegalne przemieszczanie " oznacza przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym, właściwym organom, zgodnie z tym rozporządzeniem: Przemieszczenie odpadów dokonane bez stosownego zgłoszenia, określa się mianem nielegalnego, bez względu na intencje (zamiar) strony. W stanie objętym zakresem regulacji art. 32 ust. 1 u.m.p.o. kara stosowana jest w razie obiektywnego zaistnienia zdarzenia w postaci odbioru odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokumentu zgłoszenia, a wina nie jest przesłanką zaistnienia odpowiedzialności administracyjnej. Ustawodawca nie pozostawił w tym wypadku organowi uprawnionemu do nałożenia kary tzw. luzu decyzyjnego.
Należy zauważyć, że tylko takie rozumienie analizowanego przepisu najpełniej urzeczywistnia zalecenie prawodawcy wspólnotowego, w myśl którego krajowe uregulowania dotyczące przemieszczania odpadów powinny uwzględniać potrzebę spójności z przepisami wspólnotowymi w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska i zdrowia ludzi (pkt 13 preambuły do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006).
Ponadto trzeba podkreślić, że doktrynalnie sankcja administracyjna definiowana jest jako dolegliwość stosowana przez organ administracji za naruszenie normy prawa administracyjnego. Zasadniczo powstanie odpowiedzialności administracyjnej związane jest wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest ustawą jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się więc do ustalenia, czy dane zdarzenie wyczerpuje znamiona oznaczone w ustawie i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu, bez względu na możliwość przypisania i stopień zawinienia tego podmiotu.
Wszystkie te uwagi prowadzą do wniosku, że podstawą zastosowania sankcji administracyjnej przewidzianej w art. 32 ust 1 u.m.p.o. jest obiektywne naruszenie normy. A zatem organ inspekcji ochrony środowiska nie miał obowiązku wykazania stronie zawinionego działania. (...)
Ubocznie należy jednak zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, popełnia określony delikt z winy umyślnej nie tylko ten, kto "chce go popełnić - a więc kto ma świadomość i wolę realizacji jego ustawowych znamion ("zamiar bezpośredni łac. dolus directus) - ale także ten, kto przewidując możliwość popełnienia deliktu, "godzi" się na to ("zamiar ewentualny", łac. dolus eventualis). (...)
Ponadto, w realiach niniejszej sprawy, Skarżący nabył na terytorium Francji sporny pojazd w stanie uszkodzonym, bez dowodu rejestracyjnego, co więcej, pojazd ten został przeznaczony do kasacji przez poprzedniego właściciela na terytorium Francji. Jak już zostało wyjaśnione powyżej, ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym z pisma Urzędu Celnego w [...] z dnia 12 lutego 2014 r., wynika, że do wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od przedmiotowego samochodu osobowego, nie załączono dowodu rejestracyjnego dla ww. pojazdu. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2014 r. Skarżący poinformował, że dowód rejestracyjny dla spornego pojazdu został zagubiony przez poprzedniego właściciela, czego potwierdzenie stanowi dokument z dnia 19 października 2012 r. pt. Zgłoszenie utraty świadectwa rejestracji. Zgodnie z treścią uwierzytelnionego tłumaczenia, powyższy dokument uprawnia do jazdy pojazdem bez świadectwa rejestracji jedynie przez okres jednego miesiąca od daty ww. zgłoszenia. Dalej, w omawianym dokumencie znajdują się informacje na temat utraty świadectwa rejestracji, gdzie poprzedni właściciel spornego pojazdu jako datę utraty świadectwa rejestracji wskazał 27 sierpnia 2012 r., a w rubryce pt. okoliczności wpisał odręcznie - wypadek drogowy, pojazd do kasacji; przejęcie pojazdu przez pomoc drogową. Należy ponownie zaznaczyć, że omawiany dokument zawiera informację o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, został podpisany przez poprzedniego właściciela ww. pojazdu, którego tożsamość została urzędowo potwierdzona, a autentyczność powyższego dokumentu została potwierdzona w piśmie organu francuskiego z dnia 17 kwietnia 2014 r. Analiza tłumaczenia ww. dokumentu pt. Zgłoszenie utraty świadectwa rejestracji wskazuje zatem, że omawiany dokument uprawniał do jazdy spornym pojazdem w okresie jednego miesiąca od dnia 19 października 2012r., tj. do dnia 19 listopada 2012 r. Tymczasem, zgodnie z treścią ww. faktury oraz pisemnych wyjaśnień Skarżącego z dnia 1 kwietnia 2014 r., sporny pojazd został zakupiony przez Skarżącego w dniu 21 maja 2013 r.
Należy zatem stwierdzić, że w dacie międzynarodowego przemieszczenia ww. pojazdu, pojazd ten nie posiadał dokumentów uprawniających do jego rejestracji oraz został przeznaczony przez poprzedniego właściciela do kasacji, w związku z czym Skarżący był świadomy, że ww. pojazd, nawet po dokonaniu naprawy, nie może być użytkowany na drogach publicznych.
Należy ponownie wyjaśnić, że przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie jest przepisem uznaniowym, wobec tego w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jest obowiązany nałożyć karę na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł, miarkując przy tym jej wymiar zgodnie z art 34 ww. ustawy. Wskazany przepis precyzuje, że przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ I instancji wziął pod uwagę wszystkie ww. okoliczności i nałożył na Skarżącego karę pieniężną w najmniejszej możliwej ustawowo wysokości - 50.000 zł.
Należy wyjaśnić, że jedną z podstawowych funkcji przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest prewencja w postępowaniu z odpadami nielegalnie przemieszczanymi i zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków związanych z tym przemieszczeniem, zaś kary pieniężne przewidziane w związku z naruszeniem przepisów ww. ustawy, są nakładane obligatoryjnie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Wymaga podkreślenia, że fakt zaistnienia nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, wiąże się zatem obligatoryjnie z nałożeniem na odbiorcę/wysyłającego taki odpad - kary pieniężnej, zaś omawiane kary pieniężne mają za zadanie przede wszystkim zniechęcić potencjalnych odbiorców/wysyłających do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska.
Ponadto, nie można zgodzić się z zarzutem Skarżącego, jakoby wnioskowanie organu I instancji prowadziłoby do nielogicznych wniosków, że nie można dokonywać przywozu jakiegokolwiek pojazdu, który wymaga naprawy. Przywóz uszkodzonych pojazdów z przeznaczeniem do naprawy i dalszego użytkowania na drogach publicznych jest dopuszczalny, jednak w stanie faktycznym niniejszej sprawy, sporny pojazd, z uwagi na brak dowodu rejestracyjnego, nie mógł być użytkowany na drogach publicznych, zaś za kwalifikacją ww. pojazdu jako odpadu o kodzie [...], przemawiał również fakt przeznaczenia tego pojazdu do kasacji przez jego poprzedniego właściciela na terenie Francji.
