IV SA/Wa 390/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-24
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawarcie związku małżeńskiego przez cudzoziemca z obywatelką polską, które nastąpiło po otrzymaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu i w sytuacji wcześniejszych rozterek co do związku, może być uznane za zawarte w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż związek małżeński skarżącego z obywatelką polską został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ustalenia te oparto na analizie okoliczności poprzedzających zawarcie małżeństwa, takich jak wcześniejsze deklaracje skarżącego o braku zamiaru związać się z partnerką, fakt zawarcia małżeństwa po otrzymaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu, a także na analizie zachowania małżonków po ślubie, które nie wykazywało cech typowych dla wspólnego pożycia małżeńskiego.Stan faktyczny
Skarżący, cudzoziemiec, złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, powołując się na związek małżeński z obywatelką polską. Organy administracji odmówiły udzielenia zezwolenia, uznając, że związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów prawa, a także z uwagi na nielegalny pobyt skarżącego. Skarżący kwestionował te ustalenia, podnosząc, że związek miał na celu założenie rodziny i wychowanie wspólnego dziecka, a kryzys małżeński wynikał z przedłużającego się postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2016 r. sprawy ze skargi C. N.C. E. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę
C. E. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r., którą odmówiono skarżącemu udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu 6 maja 2013 r. C. E. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Polski, uzasadniając go pozostawaniem od [...] maja 2009 r. w związku małżeńskim z obywatelką polską A. E. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r. odmówił skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że 1 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 513 ust. 1 pkt 2 ww ustawy do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalej organ po przytoczeniu treści art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach art. 55 ust. 1, art. 53 ust. 1 pkt 1, art. 53a ust. 1 pkt 2, art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2, art. 57 ust. I pkt 1, art. 57 ust. 1 pkt 4, art. 57 ust. 1 pkt 9, art. 57 ust. 1 pkt 2, art. 57 ust. 1 pkt 2a, art. 57 ust. 3 pkt 1 i art. 57 ust. 5a ustawy o cudzoziemcach, podał że Wojewoda [...], odmawiając skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony stwierdził m. in., iż zawarł on związek małżeński z obywatelką polską – E. B. w celu obejścia przepisów prawa oraz, że związek małżeński ma stanowić wyłącznie podstawę do zalegalizowania jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i uzasadnić jego zamieszkiwanie w naszym kraju. W ocenie organu II instancji powyższa kwestia wymagała szczególnego wyjaśnienia i zbadania. Po dokonaniu wnikliwej analizy akt sprawy dotyczących udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na pobyt czasowy oraz zobowiązania go do powrotu organ stwierdził, że okoliczności zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącego z E. B. wskazują na zamiar zalegalizowania pobytu zainteresowanego wbrew przepisom prawa. Skarżący zawarł związek małżeński z E. B. dopiero [...] października 2014 r., tj. po otrzymaniu przez niego [...] października 2014 r. decyzji o zobowiązaniu go do powrotu. Nie bez znaczenia jest fakt, iż wcześniej cudzoziemiec, mimo iż znał E. B. od 2012 r. i posiadał z nią małoletnie dziecko ur. [...] października 2013 r. nie planował związać się z nią na stałe. Powyższe potwierdzają zeznania cudzoziemca złożone przez niego 13 sierpnia 2013 r. przed Wojewodą [...], kiedy to oświadczył, że nie zamierza wiązać się z E. B., mimo że spodziewa się ona jego dziecka. Następnie w trakcie przesłuchania przed ww. organem [...] stycznia 2014r. cudzoziemiec zapytany, czy zamierza związać się z kobietą, z którą w chwili obecnej zamieszkuje, tj. E. B., zeznał "nie wiem, raczej nie będę się z nią wiązał". Zainteresowany podał wówczas, że dowiedział się, iż E. B. jest mężatką, zawarła małżeństwo dla pozoru dla pieniędzy, a jej mąż przebywa w D.. Wątpliwości co do prawdziwości przedmiotowego związku małżeńskiego budzi także fakt, że małżonkowie zamieszkiwali razem po