IV SA/Wa 363/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.P. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi E.G. i E.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania postanawia: - odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. W piśmie z 4 lutego 2016 r. E.P. zwróciła się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 29 lutego 2016 r. skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1850 zł. netto miesięcznie. Wnioskodawczymi podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zaś z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Ponieważ zdaniem referendarza sądowego, te informacje były niewystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca została wezwana do złożenia: a) wyciągów z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informacje o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie (jeżeli skarżąca lub jej maż nie posiadają rachunków bankowych, należy złożyć w zakreślonym powyżej terminie stosownego oświadczenie), b) kopii faktur i rachunków potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, c) dokumentu potwierdzającego podaną wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury (np. kopii decyzji o waloryzacji emerytury, odcinka pocztowego przekazu pieniężnego świadczenia emerytalnego), d) dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu uzyskiwanego przez J.P. w okresie ostatnich trzech miesięcy (jeżeli mąż skarżącej jest emerytem należało przedstawić kopię decyzji o waloryzacji emerytury, odcinka pocztowego przekazu pieniężnego świadczenia emerytalnego), e) oświadczenia wyjaśniającego jaki skarżąca posiada tytuł prawny do mieszkania w którym zamieszkuje. E.P. nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie jest uzasadniony. Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (np. w formie ustanowienia pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie starała się udowodnić, że nie jest w stanie bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Od E.P. zażądano dokumentów, które powinny znajdować się w jej dyspozycji, tj. wyciągów z rachunków bankowych (ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunku bankowego), kopii rachunków i faktur potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na niezbędne utrzymanie. W ten sposób referendarz zamierzał ocenić, czy jest możliwe poczynienie oszczędności w bieżących wydatkach w celu przeznaczenia uzyskanych w ten sposób kwot na opłacenie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi. Reasumując, skarżąca która domaga się przyznania prawa pomocy, nie przedstawiła Sądowi (referendarzowi) wymaganych dokumentów i informacji mających znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku, więc nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że jest osobą, która nie może ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Wnioskodawczyni wiedziała, jakie dokumenty i wyjaśnienia oraz w jakim celu ma złożyć, a pomimo to dokumentów takich nie przedstawia. Taka postawa skarżącej skutkowała nieuwzględnieniem wniosku przez referendarza. Na koniec referendarz sądowy wyjaśnia, że ustalenie rozdzielności majątkowej nie zwalnia małżonków z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego przez współmałżonka postępowania sądowego. Na małżonkach ciąży obowiązek udzielania sobie wsparcia finansowego, niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą czy też nie wspólne gospodarstwo domowe (por. np. postanowienia NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1142/09, LEX nr 582903 i z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I FZ 313/13, LEX nr 1363511). Z powyższych względów referendarz sądowy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.