IV SA/Wa 3229/16

Dnia 13 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016 roku w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. P. postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016r. w przedmiocie prawa pomocy. Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu K. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący posiadał stały miesięczny dochód w wysokości 2.294 zł (emerytura), prowadził wspólne gospodarstwo z żoną, która osiągała dochód w wysokości 1.877 zł, ponadto osiągał dochód z dzierżawy ogródka w kwocie 300 zł. Skarżący wskazał, że łączny dochód jaki uzyskiwał miesięcznie z żoną wynosił 4.446 zł. Skarżący i jego żona ponosili stałe wydatki i mieli miesięczne zobowiązania w postaci: wyżywienie – 2.000 zł, wydatki na energię elektryczną – 450 zł, wydatki na leki - 220 zł, wydatki na opał – 280 zł, podatki, telefon, woda itp. – 550 zł, spłatę pożyczek za remont 1.100 zł. W ocenie Sądu skarżący nie znajdował się w takiej sytuacji finansowej, że konieczne było przerzucenie ciężaru kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa. Sąd wskazał, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, a więc pozbawioną możliwości dodatkowego zarobkowania. Utrzymywał się wraz z żoną ze świadczeń emerytalnych w łącznej miesięcznej kwocie ponad 4.400 zł. W ocenie Sądu uzyskiwane stałe dochody w połączeniu z ponoszonymi wydatkami pozwalały na wygospodarowanie kwoty 100 zł na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie. Sąd zauważył, że skarżący nie wskazał, że osiąga dochody w kwocie 4.380 zł a ponosi wydatki w kwocie 4.600 zł. Sąd nie dysponował danymi z rachunku skarżącego, wobec tego nie mógł z sposób pełny ocenić jego sytuacji majątkowej. W dniu 11 kwietnia 2017r. skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (wniosek k. 160 w zw. z k. 165). We wniosku skarżący wskazał, że jego dochody jak i dochody jego małżonki utrzymują się na dotychczasowym poziomie, przy czym wydatki rodziny zostały znacznie zwiększone z uwagi na podłączenie domu mieszkalnego do sieci gazociągowej, co wiązało się z kosztami rzędu 50.000 zł z tytułu zakupu pieca gazowego i montażu urządzeń grzewczych, ulokowania zbiornika gazowego. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.312,41 zł netto miesięcznie, zaś jego małżonka otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.892,46 zł. Małżonkowie uzyskują również dochód z tytułu dzierżawy ogródka w kwocie 275 zł netto miesięcznie. Małżonkowie zamieszkują w domu jednorodzinnym o wartości 50.000 zł. Są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 1000 m2 o wartości 25.000 zł, która jest przedmiotem dzierżawy. Skarżący wskazał, że zajmowany przez niego dom został uszkodzony w 2013r. Naprawa dachu domu stanowiła wydatek rzędu 30.000 zł, który skarżący i jego małżonka ponieśli w 2013r. Skarżący ponosi wydatki miesięczne z tytułu opłat za światło i opał w wysokości 700 zł, wyżywienia – 2.000 zł, leczenia i rehabilitacji – 250 zł, opłat za media (telefon, woda, podatki, ubezpieczenie) – 750 zł oraz rat pożyczek w kwocie 800 zł. Miesięczne wydatki skarżącego i jego małżonki wynoszą 4.500 zł. Skarżący przedłożył kalkulację opłaty za przyłączenie do sieci gazociągowej (k. 169), z której wynika, że skarżący poniósł koszt 2.376,36 zł brutto za wykonanie przyłącza gazowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wskazany przepis przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie w sytuacji zmiany okoliczności sprawy. Należy przez to rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zmiana okoliczności faktycznych sprawy odnosić się może nie tylko do wysokości uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, ale także wysokości obciążających ją wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2013r., sygn. akt II OZ 1163/13, publikowane: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016r. Sąd odmówił K.P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu z treści nadesłanego przez wnioskodawcę formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nadal prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Świadczenie emerytalne wnioskodawcy jest stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący utrzymuje się. Ponadto, wnioskodawca jest współwłaścicielem zabudowanej nieruchomości. Wydzierżawia nieruchomość rolną o powierzchni 1000 m2 i osiąga z tego tytułu dochód miesięczny w kwocie 275 zł. Wnioskodawca wskazał, że poniósł dodatkowe wydatki z tytułu przyłączenia budynku mieszkalnego do sieci gazociągowej. Z treści oświadczenia skarżącego jednoznacznie wynika, iż wydatki skarżącego i jego małżonki nie tylko nie wzrosły, a wręcz przeciwnie uległy obniżeniu. W 2015r. skarżący wskazał, że jego miesięczne wydatki wynoszą 4.600 zł (k. 60), natomiast w chwili obecnej wydatki te oscylują w wysokości 4.500 zł (k. 167v). Nie uszło uwadze Sądu, że wysokość spłacanych przez skarżącego pożyczek zmalała z kwoty 1.100 zł miesięcznie do kwoty 800 zł miesięcznie. Powyższe wskazuje, ze wbrew twierdzeniu skarżącego wydatki związane z utrzymanie i spłatą pożyczek nie tylko nie wzrosły, a wręcz przeciwnie zmalały na przestrzeni ostatnich dwóch lat. Powyższe fakty wskazują jednoznacznie, że sytuacja wnioskodawcy jest stabilna i nie uległa jakiejkolwiek zmianie przez cały okres ubiegania się przez niego o prawo pomocy. W sprawie nie zachodzą żadne przesłanki świadczące o tym, że wnioskodawca jest osobą ubogą. Co do zasady, strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Należy podkreślić, że prawo pomocy to inaczej tzw. prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącego. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się bardzo trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r., sygn.. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, aby w okresie od wydania postanowienia z dnia 15 kwietnia 2016r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła jakakolwiek zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż postanowienie z dnia 15 kwietnia 2016r. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinni w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające mogą zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. post. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11). Podsumowując, skarżący nie wywiązał się z obowiązku uprawdopodobnienia pogorszenia się ich sytuacji materialnej w związku z czym nie jest obecnie w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz ustanowienia adwokata. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2016r. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.