zawarciu związku małżeńskiego przez stosunkowo krótki okres czasu, tj. od 18 października 2014r. do początku stycznia 2015 r., tj. przez niecałe 3 miesiące. O fikcyjności przedmiotowego związku małżeńskiego świadczy także sposób życia małżonków po zawarciu przez nich związku małżeńskiego. W dniu [...] lutego 2015r. w trakcie przesłuchania przed Komendantem Placówki Straży Granicznej w B., E. E. zapytana jak wyglądało jej życie po zawarciu związku małżeńskiego ze skarżącym zeznała, że tylko przez pierwszych kilka dni wszystko było w porządku, potem zaczęły się kłótnie i sprzeczki, podczas których dochodziło do rękoczynów. Powyższe zostało potwierdzone przez świadka R. K. (dzielnicowego), który podczas przesłuchania przed Wojewodą [...] [...] stycznia 2015 r. oświadczył, że pod koniec grudnia 2014 r. w miejscu zamieszkania małżonków miała miejsce interwencja Policji i została wówczas założona niebieska karta z uwagi na przemoc w rodzinie; wskutek interwencji skarżący znalazł się na izbie, gdzie nie poddał się badaniu alkomatem; cudzoziemiec zachowywał się agresywnie. Na niekorzyść cudzoziemca przemawiają także zeznania złożone przez E. E. [...] lutego 2015 r., kiedy zeznała ona, że jej mąż oznajmił jej, iż poślubił ją z uwagi na uregulowanie jego pobytu w Polsce. Obywatelka polska zeznała wówczas także, iż "Patrząc na całą sytuację można przyjąć, że mąż kiedy tylko miał problemy z pobytem w Polsce pojawiał się w jej życiu, pisał, interesował się, przesyłał kwiaty [...]". Natomiast 21 kwietnia 2015 r. żona cudzoziemca zeznała: "Osobiście uważam, że ze strony mojego męża nasz ślub był dla niego tylko możliwością pozostania w Polsce. Ja chciałam osobiście poczekać ze ślubem, gdyż C. już raz zostawił mnie w 5 miesiącu ciąży, chciałam żeby to nasze narzeczeństwo trwało dłużej, ponieważ obawiałam się, że sytuacja może się powtórzyć. Natomiast kiedy Straż Graniczna zatrzymała go w B., od tego czasu stał się nerwowy, coraz częściej wspominał o ślubie. Podczas jednej z rozmów na balkonie powiedział mi, że on mnie do niczego nie zmusza, ale ma koleżankę, która zaproponowała mu pomoc, że jeżeli będzie chciał zalegalizować swój pobyt, to ona się z nim ożeni. Uważam, że z jego strony to był szantaż emocjonalny, że jeśli ja bym z nim nie wzięła ślubu, to ona by to zrobiła. Dopiero po czasie zrozumiałam, że jeśli ja bym nie wyszła za niego za mąż to by się ożenił z kimś innym. W dniu [...] kwietnia 2015 r. został złożony pozew o rozwód z winy skarżącego, w którym to wykazane zostało, że ślub został zawarty w celu obejścia przepisów. Ponadto, [...] kwietnia 2015 r. w trakcie przeprowadzania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania E. E., tj. przy ul. [...] w S., żona cudzoziemca oświadczyła, że jeszcze przed jego wyjazdem w styczniu 2015 r. przeczytała jedną z wysłanych przez niego wiadomości adresowaną do znajomej, w której napisał on, że ożenił się z nią ponieważ chciał uniknąć deportacji z Polski. Ponadto, na niekorzyść cudzoziemca przemawia także niedochowywanie wierności wobec swojej partnerki E. E. zarówno przed zawarciem związku małżeńskiego jak i po jego zawarciu; brak wsparcia zarówno psychicznego jak i finansowego ze strony cudzoziemca po zajściu w ciążę przez E. E. i po urodzeniu przez nią dziecka w okresie od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. oraz od stycznia 2015 r. aż do chwili obecnej. Dodatkowo należy zauważyć, że małżonkowie nie są zgodni ze sobą co do okoliczności poznania się; wspólnego zamieszkiwania; poprzednich związków cudzoziemca. I tak np. E. B. podczas przesłuchania przed organem I instancji [...] sierpnia 2013 r. zeznała, że: poznała skarżącego 4 lata temu w trakcie jego koncertu w W.; pozostawała z nim w związku od lipca 2012 r. do czerwca 2013 r.; zamieszkiwała razem z nim od września do grudnia 2012 r. pod adresem: ul. [...] w W.; zeznała, że cudzoziemiec nie stanowi już pary z A. E. od 2010 r. Natomiast skarżący podczas przesłuchania przed organem I instancji [...] sierpnia 2013r. zeznał m. in., że od 2013 r. zamieszkuje razem z A. E. pod adresem: ul. [...] w W., natomiast wcześniej zamieszkiwał wraz z nią pod adresem: ul. [...] w W.; cudzoziemiec oświadczył, że poślubił A. E. z miłości i to uczucie trwa nadal. W trakcie postępowania w sprawie zobowiązania skarżącego 1 września 2014 r. skarżący zeznał, że E. B. poznał przez portal społecznościowy Facebook; pierwszy raz spotkał się z nią osobiście w 2012 r. Przedstawione powyżej okoliczności – według organu - świadczą o braku jakiejkolwiek więzi pomiędzy małżonkami. W ocenie organu II instancji przedmiotowy związek małżeński został zawarty przez cudzoziemca wyłącznie w celu obejścia przez niego przepisów prawa, małżeństwo cudzoziemca i obywatelki polskiej istnieje jedynie formalnie w celu umożliwienia legalnego pobytu cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tut. organ podziela stanowisko organu I instancji co do stwierdzenia, że wobec skarżącego zachodzą przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, na podstawie których należy odmówić cudzoziemcowi udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.
W ocenie organu odwoławczego wobec aplikującego zachodzą także okoliczności określone w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, gdyż przebywa on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie od [...] października 2013 r. Zgodnie z art. 57 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie można odmówić udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi małżonkowi obywatela polskiego lub osoby posiadającej zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli wyłączną podstawą odmowy byłaby którakolwiek z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 7-9. W związku z tym, że wobec pana skarżącego zachodzą okoliczności z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 9 powołanej ustawy nie stanowi wyłącznej przesłanki odmowy udzielenia przedmiotowego zezwolenia.
Odnośnie powołanej przez cudzoziemca okoliczności, tj. chęci przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej razem ze swoim małoletnim dzieckiem, obywatelem polskim należy wskazać, że zainteresowany nie spełnia przesłanek z art. 53a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy niezbędnych do udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż nie wykazał posiadania stabilnego i regularnego źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu oraz nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 53b ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie. Ponadto w chwili obecnej nie zachodzą wobec skarżącego przesłanki z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, gdyż cudzoziemiec nie udokumentował posiadania legalnego zatrudnienia (brak zezwolenia na pracę oraz nielegalny pobyt).
W ocenie organu II instancji materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia kwestii możliwości udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Wobec skarżącego zachodzą obligatoryjne przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 1, 4 i 9 ustawy o cudzoziemcach, na podstawie których odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Odnosząc się jeszcze do zarzutu strony podniesionego w odwołaniu dotyczącego dokonania przez organ I instancji błędnych ustaleń w sprawie, polegających na uznaniu, iż skarżący zawarł związek małżeński z E. E. wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa, podczas gdy związek ten został zawarty przez cudzoziemca szczerze, celem założenia rodziny i wspólnego wychowywania małoletniego dziecka małżonków, organ wskazał, iż przeprowadzone przez organ I i II instancji postępowanie wykazało coś zupełnie przeciwnego, a mianowicie, że cudzoziemiec zawarł przedmiotowy związek małżeński wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa. Nie można także zgodzić się z zarzutem strony, że głęboki kryzys małżeństwa skarżącego i E. E. wynika z przedłużającego się postępowania administracyjnego, które uniemożliwia cudzoziemcowi zalegalizowanie jego pobytu na terytorium Polski i w konsekwencji podjęcie legalnej pracy, co zapewniłoby jego rodzinie wystarczające środki finansowe. Należy podkreślić, że kryzys w związku skarżącego i E. E. pojawił się w niedługim czasie po zawarciu małżeństwa i nie wynikał z przedłużającego się postępowania w sprawie udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącego, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, gdyż skarżący jest małżonkiem obywatelki polskiej, należy uznać zarzut ten za nieuzasadniony, gdyż jak wskazano powyżej wobec cudzoziemca zachodzi dodatkowo przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, tak więc przesłanka wskazana w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach nie jest wyłączną przesłanką odmowy udzielenia zainteresowanemu przedmiotowego zezwolenia.