Dodatkowo, w odpowiedzi na zarzut Skarżącego, że brak jest przepisu, który zezwala, aby to Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska dokonywał oceny, czy dany pojazd nadaje się do naprawy, należy wyjaśnić, że Inspekcja Ochrony Środowiska posiada ustawowe kompetencje do oceny, czy dany pojazd stanowi odpad, bowiem to Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na mocy art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 1688), został powołany na terytorium RP do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, a jego ustawową kompetencją jest m.in. realizacja zadań określonych w przepisach międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W związku z powyższym, Inspekcja Ochrony Środowiska jest organem wyspecjalizowanym w zakresie swoich ustawowych kompetencji, a tym samym pracownicy Inspekcji Ochrony Środowiska posiadają niezbędny do realizacji jej ustawowych zadań (także tych wynikających z ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów) zakres wiedzy specjalistycznej. Przedstawione stanowisko znajduje swoje poparcie w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. (sygn. akt IV SA/Wa 6/11) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 12 marca 2013r. (sygn. akt II OSK 2132/11). 4. Wątpliwości Skarżącego wzbudza również traktowanie przez organ I instancji stanowiska judykatury, bowiem, w ocenie Skarżącego, orzeczenia powinny być traktowane jako "podparcie" wskazanych tez organu, i to w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym, tymczasem w niniejszej sprawie organ I instancji powołuje się na orzeczenia bez sprawdzenia, w jakim stanie faktycznym i prawnym zapadały, wręcz na zasadzie "precedensów", czyli w sposób być może dopuszczalny na gruncie systemów prawa anglosaskiego (ale i to nie przed organami administracji publicznej), lecz nie na gruncie Konstytucji RP. W odpowiedzi na powyższy zarzut należy wyjaśnić, że organy administracji publicznej powszechnie posiłkują się orzecznictwem sądów administracyjnych, jak i Trybunału Sprawiedliwości UE, natomiast nie ma możliwości, aby orzeczenia te wydawane były w tożsamym stanie faktycznym i prawnym dla danej rozpatrywanej sprawy. Główny {J Inspektor Ochrony Środowiska stoi na stanowisku, że ww. wyroki, jak również wyroki wskazane przez organ I instancji, stanowią dodatkowy argument za prawidłową - w świetle obowiązujących przepisów krajowych i wspólnotowych - oceną stanu faktycznego przez organy orzekające w niniejszej sprawie.
Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, w ocenie organu odwoławczego, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nie naruszył wskazanych w odwołaniu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, prawidłowo wyjaśnił stan faktyczny w sprawie, dokonał oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego i wyczerpująco wyjaśnił, z jakich przyczyn sporny pojazd stanowił nielegalnie przemieszczone odpad niebezpieczny, którego Skarżący był odbiorcą. Ponadto, jak wyjaśniono w niniejszej decyzji, kwestia uznania uszkodzonego pojazdu za nielegalnie transgranicznie przemieszczony odpad o kodzie [...], a Skarżącego - za odbiorcę ww. odpadu, została rozstrzygnięta decyzją GIOŚ z dnia [...]kwietnia 2016 r., która stała się ostateczna (i w żadnym trybie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego) i została wykonana przez Skarżącego poprzez przekazanie spornego pojazdu do stacji demontażu.
Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, stan faktyczny przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazuje, iż z uwagi na wskazany powyżej status spornego uszkodzonego pojazdu, jako odpadów o kodzie [...], w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia, który został usankcjonowany decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., jak również został wyczerpująco uzasadniony w zaskarżonej decyzji, WIOŚ prawidłowo zastosował ww. przepisy i w drodze zaskarżonej decyzji nałożył karę pieniężną w wysokości 50 000 zł na Skarżącego, będącego odbiorcą odpadu o kodzie [...] w postaci przedmiotowego uszkodzonego pojazdu, przywiezionego z terytorium Francji na terytorium Polski nielegalnie, bez dokonania wymaganego zgłoszenia i zgody właściwych organów.
5. Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego, została zmieniona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 16 ww. ustawy, przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. 1 czerwca 2017r.) do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a - 96n ustawy zmienianej w art. 1.
IV. Pismem z dnia 28 października 2017 r. Skarżący wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję GIOŚ z dnia [...] września 2017 r., podnosząc przeciwko tej decyzji zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:
1. art. 7 w związku z art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w taki sposób, że w toku postępowania organ przyjął za właściwe ustalenia WIOŚ w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym, tj. w postępowaniu zakończonym decyzją GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] nakazującej skarżącemu — jako odbiorcy odpadu — przekazanie przedmiotowego pojazdu do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ II instancji, iż skarżącego należy uznać za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie, a następnie utrzymania w mocy decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną.
2. art. 107 § 3 w związku z art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia faktycznego decyzji - organ poprzez zaniechanie rozpatrzenia materiału dowodowego, nie uzasadnił prawidłowo przyczyn utrzymania w mocy decyzji organu I instancji wymierzającej administracyjną karę pieniężną w wysokości 50 000 zł.
3. art. 107 § 3 w związku z art. 6, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie, jako udowodnionego faktu, iż w sprawie występują okoliczności wpływające na konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
4. art. 80 w związku z art. 8 oraz 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez dowolną, a nie jak wymaga tego procedura administracyjna swobodną ocenę dowodów w sprawie, tj. poprzez przyjęcie stanu faktycznego wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu.
5. art. 32 ust. I w związku z art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez uznanie, iż w sprawie przepis znajduje zastosowanie.
6. art. 189c ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie.
7. w ustawie z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przewozie odpadów zasady rzetelnej legislacji (art. 2 Konstytucji RP), a także zasady proporcjonalności 31 ust. 3 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał w szczególności, co następuje:
W ustawie z dnia 29 czerwca 2007 r. międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie przewiduje się, aby Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska był związany decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie nielegalnego przemieszczania odpadów. Brak jest powiązania prejudycjalnego pomiędzy decyzją GIOŚ a decyzją WIOŚ. W postępowaniu o wymierzenia kary pieniężnej WIOŚ był zobowiązany do rozstrzygnięcia kwestii czy przedmiotowy pojazd jest odpadem i czy doszło do jego nielegalnego przemieszczenia.
GIOŚ, przyjmując za właściwe ustalenia WIOŚ, poczynione w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym, tj. w postępowaniu zakończonym decyzją GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r. naruszył art. 7 w związku z art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie decyzji organu I i II instancji wskazuje na naruszenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego, tj. zasady prawdy obiektywnej. Zgodnie z ww. zasadą, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Co więcej, zgodnie z fundamentalnymi zasadami postępowania administracyjnego organ zobowiązany jest podejmować czynności pogłębiające zaufanie obywatela do działań administracji publicznej. Organy I i II instancji ustaliły stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w odrębnym postępowaniu administracyjnym, nie przedstawiając uzasadnienia zasadności wymierzenia kary administracyjnej. Tym samym organ II instancji mimo, że przedmiotem odwołania była zasadność wymierzenia kary administracyjnej, w ogóle nie ustosunkował się do ww. kwestii.
Obligatoryjnym elementem każdej decyzji administracyjnej jest uzasadnienie faktyczne i prawne jej podjęcia. Natomiast, zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego — ,"Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W niniejszej sprawie nie można obiektywnie stwierdzić, iż organy I, jak i II instancji, podczas wydawania skarżonej decyzji, kierowały się zasadą sprawiedliwości, wyrażoną w rzetelnym prowadzeniu postępowania administracyjnego. W postępowaniu naruszono ogólne zasady postępowania wyrażone w art. 8 oraz art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie oraz zasada informowania stron i pozostałych uczestników postępowania). Skarżący przytoczył również wyroki wskazujące, jak winno wyglądać prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia organu II instancji. Wskazano, iż decyzja organu odwoławczego, która w uzasadnieniu nie zawiera własnych ustaleń i rozważań poprzestając na ustaleniach i rozważaniach organu pierwszej instancji, jest wadliwa - narusza prawo procesowe.
W omawianym przypadku za szczególnie krzywdzący należy ponadto uznać fakt, iż organ II instancji w zasadzie w ogóle nie wziął pod uwagę, iż posiadaczem pojazdu w momencie jego przemieszczenia z terytorium Francji do Polski był już Skarżący. Skoro zatem przeniesienie własności i posiadania nastąpiło już we Francji, to organy prowadzące postępowanie nie powinny oceniać działania sprzedającego pojazd jako konstytuujące fakt, iż ww. samochód powinien zostać uznany za odpad. Zdaniem skarżącego dokument [...] z dnia [...] października 2012 r., będący opinią eksperta, wykonaną na zlecenie poprzedniego właściciela samochodu, w którym stwierdzone zostało, iż ww. pojazd nadaje się do naprawy, wyklucza możliwość zakwalifikowania omawianego pojazdu jako odpadu. Rzeczoznawca po przeanalizowaniu wielkości szkód oraz kosztów naprawy ocenił, iż ww. samochód nadaje się do dalszej naprawy, jednakże z uwagi na jej koszty, naprawa nie jest opłacalna, co nie oznacza, że jest niemożliwa. Za niezrozumiałe zatem Skarżący uznał pominięcie przez organy obu instancji ww. dokumentu, sporządzonego przez rzeczoznawcę, tj. osobę odznaczającą się fachową oraz rzetelną wiedzą w tym zakresie.
