IV SA/Wa 3660/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. L. K., reprezentowana przez adwokata, w piśmie z dnia 4 listopada 2015 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze (strona 2) storna zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu z dnia 16 grudnia 2015 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca wskazała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Oświadczyła, że źródło jej utrzymania stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1.903,72 zł netto miesięcznie. Podała, że jest właścicielką "domu gospodarczego" do remontu o powierzchni 50 m2, mieszkania o powierzchni 37,20 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 0,82 a oraz nieruchomości leśnej o powierzchni 0,27 a. L. K. wykazała następujące wydatki gospodarstwa domowego: kredyt/pożyczka (140,02 zł), czynsz (272,77 zł), gaz (30,00 zł), energia elektryczna (75,00 zł), woda (50 zł), telefon (50 zł), leki (150 zł), ubezpieczenie majątku (140 zł rocznie) oraz koszty rehabilitacji, a także prywatnych wizyt lekarskich i prywatnych badań, których wielkości nie podała. Wedle rzeczonego oświadczenia, storna nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez L. K. możliwości płatnicze uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie do wykazanych przez skarżącą dochodów i majątku. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnie należnych, innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2015 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Porównanie ustalonej powyżej wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie z przedstawionymi przez skarżącą informacjami o osiąganych dochodach, posiadanym majątku i ponoszonych wydatkach, nie pozwala na stwierdzenie, że L. K. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 37,20 m2, a także domu o powierzchni 50 m2 oraz nieruchomości rolnej (0,82 a) i leśnej (0,27 a). Świadczenie emerytalne przynosi jej dochód w wysokości 1,903,77 zł netto miesięcznie. Wydatki jednoosobowego gospodarstwa domowego, których wielkość skarżąca wykazała, pochłaniają natomiast średnio niespełna 780 zł miesięcznie. Po ich poniesieniu do dyspozycji strony pozostaje więc kwota około 1.120 zł miesięcznie. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wydatki na jedzenie, czy ubranie, których skarżąca nie wymieniła w złożonym oświadczeniu, a ponadto uwzględniając, że L. K. ponosi inne dodatkowe wydatki, których wielkości nie określiła, jak koszty prywatnych konsultacji i badań lekarskich oraz rehabilitacji, należy stwierdzić, że środki pozostające comiesięcznie do jej dyspozycji pozwalają - bez uszczerbku koniecznego utrzymania – na wygospodarowanie 200 zł na wpis od skargi, bądź 100 zł na inne opłaty sądowe w przedmiotowej sprawie. Ponadto, biorąc pod uwagę źródła ponoszonych przez skarżącą wydatków, należy podkreślić, że koszty sądowe trzeba traktować, jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, jak koszty mieszkania, wyżywienia, czy leczenia. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że prywatne zobowiązania strony postępowania, np. wynikające z obowiązku spłaty zaciągniętych kredytów lub pożyczek, mają pierwszeństwo przed obowiązkiem poniesienia przez nią kosztów postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie kwestionując w żadnym razie zasadności ponoszenia przez stronę wydatków na odpłatne konsultacje lekarskie, czy odpłatne badania, należy także uznać, że możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na tego typu usługi, świadczy o tym, iż skarżąca jest w stanie poczynić dodatkowe oszczędności z przeznaczeniem na inne cele niż koszty koniecznego utrzymania. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku, zwłaszcza w kontekście wysokość opłat sądowych w przedmiotowej sprawie (jednorazowo maksimum 200 zł), jest również to, że nie wszystkie ponoszone przez L. K. wydatki mają stały charakter. Wydatki te nie skutkują więc koniecznością regularnego wygospodarowywania określonych kwot z miesięcznego dochodu. Do tego typu obciążeń należy zaliczyć chociażby wskazane przez stronę koszty ubezpieczenia majątku. Podsumowując, ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena możliwości płatniczych L. K. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Skarżąca posiada dom i mieszkanie, a także nieruchomości rolną i leśną. Stały dochód ze świadczenia emerytalnego pozwala jej nie tylko na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania, ale także na wygospodarowanie dodatkowych środków z przeznaczeniem na inne cele, wśród których pierwszeństwo należy przyznać kosztom postępowania sądowego. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.