C. E. w skardze na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Według skarżącego doszło do naruszenia interesu prawnego w postaci prawa do ochrony życia rodzinnego, przez uznanie, iż małżeństwo zawarte celem założenia rodziny i wspólnego wychowywania małoletniego dziecka M. E., istnieje jedynie formalnie w celu umożliwienia legalnego pobytu. Skarżący podniósł, że ustalenia organu jakoby zawarł związek małżeński z uwagi na zamiar zalegalizowania pobytu wbrew przepisom są błędne. W rzeczywistości pomimo wcześniejszych rozterek obydwoje chcieli wspólnie wychowywać ich dziecko M. E. W tym celu zamieszkali razem i starali się wspólnie prowadzić gospodarstwo domowe. Fakt, że dochodziło pomiędzy nami do nieporozumień wcale nie świadczy o tym, że ich związek zawarli celem obejścia przepisów. Organ podkreśla wyłącznie okoliczności ich konfliktów i nieporozumień, natomiast pomija okoliczności które ich łączyły i sprawiały że stworzyli rodzinę - nie wyciąga żadnych wniosków z przedłożonych do akt fotografii rodzinnych z różnych okresów znajomości. Fakt, iż mieli liczne rozterki, a obecnie ich związek przechodzi głęboki kryzys, bynajmniej nie świadczy iż związek małżeński został zawarty wyłącznie celem obejścia przepisów. W istocie nieprzejednana błędna ocena stanu faktycznego będąca podstawą wadliwego rozstrzygnięcia zmierza do wyeliminowania skarżącego jako ojca z życia syna M. E.. Z jednej strony nadmiernie długotrwałe prowadzenie postępowania uniemożliwiło mu przez blisko 3 lata podjęcie pracy zarobkowej i przyczynianie się do utrzymania rodziny, pomimo istniejących ku temu możliwości, z drugiej strony w zaskarżonej decyzji wskazuje się iż nie wykazał stabilnego i regularnego źródła dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny, które pozwoliłoby na przyznanie pobytu z uwagi na posiadane dziecko. Zauważył też, że do dnia dzisiejszego nie orzeczono rozwodu z E. E., natomiast udzielenie mu wnioskowanego zezwolenia pozwoli na uregulowanie jego sytuacji zawodowej, podjęcie pracy zarobkowej i w przyszłości pomimo oczekiwanego rozwodu, pozwoli mu na bycie obecnym jako ojciec w życiu ukochanego syna. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skarg, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Tym samym - w wyniku analizy akt sprawy i treści wyżej wymienionych decyzji – Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i przepisów prawa materialnego będących podstawą prawną decyzji, które miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie ze wskazaniem organu w kontrolowanej sprawie zastosowanie znalazła ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach [(Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573, ze zm.) – zwana dalej: "ustawą o cudzoziemcach] wobec wszczęcia postępowania wnioskiem skarżącego wniesionym 6 maja 2013 r. i wobec regulacji art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach obowiązującej od 1 maja 2014 r., w którym postanowiono, że do postępowań administracyjnych, których nie zakończono do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem na podstawie ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach stosuje się przepisy dotychczasowe.
Decyzja odmawiająca udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Polski została wydana na podstawie art. 57 ust. 1 pkt 1, 4 i 9 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 53a ust. 1 pkt 2 i art 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Przesłanki uzasadniające udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zostały enumeratywnie wymienione w art. 53 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 6 ww ustawy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego, jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Dalej w myśl art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że:
1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej;
2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa;
3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie;
4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa;
5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga;
6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą;
7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru.
Jak stanowi art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach: 1) w pkt 1 – cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b; 2) w pkt 4 - cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeśli zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; 3) w pkt 9 – cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, jeżeli cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie.
Z kolei, według art. 57 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, nie można odmówić udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi małżonkowi obywatela polskiego lub osoby posiadającej zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wyłączną podstawą odmowy byłaby którakolwiek z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 7-9.
Z przedstawionego stanu sprawy, treści wydanych w sprawie decyzji i akt administracyjnych sprawy oraz postępowania w sprawie o zobowiązanie skarżącego do powrotu wynika, że skarżący 6 maja 2013 r. złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na zawarte małżeństwo z obywatelką polską A. E.. Niemniej w dalszej perspektywie czasowej na przedmiotowe rozstrzygnięcie zasadniczy wpływ miała zmiana stanu faktycznego sprawy polegająca na zawarciu przez skarżącego [...] października 2014 r. związku małżeńskiego z obywatelką polską E. B., z którą skarżący ma syna M. E. urodzonego [...] października 2013 r. W wyniku rozpoznania wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia wskazując na treść powołanego wyżej art. 57 ust. 1 pkt 1, 4 i 9 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organy ustaliły, że w przypadku skarżącego zachodzi podstawa do odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż skarżący: nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 53-53b ww ustawy, zawarł związek małżeński w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i przebywa na terytorium Polski nielegalnie.
W zakresie wykazania przesłanki stanowiącej istotę odmowy udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, tj. zawarcia związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów ustawy o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony organy prawidłowo ustaliły, że skarżący w okresie grudzień 2012 r. – maj (czerwiec) 2013 r. zamieszkiwał z E. B.. W dniu [...] października 2013 r. urodził im się syn, ale skarżący choć był przy porodzie syna, to w tym czasie już nie zamieszkiwał z matką dziecka. Skarżący latem 2013 r. nie zamieszkiwał również na stałe z ówczesną żoną, natomiast był regularnie widywany w domu K. M. w W., gdzie przyjeżdżał regularnie co miesiąc na kilkudniowe pobyty. Skarżący podczas przesłuchania [...] sierpnia 2013r. deklarował zamiar utrzymania więzi małżeńskiej z A. E. i stwierdził wprost, że nie zamierzał wiązać się z E. B., już wówczas spodziewającą się jego dziecka. Z kolei podczas przesłuchania [...] stycznia 2014 r. stwierdził, że: z żoną A. E. nie zamieszkuje od roku (chociaż jeszcze w sierpniu 2013 r. deklarował wspólne zamieszkiwanie z żoną) i poinformował, że A. E. złożyła pozew o rozwód (rozwód nastąpił w 2013 r.); z E. B. nie będzie się z wiązał, ale zadeklarował zamiar podtrzymywania kontaktów z synem. Wyrokiem Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Karny z [...] lutego 2014 r. skarżący został uznany za winnego popełnienia czynu polegającego na posłużeniu się [...] listopada 2008 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w L. sfałszowanym