Organ II instancji nie zastosował przepisu art. 189c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, tj. przepisu międzyczasowego, nakazującego stosowanie ustawy względniejszej dla strony, zgodnie z którym jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony.
V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia 4 grudnia 2017 r., organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. Skargę należało w tej sytuacji oddalić.
VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 11 września 2017 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną decyzją GIOŚ, było wymierzenie Skarżącemu kary pieniężnej na podstawie art.32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, zgodnie z którym to przepisem wojewódzki inspektor ochrony środowiska (a w drugiej instancji GIOŚ) nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50.000 do 300.000 zł. Na podstawie przywołanego przepisu WIOŚ wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w wysokości 50.000 zł, a decyzję tę utrzymał w mocy GIOŚ. Oba organy uznały, że jest odbiorcą odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, albowiem sprowadził na terytorium RP, bez dokonania stosownego zgłoszenia, uszkodzony pojazd powypadkowy, zakupiony za granicą.
Wszechstronna analiza akt sprawy oraz treści wydanych w niej decyzji pod kątem zgodności z obowiązującym ustawodawstwem upoważnia Sąd do stwierdzenia, iż decyzje GIOŚ i WIOŚ są w pełni prawidłowe a zarzuty skargi nie są trafne.
2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy odniósł się wyczerpująco do podniesionych przez Skarżącego zarzutów. Stanowisko organu, z uwagi na jego prawidłowość i całkowitą zbieżność ze stanowiskiem Sądu, Sąd uznaje za własne. Stosownie do powyższego:
Zarzuty skargi są w większości analogiczne do zarzutów odwołania Skarżącego o decyzji WIOŚ z dnia [...] kwietnia 2017 r.
Wiążące dla kontrolowanego obecnie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary ustalenia co do tego, czy przedmiotowy pojazd jest odpadem, czy też nie, zostały poczynione w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r., określającą sposób zagospodarowania odpadu. W orzeczeniu tym rozstrzygnięto, że: (-) sporny pojazd wypełniał definicję odpadu, a jego przemieszczenie na terytorium RP miało charakter przywozu nielegalnego, dokonanego bez wymaganego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów, (-) Skarżący był jego odbiorcą. Skarżący nie wniósł od w/w orzeczenia stosownego środka zaskarżenia, o którym to środku został prawidłowo pouczony. Okoliczność ta uniemożliwiała organowi ponawianie w/w ustaleń w postępowaniu o wymierzenie kary. Odnotować także należy, iż Skarżący wykonał nałożony na niego obowiązek przekazania odpadu do demontażu, na dowód czego przedłożył stosowne zaświadczenie stacji demontażu.
Decyzje i postanowienia GIOŚ rozstrzygające co do istoty, czy doszło do naruszenia przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów mają zatem znaczenie prejudycjalne dla innych postępowań wynikających ze stwierdzonego, tożsamego stanu faktycznego (por. wyroki: NSA z dnia 31 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 1677/12, NSA z dnia 12 października 2010r., sygn. akt II OSK 1566/09, WS A w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2888/12). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010r. (sygn. akt II OSK 1566/09) wskazano, iż "właściwe organy orzekające w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w tej sprawie, są związane ostateczną decyzją (...), w której rozstrzygnięto, iż cztery motocykle są odpadami, czyli w tym postępowaniu nie mogą ponownie orzekać w tym zakresie. Dlatego też bez wyeliminowania i to tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych z obrotu prawnego ostatecznej decyzji (...) nie jest możliwa w tej sprawie odmienna kwalifikacja tych czterech motocykli jako odpadów, ponieważ taka decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności w trybie art. 156 §1 pkt 3 k. p. a, biorąc pod uwagę przesłanki dotyczące sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną ".
Skoro zatem kwestia dotycząca uznania spornego pojazdu za odpad została rozstrzygnięta ostateczną decyzją GIOŚ z dnia [...] kwietnia 2016 r., rola organów orzekających w niniejszym postępowaniu sprowadzała się de facto do nałożenia kary pieniężnej na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów nie jest przepisem uznaniowym, wobec tego w przypadku wypełnienia dyspozycji tego przepisu, organ jest obowiązany nałożyć karę na odbiorcę odpadów, co prawidłowo w niniejszej sprawie uczynił organ I instancji.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016r. poz. 1987 ze zm.), przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Ponadto, należy w tym miejscu przytoczyć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015r. sygn. akt II OSK 2874/13, w którym stwierdzone zostało, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015r. poz. 1048) oraz rozporządzenia (WE) nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.), decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny, w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Co równie istotne, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2132/11 wskazał, iż "pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko.
W realiach niniejszej sprawy, Skarżący nabył na terytorium Francji sporny pojazd w stanie uszkodzonym, bez dowodu rejestracyjnego, co więcej, pojazd ten został przeznaczony do kasacji przez poprzedniego właściciela na terytorium Francji. Jak już zostało wyjaśnione powyżej, ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym z pisma Urzędu Celnego w [...] z dnia 12 lutego 2014 r., wynika, że do wniosku o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od przedmiotowego pojazdu nie załączono dowodu rejestracyjnego dla ww. pojazdu. W piśmie z dnia 21 kwietnia 2014 r. Skarżący poinformował, że dowód rejestracyjny dla spornego pojazdu został zagubiony przez poprzedniego właściciela, czego potwierdzenie stanowi dokument z dnia 19 października 2012 r. pt. "Zgłoszenie utraty świadectwa rejestracji.". Zgodnie z treścią uwierzytelnionego tłumaczenia, powyższy dokument uprawnia do jazdy pojazdem bez świadectwa rejestracji jedynie przez okres jednego miesiąca od daty ww. zgłoszenia. Dalej, w omawianym dokumencie znajdują się informacje na temat utraty świadectwa rejestracji, gdzie poprzedni właściciel spornego pojazdu jako datę utraty świadectwa rejestracji wskazał 27 sierpnia 2012 r., a w rubryce pt. okoliczności wpisał odręcznie - wypadek drogowy, pojazd do kasacji; przejęcie pojazdu przez pomoc drogową. Należy ponownie zaznaczyć, że omawiany dokument zawiera informację o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, został podpisany przez poprzedniego właściciela ww. pojazdu, którego tożsamość została urzędowo potwierdzona, a autentyczność powyższego dokumentu została potwierdzona w piśmie organu francuskiego z dnia 17 kwietnia 2014 r. Analiza tłumaczenia ww. dokumentu pt. Zgłoszenie utraty świadectwa rejestracji wskazuje zatem, że omawiany dokument uprawniał do jazdy spornym pojazdem w okresie jednego miesiąca od dnia 19 października 2012r., tj. do dnia 19 listopada 2012r. Tymczasem, z treści faktury nr [...] oraz pisemnych wyjaśnień Skarżącego z dnia 1 kwietnia 2014r., wynika, iż sporny pojazd został zakupiony przez Skarżącego w dniu 21 maja 2013 r. Na podstawie powyższego dokumentu stwierdzono, że Strona była odbiorcą odpadu, sprowadzonego nielegalnie, który zgodnie art. 2 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, rozumiany jest jako każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; (...).
Należy zatem stwierdzić, że w dacie międzynarodowego przemieszczenia ww. pojazdu, pojazd ten nie posiadał dokumentów uprawniających do jego rejestracji oraz został przeznaczony przez poprzedniego właściciela do kasacji, w związku z czym Skarżący był świadomy, że ww. pojazd, nawet po dokonaniu naprawy, nie może być użytkowany na drogach publicznych.
Jak wynika z wyżej przytoczonej treści art. 32 ust. 1 ww. ustawy, karę pieniężną na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, nakłada się w wysokości od 50.000 do 300.000zł. Według art. 34 tej ustawy, przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 32 i 33, należy uwzględnić w szczególności ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006. Przesłanki wskazane w art. 34 ww. ustawy, tj. uwzględnienie ilości, rodzaju i charakteru odpadów, w tym możliwości zagrożeń dla ludzi i środowiska powodowanych przez te odpady, oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów ustawy i rozporządzenia nr 1013/2006 zostały uwzględnione przez organy w niniejszym postępowaniu.
Należy wyjaśnić, że jedną z podstawowych funkcji przepisów ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów jest prewencja w postępowaniu z odpadami nielegalnie przemieszczanymi i zapobieganie powstawaniu negatywnych skutków związanych z tym przemieszczeniem, zaś kary pieniężne nakładane w związku z naruszeniem przepisów ww. ustawy, są nakładane obligatoryjnie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Wymaga podkreślenia, że fakt dokonania nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, wiąże się zatem obligatoryjnie z nałożeniem na odbiorcę/wysyłającego taki odpad - kary pieniężnej, zaś omawiane kary pieniężne mają za zadanie przede wszystkim zniechęcić potencjalnych odbiorco w/wysyłających do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, który wyraża się m.in. w ochronie środowiska.
3. Skarżący zarzucił, iż rozpatrując odwołanie od decyzji WIOŚ GIOŚ nie zastosował art. 189c k.p.a. Odpowiadając na ten zarzut zauważyć należy, że przepis ten został wprowadzony do Kodeksu postępowania administracyjnego ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, która zgodnie z art. 18 tej ustawy weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. Zatem Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obejmującym art. 189c obowiązuje od dnia 1 czerwca 2017r. Zgodnie z art. 16 ww. ustawy, do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. W świetle powyższego należy wyjaśnić, iż organ II instancji nie zastosował przepisu art. 189c ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż nie miał do tego podstaw prawnych.
4. Sąd nie podziela stanowiska skargi, iż ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów narusza zasadą rzetelnej legislacji (art. 2 Konstytucji RP), a także zasadę proporcjonalności 31 ust. 3 Konstytucji RP.
5. Mając na uwadze brak możliwości skorzystania przez Skarżącego z dobrodziejstw wspomnianej wcześniej nowelizacji k.p.a., obowiązującej od dnia 1 czerwca 2017 r., Sąd zwraca na marginesie uwagę na fakt, iż w orzecznictwie sądowym formułowane jest również i takie stanowisko (aczkolwiek nie wyłącznie), iż pomimo niezawarcia w przepisach ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, regulujących tryb i zasad wymierzania kar pieniężnych, bezpośredniego odesłania do przepisów Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ("Zobowiązania podatkowe"), przepisy te znajdują odpowiednie zastosowanie przy wymierzaniu wskazanych wyżej kar w oparciu o istnienie domniemania generalnego podlegania tym przepisom wszystkich wyraźnie niewyłączonych przez przepisy szczególne niepodatkowych należności publicznoprawnych. Sąd odwołuje się w tym miejscu w szczególności do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 740/14, publ. na www.orzeczenia.nsa.gov.pl. oraz wyroku tut. Sądu z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1419/13, również tam publikowanego (przywołany na wstępie wyrok NSA zapadł w wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej od tegoż wyroku tut. Sądu). Przywołane wyroki odnoszą się do stosowania przepisów Działu III Ordynacji w odniesieniu do kar, o których mowa w art.32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, tj. do kwestii ulg w spłacie zobowiązań (Rozdział 7a "Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych"). W/w uwaga ma jednakże walor wyłącznie informacyjny i w żaden sposób nie może przesądzać wyniku ewentualnej odrębnej sprawy administracyjnej o udzielenie Skarżącemu (na jego ewentualny wniosek) ulg w trybie uregulowanym w przepisach Ordynacji.
W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło