IV SA/Wa 397/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę - I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda") utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] orzekającą o wymeldowaniu Z.M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w P. . II. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy: 1. Wnioskiem z dnia 8 maja 2013 r. S. M. zwróciła się o wymeldowanie Z. M. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w P. wskazując, że skarżący opuścił sporny lokal 23 grudnia 2011 r., obecnie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. 2. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] Burmistrz Miasta P. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z ww. miejsca pobytu stałego. W ocenie organu skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania, czym wypełnił przesłanki wymeldowania, określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). 3. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożył Z. M. Skarżący wskazał, że fakt nieprzebywania przez niego w spornym lokalu spowodowany jest konfliktem pomiędzy nim, a jego żoną. Ze względu na dobro dziecka, zmuszony był w czasie trwania rozwodu nocować u rodziców. Fakt przebywania przez skarżącego potwierdził świadek- L.B. wskazując, że widuje samochód skarżącego na terenie jego posesji. To w ocenie skarżącego potwierdza, że nie doszło do definitywnego zerwania jego więzi z miejscem zamieszkania. Ponadto w lokalu przy ul. [...] w P. znajdują się jego rzeczy osobiste, partycypuje on również w kosztach utrzymania domu. III. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ administracji publicznej wskazał, między innymi, co następuje: 1. Wojewoda powołał się na przeprowadzone w dniu czerwca 2013 r. przez organ pierwszej instancji oględziny lokalu, które potwierdziły, że skarżący nie mieszka w spornym lokalu na stałe. Podczas oględzin nie znaleziono bowiem pościeli, w lokalu znajdowała się jedynie torba z rzeczami osobistymi skarżącego. Brak pościeli w lokalu skarżący wyjaśnił faktem przebywania i zamieszkiwania od roku u swoich rodziców. Wskazał, że wyprowadził się od żony z uwagi na toczącą się sprawę rozwodową i dobro małoletniego dziecka. Skarżący dodał, że w spornym lokalu nocuje wtedy, gdy nie ma żony. Dysponuje kluczami, w połowie partycypuje w kosztach utrzymania domu. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie podczas oględzin, że w spornym lokalu znajdują się rzeczy osobiste skarżącego nie musi świadczyć o skoncentrowaniu przez niego spraw życiowych w tym miejscu i nie musi się wiązać z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Ponadto sam skarżący potwierdził, że wyprowadził się i przebywa aktualnie u rodziców. 2. W toku postępowania wyjaśniającego w dniu 2 października 2013 r. przeprowadzono dowód z przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego. Odnosząc się do zeznań świadków Wojewoda podniósł, że nie zamieszkują oni w sąsiedztwie spornego budynku. M. R. i L. B. zeznali, że widywali skarżącego w godzinach porannych. Zeznania D. S. nie zostały natomiast uwzględnione, ponieważ świadek nie potrafił jednoznacznie wskazać, czy skarżący zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Na tej podstawie organ odwoławczy dał wiarę jedynie zeznaniom świadka J. W., wskazując, ze zeznania pozostałych świadków potwierdziły fakt cyklicznego przebywanie skarżącego w spornym lokalu, a nie jego stałe zamieszkiwanie. J. W. zeznał, że zna skarżącego. Odkąd ten wyprowadził się z budynku przy ul. [...] w P. nie widuje go na posesji przedmiotowej nieruchomości. Oświadczył, że przed wyprowadzką Z. M. widywał go tam codziennie. 3. W ocenie Wojewody sam fakt istnienia konfliktu między stronami nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter trwały i dobrowolny. Wyjaśniono, że przepisy meldunkowe abstrahują od oceny motywacji podjętych kroków, kładąc nacisk na trwałość podjętego postanowienia o dobrowolność opuszczenia lokalu. Nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez unikniecie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. 4. Zdaniem organu odwoławczego, skoro Z. M. opuścił miejsce pobytu stałego, nie można uznać, że budynek nr [...] przy ul. [...] w P. stanowi nieprzerwanie ośrodek koncentracji jego życia. Dalsze utrzymywanie zameldowania w tym lokalu byłoby oczywistą fikcją meldunkową, niedopuszczalną z punktu widzenia obowiązującego prawa. IV. Z. M. nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu wniósł skargę do Sądu na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r., zarzucając jej naruszenie art.7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że nie koncentruje on swoich funkcji życiowych w spornym lokalu. W uzasadnieniu skargi wskazał, między innymi, co następuje: 1. W ocenie skarżącego sam fakt, że z uwagi na dobro małoletniego dziecka nie nocuje w spornym lokalu, nie oznacza automatycznie, że jego funkcje życiowe skoncentrowane są w innym lokalu. Zewnętrznymi przejawami więzi przebywania w lokalu przy ul. [...] jest zdaniem skarżącego posiadanie w tym lokalu rzeczy osobistych, czy też prowadzenie prac wewnątrz i na zewnątrz lokalu. W ocenie skarżącego dowód z oględzin nie wykazał, że nastąpiło opuszczenie przez niego ww. lokalu. 2. Skarżący podniósł, że organ odwoławczy nie uwzględnił zeznań M. R. oraz D. S., którzy jego zdaniem mogliby potwierdzić, że widują go na terenie posesji. W ocenie skarżącego cecha relacji sąsiedzkich jest ich powierzchowność, dlatego sąsiedzi nie mogą wypowiedzieć się co do faktu, czy zamieszkuje on w spornym lokalu, a jedynie, czy jest on widywany w pobliżu posesji. 3. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy nie dokonał oceny materiału dowodowego w sposób obiektywny, czym naruszył przepisy postępowania administracyjnego. V. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując ocenę wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej również jajko p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez Sąd skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Sąd skargę oddalił, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób upoważniający Sąd do wyeliminowania tego orzeczenia z obrotu prawnego. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wymaga wzięcia pod uwagę następujących uregulowań: 1. Podstawę materialno-prawną orzekania w. sprawach dotyczących wymeldowania stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Stanowi on, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. 2. Za "miejsce stałego pobytu" należy uznać miejsce koncentracji życiowych interesów danej osoby, w którym to osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny i znajomych itp. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 6 marca 2012 r., II SA/Rz 1180/11, LEX nr 1138768). 3. Należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. 4. W kontekście rozpatrywanej sprawy podkreślenia jednakże wymaga, że w orzecznictwie przyjmuje się również, iż dobrowolność opuszczenia lokalu oznacza wolny wybór osoby opuszczającej, niezależnie od tego, jakimi jest to spowodowane przyczynami, jeśli nie mają one charakteru niezgodnego z prawem (bezprawnego) zmuszenia do opuszczenia lokalu (por. wyrok NSA z 6 lipca 2007 r., II OSK 101/06, wyrok NSA z dnia 6 marca 2007 r., II OSK 401/06). Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11). IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych wyżej uregulowań prowadzi do następujących wniosków. 1. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu obie przesłanki (trwałość i dobrowolność) opuszczenia stałego miejsca pobytu skarżącego zostały spełnione. Po pierwsze, sam skarżący potwierdził, że od czasu sprawy rozwodowej pozostaje poza miejscem dotychczasowego zamieszkania, przebywa u rodziców w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Mając na uwadze, że o dobrowolności opuszczenia decyduje samodzielna rezygnacja nie wywołana przymusem fizycznym i psychicznym należy uznać, że w niniejszej sprawie opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu miało charakter dobrowolny. Skarżący posiada klucze do spornego lokalu, a poza tym jak sam przyznaje zdecydował o opuszczeniu lokalu ze względu na konflikty rodzinne i dobro dziecka. Potwierdził także, że nie widzi możliwości powrotu i wspólnego zamieszkiwania z żoną – S. M. Jak wskazano powyżej, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że kwestia konfliktów rodzinnych nie może stanowić uzasadnienia do uznania, że opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. 2. Fakt trwałego opuszczenia przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w P. został potwierdzony również w toku przeprowadzonego przez orzekające organy postępowania dowodowego. W celu wyjaśnienia, czy miejscem koncentracji życiowych interesów skarżącego jest sporny lokal organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny, podczas których zostało wykazane, że skarżący w spornym lokalu nie mieszka. Zresztą sam skarżący zapytany o powód braku pościeli w miejscu stałego zamieszkania oświadczył, że opuścił lokal i przebywa od roku u rodziców. Faktu tego nie zmieniają również przywołane przez skarżącego okoliczności cyklicznego wykonywania na posesji, czy też wewnątrz przedmiotowego lokalu prac remontowo-porządkujących. Zewnętrzne oznaki przebywania skarżącego w spornym lokalu, nie oznaczają automatycznie, że jego funkcje życiowe skoncentrowane są w tym właśnie lokalu. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym dana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Jak wykazał materiał dowodowy, miejscem takim dla skarżącego niewątpliwie nie jest budynek nr [...] przy ul. [...] w P. 3. Również zeznania świadków potwierdziły, że skarżący nie koncentruje swojego życia w spornym lokalu. Organ odwoławczy dał wiarę zeznaniom J. W., który potwierdził, że odkąd skarżący wyprowadził się ze spornego lokalu nie widuje go na przedmiotowej posesji. Podkreślenia wymaga, że zeznania te były spójne nie tylko z zeznaniami żony skarżącego ale również oświadczeniami samego skarżącego złożonymi w trakcie przeprowadzania dowodu z oględzin. Za uzasadnione w ocenie Sądu należy również przyjąć stanowisko organu o nieuwzględnieniu w postępowaniu wyjaśniającym dowodu w postaci zeznań pozostałych skarżących. Jakkolwiek świadkowie M. R. i L. B. zeznali, że widywali skarżącego w sąsiedztwie przedmiotowego budynku, jednak oświadczenia ich odwoływały się jedynie do przebywania przez skarżącego na przedmiotowej posesji (wskazano, że skarżący przyjeżdża w godzinach porannych, kosi trawę), a nie faktu jego stałego zamieszkiwania w tym lokalu. Również podniesiony w skardze zarzut nieuwzględnienia przez Wojewodę zeznań składanych przez D. S. nie jest zasadny. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, tj. protokołu przesłuchania świadka D. S. (k.72 i 73 akt administracyjnych), ww. nie potrafił jednoznacznie wskazać, czy skarżący zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały, czy nie. Dowód ten nie mógł zatem przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zasadnie więc nie został uwzględniony przez organy orzekające w sprawie. 4. Pozostałe przeprowadzone dowody, w tym przede wszystkim oględziny spornego lokalu potwierdziły, że skarżący nie koncentruje swoich spraw życiowych w tym lokalu. Przedmiotowy lokal, jak sam przyznaje, opuścił dobrowolnie, zatem swe centrum życiowe skoncentrował w innym miejscu. 5. W toku postępowania nie zostały naruszone art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Przepisy te zobowiązują organy administracji do zebrania w sposób pełny i wyczerpujący materiału dowodowego, rozpatrzenia tego materiału oraz dania temu wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Analiza akt sprawy oraz treści uzasadnienia decyzji administracyjnej, zdaniem Sądu, pozwala stwierdzić, że wymogi wynikające z wymienionych wyżej przepisów zostały spełnione. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, a materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Organ przesłuchał zainteresowane strony, świadków, dokonał oględzin spornego lokalu, a także wykorzystał informację dostarczoną przez Policję. Następnie dokonał kompleksowej oceny tego materiału przy uwzględnieniu poszczególnych środków dowodowych. W szczególności oparł ustalenia faktyczne na oświadczeniach samego zainteresowanego, przy czym odmówił wiarygodności niektórym jego twierdzeniom uzasadniając to zarówno zasadami logicznego rozumowania, jak również obiektywnymi okolicznościami ustalonymi w oparciu o inne wiarygodne dowody. 6. Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się zaś innych naruszeń procedury administracyjnej, które mogły mieć wpływ na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia. Konkludując należy uznać, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do wymeldowania Z. M. spod wskazanego adresu. X. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.