IV SA/Wa 344/25
WyrokWSA w Warszawie2025-05-21
Skład orzekający: Kaja Angerman, Agnieszka Wąsikowska, Paweł Konicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, pomijając analizę statusu stron postępowania i nie odnosząc się do zarzutów dotyczących występowania chronionych gatunków zwierząt?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy prawa procesowego, w szczególności art. 134 k.p.a. i art. 127 § 1 k.p.a., poprzez brak analizy dopuszczalności odwołania wniesionego przez osoby niebędące stronami postępowania oraz nieodniesienie się do zarzutów dotyczących występowania chronionych gatunków zwierząt. Brak ten mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny na środowisko. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak analizy ich statusu jako stron postępowania, nieprawidłowe sporządzenie karty informacyjnej przedsięwzięcia oraz brak odniesienia się do występowania chronionych gatunków bobrów na terenie inwestycji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszeń proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska, asesor WSA Paweł Konicki, Protokolant ref. Ewa Januszkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 grudnia 2024 r. nr SKO/4113/66-101/2024 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3. zasadza na rzecz skarżącej I.Z. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego; 4. zasadza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W. kwotę 1092 zł (jeden tysiąc dziewięćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej. IV SA/WA 344/25 POSTANOWIENIE Dnia 21 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska, asesor WSA Paweł Konicki, Protokolant Ref. Ewa Januszkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 grudnia 2024 r. nr SKO/4113/66-101/2024 w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sygn. akt IV SA/Wa 344/25 U Z A S A D N I E N I E Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesiono skargę D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 grudnia 2024 r. nr SKO/4113/66-101/2024 w przedmiocie stwierdzenia nieistnienia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku pełnomocnik skarżących wskazała, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki postaci likwidacji populacji bobrów na obszarze przedsięwzięcia oraz znaczne zanieczyszczenie okolicznego powietrza pyłem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z kolei zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 ze zm.) do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Stosownie zaś do art. 86f ust. 2a ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r. sąd może wstrzymać wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w ust. 1, nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie chodzi tutaj o szeroko rozumiane następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję, a więc wszelkie następstwa dla środowiska, ale tylko o następstwa będące skutkiem potencjalnego naruszenia prawa lub interesu prawnego skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2504/23 – orzeczenia przywołane w uzasadnieniu niniejszego postanowienia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z jednej strony zatem przesłanką wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej jest znaczna szkoda, przez którą należy rozumieć taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia (por. postanowienia NSA z 21 listopada 2012 r. sygn. akt II OZ 1026/12 i 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1841/12). Z drugiej strony zaś przesłanką uzasadniającą udzielenie ochrony tymczasowej są trudne do odwrócenia następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, które nastąpią w konsekwencji określonego w skardze naruszenia prawa lub interesu prawnego. Z powyższego wynika zatem, że nie każdy wniosek o wstrzymanie wykonania takiej decyzji będzie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd administracyjny ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym trudne do odwrócenia skutki powinny pozostawać w związku z zawartymi w skardze zarzutami dotyczącymi zaskarżonego aktu, a rolą wnioskodawcy jest wykazanie, że wystąpią one w konsekwencji określonego naruszenia prawa lub interesu prawnego. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia NSA z 4 sierpnia 2021 r. sygn. akt III OZ 551/21 i 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OZ 137/24). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2023 r. sygn. akt I GZ 138/23). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zatem w sposób przekonywujący wskazywać na konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli spełniona została którakolwiek z ustawowych przesłanek (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 2321/22). Wskazując na powyższe, w ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnili wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji środowiskowej. Powołana przez skarżących argumentacja ogranicza się zasadniczo do wskazania potencjalnych uciążliwości generowanych przez eksploatację złoża. Skarżący nie wykazali, że rozpoczęcie realizacji przedsięwzięcia będzie prowadziło do nieodwracalnej straty w środowisku. Uprawdopodobnili, że w pobliżu terenu inwestycji występuje populacja bobrów, jednak ta okoliczność nie wskazuje jeszcze, że bobry występują na terenie inwestycji, ani też, że rozpoczęcie działalności doprowadzi do ich eksterminacji lub innej nieodwracalnej szkody. Podobnie należało ocenić niesprecyzowane uciążliwości w postaci zanieczyszczenia środowiska dużymi ilościami pyłu. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, że taka sytuacja może mieć miejsce, co jest o tyle istotne, że przedsięwzięcie jeszcze nie funkcjonuje. Tym samym uznać należy, że skarżący nie uprawdopodobnili w stopniu wystarczającym, aby wykonanie decyzji środowiskowej przedmiotowego przedsięwzięcia wiązało się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków podjęcia realizacji przedsięwzięcia. Jakkolwiek zrozumiałe są obawy skarżących związane z funkcjonowaniem planowanej inwestycji, zlokalizowanej w sąsiedztwie ich nieruchomości, to w orzecznictwie podkreśla się, że podstawę wstrzymania wykonania decyzji mogą stanowić wyłącznie konkretne okoliczności oraz dane, a nie zdarzenia niepewne, mogące hipotetycznie wystąpić w przyszłości (por. postanowienie NSA z 24 marca 2022 r. sygn. akt III OZ 152/22). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86f ust. 1 i 2a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko orzekł jak w sentencji postanowienia.
IV SA/Wa 344/25
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z 6 grudnia 2024 r., nr SKO/4113/66-101/2024 po rozpatrzeniu odwołania D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W., reprezentowanych przez adwokat A.D. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z[...] września 2024 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nie istnienia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny (piasków ze żwirem) na fragmencie złoża "[...]" na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb geodezyjny [...] [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...].
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej.
Decyzją, wydaną przez Wójta Gminy [...] z[...] września 2024 r., nr [...]orzeczono w przedmiocie stwierdzenia nie istnienia konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny (piasków ze żwirem) na fragmencie złoża "[...]" na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],, obręb geodezyjny [...] [...]gmina [...], powiat [...], województwo [...]. Organ I instancji jednocześnie wskazał, iż istnieje konieczność określenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach warunków lub wymagań, o których mowa w art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b lub c u.o.o.ś., które zostały określone w 15 punktach zaskarżonej decyzji i odnoszą się do kwestii: ochrony gatunków chronionych i ich siedlisk, ochrony zwierząt przed wtargnięciem na teren kopalni, określenia terminu prowadzenia prac przygotowawczych, wykorzystania w procesie rekultywacji urobiska, przechowywania materiałów (w tym materiałów eksploatacyjnych), pojazdów i maszyn, stanu czynności wód gruntowych, zachowania granic ochronnych, realizacji inwestycji, magazynowania odpadów i materiałów ropopochodnych i odpadów.
Z wnioskiem w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kopaliny (piasków ze żwirem na fragmencie złoża "[...] " na terenie działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], obręb geodezyjny [...] [...]i, gmina [...], powiat [...]i, województwo [...] wystąpiła "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Do wniosku dołączono dokumenty wymienione w art. 74 ust. 1 pkt 2,3 i 6 u.o.o.ś. Wójt Gminy[...] obwieszczeniem z 22 lutego 2024 r. podał do publicznej wiadomości informację o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] Zgodnie z kartą informacyjną przedsięwzięcia zawartą we wniosku jest ono zakwalifikowane jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego, zgodnie z art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. przeprowadzenie oceny odziaływania na środowisko może być wymagane. W związku z powyższym w toku prowadzonego postępowania organ I instancji zwrócił się do organów opiniujących o wydanie opinii w sprawie konieczności przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w odpowiedzi:
- Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie postanowieniem znak WOOŚ-1.4220.502.2024.PP z 8 sierpnia 2024 r. wyraził opinię, że dla podmiotowego przedsięwzięcia nie ma konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko,
- Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W. postanowieniem znak BI.ZZŚ.4901.101.2024.JT z 16 kwietnia 2024 r. wyraził opinię, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie ma konieczności przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego sprawy organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie stwierdzenia braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W uzasadnieniu decyzji określono: rodzaj, skalę i usytuowanie przedsięwzięcia; powierzchnie zajmowanej nieruchomości, a także obiektu budowlanego oraz dotychczasowy sposób jej wykorzystania i sposób pokrycia nieruchomości szatą roślinną; rodzaj technologii; warianty przedsięwzięcia; rozwiązania chroniące środowisko; informacje o możliwym transgranicznym oddziaływaniu na środowisko i informacje o obszarach podlegających ochronie na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz korytarzach ekologicznych, znajdujących się w zasięgu znaczącego oddziaływani przedsięwzięcia.
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, w ustawowym terminie przewidzianym do dokonania tej czynności złożyli D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W., reprezentowani przez adwokat A.D.. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy przed organem I instancji toczyło się wcześniej i nie zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem postępowanie wszczęte przez Inwestora w takiej samej sprawie. Naruszanie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez sankcjonowanie przez organ I instancji obejścia przepisów prawa przez Inwestora, który wszczął kolejne postępowanie administracyjne o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i dokonał zmniejszenia terenu przedsięwzięcia wyłącznie w celu ograniczenia stron postępowania, w sytuacji, gdy wynika, iż Inwestor będzie kontynuował przedsięwzięcie także na pozostałych działkach. Naruszenie art. 49 i 10 k.p.a. w związku z art. 74 ust. 3 i 3a u.o.o.ś. poprzez brak uprzedzenia stron bezpośrednio przed wydaniem decyzji w formie zamieszczenia odpowiedniego obwieszczenia o zebraniu całego materiału dowodowego w sprawie i o możliwości zajęcia stanowiska przez strony. Naruszenie art. 61 § 1 k.p.a. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy wobec działek, na których miałoby być realizowane przedsięwzięcie zakończono proces rekultywacji działek w kierunku leśnym ze zbiornikami wodnymi, co było organowi I instancji znane z urzędu. Naruszenie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś. w związku z art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a w związku z art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.o.ś. w związku z art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności dla sprawy i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w tym brak rzetelnego uzasadnienia faktycznego decyzji poprzez odniesienie się wyłącznie do karty informacyjnej przedsięwzięcia. Skarżący załączyli do odwołania dowody w sprawie i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Przesyłając odwołanie strony, przy piśmie z 1 października 2024 r. organ I instancji podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zakwestionowanej decyzji, nie znajdując podstaw do jej zmiany we własnym zakresie. W toku postępowania Kolegium zwróciło się do pełnomocnika skarżących o przesłanie decyzji dot. rekultywacji ww. działek. W odpowiedzi pismem z 5 listopada (data wpływu 8 listopada 2024 r.) pełnomocnik skarżących przesłał ww. decyzje.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił w szczególności, że przed podjęciem rozstrzygnięcia w zakresie niezbędności/bądź nieprzeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko Wójt Gminy [...] zwrócił się do organów opiniujących o wydanie opinii w sprawie konieczności przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W odpowiedzi:
- Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie postanowieniem znak WOOŚ- 1.4220.502.2024.PP z 8 sierpnia 2024 r. wyraził opinię, że dla podmiotowego przedsięwzięcia nie ma konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko,
- Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w [...] postanowieniem znak BI.ZZŚ.4901.101.2024.JT z 16 kwietnia 2024 r. wyraził opinię, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie ma konieczności przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Ustawodawca przewidział dla organu prowadzącego postępowanie w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań obowiązek zasięgnięcia opinii u organów współdziałających. Skoro z racjonalnych względów uznano za konieczne wypowiadanie się tych organów w ramach właściwości rzeczowej, ich stanowisko nie może zostać pominięte. Organ odwoławczy podkreślił, że organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawy nie jest formalnie związany tymi opiniami, jednakże są to organy wyspecjalizowane w zakresie gospodarki wodnej (Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w [...]) i w zakresie ochrony środowiska (Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie). Już sama jednolitość oceny tych wyspecjalizowanych organów wskazuje, że w zakresie ich właściwości brak jest szczególnych okoliczności, które świadczyłyby o konieczności przeprowadzenia postępowania środowiskowego w pełnym zakresie. Z opinii ww. organów wynika, że przedsięwzięcie nie będzie negatywnie oddziaływać na środowisko oraz ludzi, nie będzie też negatywnie oddziaływać na stosunki gruntowo - wodne.
Organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji organu jest prawidłowa i nie narusza przepisów prawa. Organ ten przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie, którego - po przeanalizowaniu materiałów zgromadzonych w sprawie - nie stwierdził przesłanek, które w myśl art. 84 u.o.o.ś. uzasadniałyby konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i z uwagi na charakter przedsięwzięcia odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ rozpatrując tę kwestię, brał pod uwagę takie kryteria jak: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do poszczególnych kryteriów określonych w ustawie (wymienionych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia i jej uzupełnieniach). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca przedłożył wymagane prawem dokumenty, w tym kartę informacyjną przedsięwzięcia, o której mowa w art. 62a ust. 1 ustawy. Teren inwestycji oraz jej oddziaływania został określony w sposób jasny i jednoznaczny na załączonych do wniosku mapach. Przedłożona do akt sprawy karta informacyjna przedsięwzięcia zawiera wszystkie dane określone w art. 62a ust. 1 ustawy i odpowiada wymaganiom ustawy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia została dołączona KIP z 17 stycznia 2024 r. sporządzona przez mgr inż. Arch. J.Z.. Kolegium wyjaśniło, że nie znalazło podstaw do kwestionowania formalnej poprawności sporządzonej KIP. Wskazywane w odwołaniu braki karty informacyjnej przedsięwzięcia nie stanowią naruszenia przepisów prawa. Obecne postępowanie jest dopiero pierwszym etapem procesu inwestycyjnego, a jego celem jest wyłącznie ustalenie, czy w sprawie istnieje konieczność sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, nie zaś kompleksowe i szczegółowe ustalenie parametrów inwestycji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżących organ wskazał, że podważenie ustaleń wynikających z karty informacyjnej przedsięwzięcia (wraz z jej uzupełnieniami) mogłoby nastąpić jedynie, co do zasady, poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych (sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia), z której wynikałyby wnioski pozostające w sprzeczności do tych zawartych w karcie informacyjnej przedsięwzięcia. Weryfikacja wiarygodności i mocy dowodowej powyższego dokumentu wymaga zatem przeprowadzenia co najmniej porównywalnych pod względem fachowości i specjalistycznej analizy dowodów, np. dowodu z ekspertyzy specjalistycznej, która w sposób udokumentowany wykazywałaby m.in. wady lub błędne założenia lub ustalenia karty informacyjnej przedsięwzięcia. Opinia, którą przedstawiła w załączeniu strona skarżąca została sporządzona przez mgr inż. E.B - Specjalistę z zakresu ochrony środowiska. Strona skarżąca przedłożyła ww. opinię już w toku postępowania przed organem I instancji. Z wniosków ww. opinii ocena KIP wykazała braki formalne i merytoryczne. Jak wskazano informacje są niepełne i nie zawierają analiz względem środowiska. Organ odwoławczy podkreślił, iż ww. opinia ma charakter dowodu prywatnego. Organy opiniujące w postępowaniu nie wskazywały na żadne braki w zakresie informacji zawartych w KIP. W przedmiotowej sprawie KIP spełnia wymagania, o których mowa w art. 62a u.o.o.ś., w szczególności została sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje i wiedzę specjalistyczną, co potwierdza znajdujący się w tym dokumencie podpis. Ponadto, dokument ten podlegał badaniu przez organy opiniujące, gdyż zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy jest on przedkładany przez organ zasięgający opinii, zaś w niniejszej sprawie organy opiniujące nie stwierdziły uchybień czy nieścisłości, które uniemożliwiłyby wydanie opinii. Aktywność skarżących nie może ograniczyć się tylko do negowania ustaleń organu oraz okoliczności wynikających z przedłożonych przez inwestora dowodów.
Organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił, że ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W przedmiotowym stanie faktycznym nie dostrzeżono ww. elementów.
Odnosząc się do kwestii rekultywacji organ wyjaśnił, że przepisy prawa nie wskazują czy po rekultywacji można korzystać z wyrobiska. Należy przyjąć, iż zakończona rekultywacja powoduje, że przywrócono wartości użytkowe terenu. W przedmiotowej sprawie z przedłożonych przez stronę decyzji wynika, że rekultywacja gruntów objętych ww. decyzjami została uznana, w związku z czym uprawniony jest wniosek, że istnieje prawomocna decyzja o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną.
Zdaniem organu odwoławczego nie są trafne zarzuty dotyczące oparcia decyzji na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym. Za chybiony należało więc uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom w toku postępowania zebrano materiał dowodowy, który w świetle przepisów u.o.o.ś był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, że dokonując oceny wniosku opiera się przede wszystkim na złożonej przez inwestora karcie informacyjnej przedsięwzięcia (KIP). To ten dokument stanowi kluczowy dowód na określenie charakteru przedsięwzięcia oraz jego wpływu na środowisko.
Skargę na decyzję złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie:
D.M., K.M., A.S. M.W., T.S., I.Z., K.K., B.Z., M.M., M.S. J.P,. I.S., M.S., M.M., E.J. B.J., E.W. G.M., M.O., M.O., D.R., R.R., B.O., A.O., D.G., M.T., M.M., A.A., A.B, O.M., L.M., R.B, A.D. R.D., M.W., M.W..
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, niewyjaśniającego przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje niemożność prześledzenia toku rozumowania Organu II instancji w niniejszej sprawie i co skutkuje naruszeniem zasady zaufania wobec władzy publicznej oraz naruszeniem zasady przekonywania,
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i art. 104 § 1 k.p.a. poprzez brak szczegółowego rozważenia i ocenienia zarzutów Skarżących zawartych w odwołaniu, co powoduje, że doszło do naruszenia zasady administracyjnego toku instancji w zakresie prawa do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy w jej całokształcie,
3. naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na opiniach organów uzgadniających oraz wadliwej karcie informacyjnej złożonej przez Inwestora, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
4. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (przez jego nieuzasadnione zastosowanie) oraz art. 138 § 2 k.p.a. (z uwagi na jego niezastosowanie) i utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej z istotnymi naruszeniami prawa materialnego, jak i przepisów k.p.a.
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z[...] września 2024 r. oraz o uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 8 sierpnia 2024 r., a także o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że gdyby pozbawić uzasadnienie decyzji treści związanych z opisem sprawy, przepisami prawa/poglądami/orzeczeniami, to uzasadnienie nie zajęłoby nawet jednej strony. Można odnieść wrażenie, że Organ II instancji starał się tak sporządzić uzasadnienie, aby nie wejść w faktyczną polemikę z treścią odwołania. Nie wiadomo, w jakim celu Organ II instancji przedstawił rozbudowaną argumentację dotyczącą braku związania opiniami organów współdziałających, po to tylko aby następnie przyjąć, że opinie te jednak wiążą Organ II instancji. Zdaniem Organu II instancji karta informacyjna przedsięwzięcia stanowi kluczowy dowód w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a podważenie ustaleń wynikających z karty informacyjnej może nastąpić jedynie poprzez przedstawienie nowej analizy uwarunkowań środowiskowych sporządzonej przez specjalistów dysponujących równie fachową wiedzą jak autorzy karty informacyjnej przedsięwzięcia. Jest to dosyć zaskakujące stwierdzenie Organu II instancji, biorąc pod uwagę, że jedyny autor KIP mgr inż. J.Z. jest architektem i nie posiada żadnej wiedzy związanej z ochroną środowiska. Organ II instancji w zasadzie uchylił się od zbadania prawidłowości KIP i pominą twierdzenia/dowody podniesione przez Skarżących w odwołaniu wykazujące wadliwości KIP, powołując się w zasadzie jedynie na to, że organy współdziałające (RDOS oraz Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w [...]) wydały opinie, że dla Przedsięwzięcia nie ma konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i że organy te nie dostrzegły uchybień KIP. Skoro KIP sporządziła osoba nie posiadająca żadnej wiedzy w zakresie ochrony środowiska, a był on dowodem decydującym dla wydania pozytywnego dla Inwestora rozstrzygnięcia — rozstrzygnięcie to nie powinno się ostać. W toku postępowania przed Organem I instancji Skarżący przedłożyli opinię specjalisty z zakresu ochrony środowiska mgr inż. E.B . Z ww. opinii wynika, że KIP dotknięte jest licznymi uchybieniami. Organ II instancji zupełnie zbagatelizował mgr inż. E.B. pomimo, że - w przeciwieństwie do autora KIP - posiada ona kwalifikacje z zakresu ochrony środowiska.
Skarżący przedłożyli również raport z wizji lokalnej sporządzony przez D.N. (specjalistę ds. ochrony przyrody, pełniącą obecnie m.in. funkcję Kierownika Zespołu ds. Monitoringu Przyrody w Generalnej Dyrekcji Dróg i Autostrad) potwierdzający zamieszkiwanie na terenie Przedsięwzięcia podlegających ochronie bobrów. Występowanie bobrów na ww. obszarze zostało dodatkowo poparte własnym materiałem zdjęciowym i filmowym sporządzonym przez Skarżących (m.in. materiałem załączonym do odwołania). Przypomnieć należy, że autor KIP twierdził, że na terenie Przedsięwzięcia nie występują gatunki zwierząt chronionych. Powyższa okoliczność podważa rzetelność opinii uzgodnieniowej wydanej przez RDOŚ, gdyż nie ma w niej żadnej wzmianki świadczącej o tym, że organ analizował kwestię występowania bobrów. Gdyby jednak założyć, że RDOŚ miał wiedzę o występowaniu gatunku chronionego na terenie Przedsięwzięcia i w żaden sposób się do tego nie ustosunkował w treści postanowienia, to świadczy to o niekompetencji organu współdziałającego i przesądza o tym, że Organ II instancji powinien dokonać własnej oceny prawidłowości KIP i wydanych postanowień organów uzgodnieniowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, jednak zasadniczo z innych przyczyn niż zostały podniesione w skardze.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 6 grudnia 2024 r. została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Organ odwoławczy w pierwszej kolejności zobowiązany był do dokonania analizy dopuszczalności wniesienia odwołania przez osoby wymienione w piśmie z 20 września 2024 r. z punktu widzenia przesłanek przedmiotowo – podmiotowych, co wynika z art. 134 k.p.a.
W orzecznictwie i doktrynie wypracowano niekwestionowane stanowisko, że niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Pierwsza z sytuacji zachodzi, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwość zaskarżenia decyzji w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę nieposiadającą legitymacji do jego wniesienia, tj. niebędącą stroną w sprawie ani adresatem decyzji, czy też niemającą zdolności do czynności prawnych.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy wyłącznie stronie.
Odwołanie jest więc niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie była potraktowana jako strona w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji i nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Stosownie do treści art. 134 k.p.a. stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z przyczyny podmiotowej (a więc związanej właśnie z oceną czy środek został wniesiony przez uprawniony podmiot) może nastąpić wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości z odwołania wynika, że pochodzi od podmiotu niebędącego stroną postępowania. Jeżeli podmiot składający odwołanie nie był stroną postępowania administracyjnego przed organem I instancji i ocena co do statusu strony wymaga od organu analizy co do istnienia po jego stronie interesu prawnego, organ prowadzi postępowanie w tym zakresie. Jeżeli w jego toku organ odwoławczy stwierdzi, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 k.p.a.), tj. gdy ustali, iż brak jest po jego stronie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku w danej sprawie, wówczas powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Brak interesu prawnego w takiej sytuacji stanowi przeszkodę uniemożliwiającą merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
Organ odwoławczy takiej analizy jednak nie przeprowadził, co doprowadziło do wydania decyzji merytorycznej, której treścią jest utrzymanie w mocy decyzji I instancji.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie dostrzegł, że organ I instancji nie przeprowadził żadnej analizy dotyczącej kwestii interesu prawnego osób, które następnie złożyły odwołanie od decyzji organu I instancji, w uczestniczeniu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
W toku postępowania przed organem I instancji wpłynęło pismo z 24 maja 2023 r. złożone przez profesjonalnego pełnomocnika w imieniu 36 osób, współwłaścicieli działki ew. nr 316/1 o dopuszczenie do udziału w prowadzonym postępowaniu. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji w żaden sposób nie odniósł się do kwestii zasadności uznania tych osób za strony postępowania, ani też do zawartego w piśmie stanowiska w przedmiotowej sprawie. Z treści uzasadnienia decyzji wynika tylko, że organ I instancji ustalił szerszy krąg stron postępowania co uzasadniało dokonywanie obwieszczeń w sprawie.
Stosownie do treści art. 74 ust. 3a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 t.j.) zwanej ustawą, stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Już z treści pisma złożonego w toku postępowania przed organem I instancji wynika, że działka ew. nr [...] położna jest w odległości ok 187 m od przedsięwzięcia, zaś z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby spełnione były przesłanki wynikające z art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy.
Organ administracji jest obowiązany badać czy podmiot występujący o wszczęcie postępowania lub biorący w nim udział jest do tego legitymowany, zatem czy może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. na każdym etapie postępowania. W przedmiotowej sprawie takiej analizy nie przeprowadzono.
Co więcej, w komparycji decyzji wydanej przez organ odwoławczy pominięta została Joanna Stolc, która niewątpliwie została wymieniona w odwołaniu jako osoba składająca odwołanie, a w aktach sprawy znajduje się udzielone przez nią pełnomocnictwo. Organ odwoławczy nie wyjaśnił dlaczego decyzja nie rozstrzyga odwołania także tej osoby.
Z kolei jeżeli okaże się, że odwołania zostały wniesione przez osoby, którym przysługiwał status strony w postępowaniu, to organ odwoławczy nie odniósł się w stopniu wystarczającym do twierdzeń zawartych w odwołaniu. Organ nie wyjaśnił w żaden sposób zgłaszanej kwestii występowania w pobliżu planowanej inwestycji bobrów i możliwego negatywnego jej oddziaływania na ten gatunek zwierząt. W tym zakresie organ powinien co najmniej zwrócić się do organu opiniującego o zajęcie stanowiska czy dołączony materiał zdjęciowy i opinia (raport z wizji lokalnej sporządzony przez D.N.) mogą mieć wpływ na stanowisko organu opiniującego w sprawie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania.
Powyższe uchybienia spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło