IV SA/Wa 3256/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi ze skargi J. G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności środka odwoławczego od postanowienia wydanego w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 37 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności: 1. uznał za uzasadnione zażalenie J. G. na zaniechanie wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] w terminie ustawowym zaświadczenia o wszystkich osobach zameldowanych na pobyt stały lub czasowy i wymeldowanych (w podanych w postanowieniu okresach) w budynku przy ul. [...] w [...], i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy; 2. uznał za nieuzasadnione zażalenie J. G. na zaniecanie wydania przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] zaświadczenia o wszystkich osobach zameldowanych w budynku przy ul. [...] w [...]. J. G. w piśmie z dnia 19 czerwca 2015 r. wniosła "odwołanie", w którym zaskarżyła opisane postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...], na podstawie art. 134 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność wniesienia środka odwoławczego od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. J. G. zaskarżyła postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 14 grudnia 2015 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jajko ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Jednakże stosownie do treści art. 247 ppsa prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez konieczności dokonywania głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, iż skarga nie może zostać uwzględniona. Przy czym stwierdzenie przez sąd oczywistej bezzasadności skargi powoduje, że skarga taka podlegać będzie oddaleniu bądź odrzuceniu. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J.P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2, s.509.). W przedmiotowej sprawie zachodzi sytuacja oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności. Jednocześnie, stosownie do art. 3 § 1 i 2 ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych przypadkach. Organ administracji właściwy do rozpatrzenia zażalenia wniesionego (tak jak w przedmiotowej sprawie) w trybie art. 37 K.p.a. wydaje w celu jego załatwienia postanowienie, o jakim mowa w art. 123 K.p.a. Jest to postanowienie zaliczane do grupy wydawanych w toku postępowania administracyjnego, dotyczących kwestii (jak w tym przypadku – niezałatwienia sprawy w terminie) wynikających w toku postępowania lecz nie rozstrzygających o istocie sprawy. Nie jest to też postanowienie kończące postępowanie, a także nie przysługuje od niego zażalenie. Tego rodzaju postanowienia nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 306/05. LEX nr 196463). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. II OSK 1590/13. (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że powołany wyżej art. 3 § 2 pkt 2 ppsa należy rozumieć w ten sposób, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, w drodze odrębnej skargi, jest wyłączona w sprawach, które w toku postępowania administracyjnego są załatwiane postanowieniem, na które nie służy zażalenie. Jeżeli więc określona kwestia w postępowaniu administracyjnym jest załatwiana w drodze postanowienia, na które nie służy zażalenie, to rozstrzygnięcie dotyczące tej kwestii nie jest poddane kontroli sądów administracyjnych, także wtedy, gdy strona wniesie niedopuszczalne zażalenie i organ wyższego stopnia wyda w tym przedmiocie postanowienie. Tak jest w przypadku postanowienia wydawanego w trybie art. 37 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie, na które nie służy zażalenie, a które nie kończy postępowania i nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Nie można zakładać, że racjonalny ustawodawca z jednej strony wyłączył dopuszczalność zażalenia na tego typu wpadkowe postanowienia, a tym samym wyłączył dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego, ale jednocześnie dopuścił wniesienie do sądu administracyjnego skargi na rozstrzygnięcie organu wyższego stopnia, wydane na skutek niedopuszczalnego zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 37 K.p.a. Dopuszczalność wniesienia skargi w takich przypadkach niweczyłaby cel ustawodawcy, który, nie przewidując możliwości zaskarżenia tego typu postanowień zażaleniem, wyłączył je zarówno spod kontroli instancyjnej, jak i sądowoadministracyjnej, a na wypadek opieszałości organu administracji, wprowadził inną formę kontroli sądowej w postaci skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W tej właśnie formie skarżąca powinna kwestionować przed sądem administracyjnym ewentualną zwłokę organu administracji w rozpatrzeniu jej wniosków. Minister prawidłowo zwrócił uwagę na taka możliwość w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że postanowienie stwierdzające niedopuszczalność środka odwoławczego od postanowienia wydanego w rybie art. 37 K.p.a. nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Dlatego skarga na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] sierpnia 2015 r. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Jako oczywiście bezzasadna skutkuje ona oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze, że w zaskarżonym postanowieniu zawarto pouczenie o prawie zaskarżenia go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, należy stwierdzić, że pouczenie to nie może skutkować obowiązkiem rozpatrzenia przez Sąd niedopuszczalnej skargi. Pouczenie nie może bowiem kreować prawa, którego ustawodawca nie przewidział na danym etapie postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w postanowieniu.