paszportem [...] wystawionym na dane O. O. jako swoim autentycznym w celu wyłudzenia poświadczenia nieprawdy w postaci dokumentu stwierdzającego zawarcie związku małżeńskiego pomiędzy obywatelką polską D. G. a obywatelem [...] O. O. umożliwiającego pobyt, wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelowi [...] O. O. z art. 270 § 1 K.k. w zw. z art. 272 K.k. w zb. z art. 264a § 1 K.k. w z w. z art. 1 § 2 K.k i skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności, w zawieszeniu jej wykonalności na okres próby 3 lat oraz na karę grzywny 100 stawek po 10.00 złotych każda. Skarżący został wiec skazany za czyn zakwalifikowany m. in. jako umożliwienie lub ułatwienie innej osobie pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej (art. 264a § 1 K.k.). W dniu 31 sierpnia 2014 r. zostało wszczęte postępowania w sprawie o zobowiązanie skarżącego do powrotu. Skarżący i E. B. zostali przesłuchani w dniu [...] września 2014 r. Z zeznań tych wynikało, że skarżący utrzymywał sporadyczny kontakt z dzieckiem, jednak nie mieszkał wspólnie z jego matką, przebywając na stałe w W.. Nadto, że rozwód skarżącego z poprzednią żoną został orzeczony w kwietniu 2013 r. i planują się pobrać. Niemniej E. B. zeznała, że plany związane ze ślubem wynikają z inicjatywy skarżącego, dla niej "to wszystko dzieje się zbyt szybko". Po przesłuchaniu skarżący zamieszkał z E. B.. W dniu [...] października 2014 r. otrzymał decyzję o zobowiązaniu do powrotu. Związek małżeński z E. B. skarżący zawarł [...] października 2014 r. Jednak w styczniu 2015 r. małżonkowie nie mieszkali już razem, skarżący przebywał w W. przy ul. [...] w mieszkaniu wynajmowanym przez jego nową przyjaciółkę. E. B. najpierw podczas wywiadu środowiskowego w styczniu 2015 r., a następnie podczas przesłuchania w lutym 2015 r., podała i potwierdziła, że przeczytała w telefonie komórkowym męża wiadomość, w której zwierzył się przyjaciółce z W., że był zmuszony wziąć z nią ślub, gdyż "deptała mu po piętach Straż Graniczna, ponieważ jego pobyt w Polsce był nie do końca legalny". Wówczas zapytana o powód zawarcia związku małżeńskiego ze skarżącym zeznała, że mąż otrzymał decyzję o zobowiązaniu do opuszczenia Polski, miał wyjechać z kraju do [...] października 2014 r. W konkluzji stwierdziła, że "Patrząc na całą sytuację można przyjąć, że mąż kiedy tylko miał problemy z pobytem w Polsce pojawiał się w jej życiu, pisał, interesował się, przesyłał kwiaty." W dniu [...] kwietnia 2015 r. kolejny raz E. B. zeznała: "Osobiście uważam, to że ze strony mojego męża nasz ślub był dla niego tylko możliwością pozostania w Polsce". Ona chciała ze ślubem poczekać, gdyż obawiała się ponownego rozstania, jakiego już doświadczyła ze strony skarżącego, wtedy gdy zostawił ją w 5 miesiącu ciąży. O ślubie skarżący wspominał, gdy Straż Graniczna zatrzymała go w B.. Podczas jednej z rozmów powiedział, że on jej do niczego nie zmusza, ale ma koleżankę, która zaproponowała mu pomoc, że jeżeli będzie chciał zalegalizować swój pobyt, to ona się z nim ożeni. W dniu 20 kwietnia 2015 r. E. E. złożyła pozew o rozwód z winy skarżącego, w którym wykazane zostało zawarcie ślubu w celu obejścia prawa. E. E. zeznała także, że jej zdaniem całokształt zachowania męża wskazuje, że związek małżeński został zawarty właśnie w celu legalizacji pobytu.
Powyższe dowodzi, jak słusznie wywiodły organy w sprawie, że skarżący wstąpił w związek małżeński z E. B. w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Polski. Skarżący zamieszkiwał najpierw z E. B. od grudnia do maja/czerwca 2013 r. W lecie 2013 r. i w chwili narodzin syna ([...] października 2013 r.) już nie zamieszkiwał z E. B.. Jeszcze w styczniu 2014 r. nie zamierzał wiązać się z E. B.. Natomiast, już po tym jak w stosunku do skarżącego zapadł wyrok skazujący ([...] lutego 2014 r.); po rozwiązaniu poprzedniego związku małżeńskiego skarżącego przez rozwód; po zatrzymaniu skarżącego przez Straż Graniczną w B.; po wszczęciu w stosunku do skarżącego postępowania o zobowiązanie do powrotu ([...] sierpnia 2014 r.) - skarżący podjął starania w celu odnowienia relacji z E. B., zamieszkał z nią i zaczął dążyć do szybkiego sformalizowania związku z E. B., co nastąpiło [...] października 2014 r. Zatem to skarżący był tą stroną, która przejęła inicjatywę zawarcia związku małżeńskiego z E. B.. Nawet organy zauważyły, że związek został zawarty w K., a jednym z powodów wyboru ww miejsca był fakt, iż wyznaczono tam szybszy termin ślubu niż w S..
Należy podkreślić, że w tego rodzaju sprawach najistotniejsze znaczenie ma moment, w którym zawarto związek małżeński, czy też okres ten moment poprzedzający, w którym to okresie podejmuje się przygotowania do zawarcia związku, albowiem właśnie na podstawie tego czasookresu można ocenić rzeczywistą intencję cudzoziemca wnioskującego o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony (pod. wyrok NSA z 6 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/14; wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2353/12 - publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej ów zamiar cudzoziemca na dzień zawarcia związku małżeńskiego w żadnym jednak razie nie czyni zbędnymi ustaleń dotyczących sposobu życia małżonków po jego zawarciu. Takie ustalenia są częstokroć niezbędne, aby zbadać uprzednio istniejący zamiar. O tym bowiem, czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wskazują też losy małżonków po zawarciu małżeństwa. Brak zachowań właściwych małżonkom w okresie bezpośrednio następującym po zawarciu związku małżeńskiego, odzwierciedlanych przez art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (obowiązek wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny), pozwala na uznanie, że już w chwili jego zawierania co najmniej jeden z małżonków miał zamiar obejścia przepisów (wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2353/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Analiza okoliczności sprawy w świetle przytoczonego wywodu, w tym poglądów prezentowanych w orzeczeniach sądów administracyjnych, wykazała rzeczywistą intencję skarżącego. Otóż zawarcie związku małżeńskiego przez skarżącego z E. B. miało stanowić wyłącznie podstawę do zalegalizowania jego pobył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i uzasadnić jego zamieszkiwanie w naszym kraju. Postępowanie wyjaśniające również wykazało, że podtrzymywanie przez skarżącego trwania poprzedniego związku pomimo jego faktycznego rozpadu również miało podstawę związaną z zamiarem zalegalizowania jego pobytu. Powyższe potwierdza i zachowanie skarżącego po zawarciu związku małżeńskiego z E. B.. Otóż wspólne zamieszkiwanie małżonków od września 2014 r. trwało niespełna 4 miesiące, bo w styczniu 2015 r. już nie mieszkali razem (skarżący ponownie zamieszkał w Warszawie), a w kwietniu 2015 r. E. E. (B.) złożyła pozew o rozwód. Zatem związek skarżącego z E. E. zaczął istnieć jedynie formalnie. Ponadto skarżący nie dochował wierności E. E., tak przed zawarciem związku małżeńskiego, jak podczas jego trwania. Skarżący nie wspierał także E. B. zarówno pod względem psychicznym, jak i finansowym po zajściu w ciążę, po urodzeniu dziecka, w okresie od grudnia 2013 r. do marca 2014 r. oraz od stycznia 2015 r. aż do chwili obecnej. W zasadzie przez pierwszych kilka dni związku między małżonkami było wszystko w porządku, potem zaczęły się kłótnie, podczas których dochodziło do rękoczynów. Pod koniec grudnia 2014 r. w miejscu zamieszkania małżonków miała miejsce interwencja Policji (wskutek której skarżący znalazł się na izbie wytrzeźwień, gdzie nie poddał się badaniu alkomatem, a nadto zachowywał się agresywnie). Wówczas z uwagi na przemoc w rodzinie została założona niebieska karta. Dodatkowo w stanie sprawy i w zaskarżonej decyzji zostało zauważone, że małżonkowie nie są zgodni co do istotnych okoliczności, które ich dotyczyły, a mianowicie co do okoliczności: poznania się, wspólnego zamieszkiwania, poprzednich związków skarżącego. Wszystko to świadczy o braku jakiejkolwiek więzi pomiędzy małżonkami.
\
Powyższej oceny nie może zmienić również fakt, że rok przed zawarciem związku E. B. urodziła syna, którego ojcem jest skarżący. Jak wyjaśniono powyżej jeszcze w styczniu 2014 r. skarżący, pomimo urodzenia się dziecka nie zamierzał wiązać się z jego matką, deklarując zamiar podtrzymania ówczesnego związku małżeńskiego i dopiero wykazane wyżej okoliczności wpłynęły na zmianę zamierzeń skarżącego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeciwstawiono się tezie, że urodzenie się dziecka wyklucza możliwość dowiedzenia, że małżeństwo rodziców dziecka zostało zawarte w celu legalizacji pobytu. Zawarcie związku małżeńskiego w celu obejścia przepisów ustawy nie jest objęte też ochroną wynikającą z art. 18 Konstytucji RP, obejmującą faktyczne więzi o charakterze rodzinnym, a nie związki fikcyjne. Urodzenie się dziecka nie pozostaje bez znaczenia przy ocenie celu zawarcia związku, jednakże okoliczność ta nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia, czy związek małżeński nie został przez cudzoziemca zawarty w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, co też w sprawie zostało dowiedzione. Dalej w postępowaniu trafnie ustalono, że względem skarżącego zaszła jeszcze jedna negatywna przesłanka wykluczająca udzielenie skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony określona w art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący przebywa bowiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie od [...] października 2013 r. I chociaż art. 57 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że nie można odmówić udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi małżonkowi obywatela polskiego lub osoby posiadającej zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wyłączną podstawą odmowy byłaby którakolwiek z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 7-9. To w zaskarżonej decyzji słusznie podkreślono, że w przypadku skarżącego wyłączną podstawą odmowy nie musiała być przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, gdyż przede wszystkim zaszła inna przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego wyjątek przewidziany w art. 57 ust. 3 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach nie mógł mieć w sprawie zastosowania.
W przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 57 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest obligatoryjna i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego (wyroku WSA w Warszawie z 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 429/09, publ. LEX nr 553543)
Jeszcze w kontekście argumentacji skarżącego, jakoby ocena stanu faktycznego będąca według skarżącego podstawą wadliwego rozstrzygnięcia w sprawie wyeliminowała go z życia syna, należy zwrócić uwagę na słuszne wskazanie organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, że ochrona więzi łączącej skarżącego z synem stanowiła przedmiot ustaleń i oceny w toku równolegle toczącego się postępowania w sprawie o zobowiązanie do powrotu. W postępowaniu tym decyzją z [...] grudnia 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z [...] czerwca 2015 r. rozstrzygającą o zobowiązaniu skarżącego do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ww decyzji ustalono, że skarżący nie uczestniczy aktywnie w wychowaniu dziecka, jak również uwzględniono fakt, że nie opiekował się dzieckiem, w tym także w okresie po jego urodzeniu. Kontakty z dzieckiem skarżącego miały charakter sporadyczny. Skarżący nie zaspokajał też finansowych potrzeb dziecka. W konsekwencji nie udzielono skarżącemu w tym postępowaniu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Dodać też należy, że w kontrolowanym postępowaniu także skarżący nie spełniał przesłanek z art. 53a ust. 1 pkt 2 i art. 53b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach niezbędnych do udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdyż nie wykazał posiadania stabilnego i regularnego źródło dochodu wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu oraz nie posiadał ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 53b ust. 1 pkt 1 ww ustawy, jak również nie legitymował się zezwoleniem na pracę. Wszystko to doprowadziło Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji została wydana po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, które czyni zadość zasadom ogólnymi, w tym zasadzie z art. 7 K.p.a. i zasadami postępowania dowodowego wyrażonymi w art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Nie doszło też do naruszenia wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło