IV SA/Wa 422/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2009r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia przeglądu ekologicznego wniosku G. K. i J. K. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika p o s t a n a w i a: odmówić G. K. i J. K. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika P. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] stycznia 2009r. w przedmiocie zobowiązania do sporządzenia przeglądu ekologicznego. G. i J. K. w piśmie z 15 czerwca 2009r. wnieśli o dopuszczenie do udziału w sprawie toczącej się na skutek wniesienia powyższej skargi w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wniosku podali, iż wiedzę o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym powzięli z wydanego w sprawy [...] i doręczonego im postanowienia Prezydenta Miasta S. z [...] czerwca 2009r. o zwieszeniu postępowania toczącego się przed tym organem, a zmierzającego do ustalenia stopnia uciążliwości powstającej w związku wykonywaniem napraw, myciem, tankowaniem, parkowaniem i garażowaniem autobusów oraz busów na terenie nieruchomości przy ul. [...] w S. stanowiącej własność P. L. W ocenie wnioskodawców ich interesu prawnego dotyczy nie tylko postępowanie, w którym obecnie wydano postanowienie o zawieszeniu, ale i przedmiotowe postępowanie. Zauważyli, iż w poprzednio prowadzonym przez Prezydenta Miasta S. postępowaniu dotyczącym obowiązku sporządzenia przez skarżącego przeglądu ekologicznego brali udział. Wskazali także na fakt bezpośredniego sąsiedztwa z posesją skarżącego, skutkiem czego jest oddziaływanie negatywnych czynników w postaci emisji spalin, "smrodu" i hałasu emitowanych z działki skarżącego na ich działkę. Zgodnie z art. 28 K.p.a. powinni uczestniczyć także w tym postępowaniu, zarówno przez organami administracji (znak spraw: [...] [...]), jak i Sądem Administracyjnym, bowiem wykonanie przeglądu ekologicznego ma wpływ na wynik obecnie zawieszonego postępowania. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zaś według art. 33 § 2 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego [...]. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, iż ustawodawca w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozróżnia dwie grupy uczestników: a) uczestnicy z mocy prawa (art. 33 § 1 P.p.s.a.), b) uczestnicy dopuszczeni (na wniosek) do udziału w postępowaniu przez sąd (art. 33 § 2 P.p.s.a.). W pierwszym z wymienionych przypadków "sąd nie jest władny badać, czy wynik postępowania dotyczy interesu prawnego osób, które skargi nie wniosły, a brały udział w prowadzonym uprzednio postępowaniu administracyjnym i od wyniku tego badania uzależnić przyznanie tym podmiotom statusu uczestnika z mocy prawa (por. W. Chróścielewski, Strony i uczestnicy postępowania ądowoadministracyjnego, PiP 2004, nr 9, s.37)" (T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2008, s. 204). Innymi słowy, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym wyżej wskazanym podmiotom przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania i ich udział określa się jako obligatoryjny w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników (o których mowa poniżej). W drugim przypadku uczestnikiem postępowania może stać się podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, gdyż tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego. Przy czym dla uzyskania statusu uczestnika w przypadku uregulowanym w § 2 art. 33 P.p.s.a. nie wystarczy tylko zgłoszenie zamiaru uczestniczenia w postępowaniu na prawach strony, ale i konieczne jest wykazanie przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest wydanie postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie. Wnioskodawca winien więc przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 88). Powyższe dowodzi, iż dopuszczenie do udziału w sprawie zostało oparte na kryterium interesu prawnego. W ocenie Sądu pojęcie "interes prawny" użyty w art. 33 § 2 P.p.s.a. obejmuje swoim zakresem pojęcie "interesu prawnego" z art. 28 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 2004r., sygn. akt OSK 919/04 (OSP 2005, z. 11, poz. 128) uznał, że "istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawną [...], na podstawie której określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw lub obowiązków". Interes ten polega na istnieniu związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a rozstrzygnięciem zaskarżonego aktu lub czynnością. Oznacza to, że o uczestnictwo w sprawie może wystąpić, co do zasady, podmiot który wykazuje istnienie związku między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Interes prawny musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Innymi słowy mieć interes znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z 28.12.2007r., sygn. akt I OSK 1387/07, publ. Lex nr 365847). Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Stosownie do art. 237 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008r., nr 25, poz. 150) w razie stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko, organ ochrony środowiska może, w drodze decyzji, zobowiązać prowadzący instalację podmiot korzystający ze środowiska do sporządzenia i przedłożenia przeglądu ekologicznego. Legitymację materialnoprawną w postępowaniu dotyczącym opracowania przeglądu ekologicznego, czyli prawo uczestniczenia w nim na prawach strony ma więc podmiot posiadający interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. Skoro bowiem w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że aby można było mówić o wystąpieniu interesu prawnego, musi być on indywidualny, konkretny, osobisty, bezpośredni, realny, aktualny, czyli nie przewidywany w przyszłości, ewentualny ani hipotetyczny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (wyroki NSA: z 17.04.2007r., sygn. akt I OSK 755/06, publ. Lex nr 337023; z 2.02.1996r., sygn. akt IV SA 846/95, publ. OSP 1997/4/83; z 8.10.1987r., sygn. akt IV SA 498/87, publ. GAP 1988, nr 16; wyrok WSA w Warszawie z 28.10.2005r., sygn. akt IV SA/Wa 1321/05, publ. Lex nr 217393), to w sprawach opracowania przeglądu ekologicznego interesem takim legitymuje tylko podmiot korzystający ze środowiska. Natomiast wszystkie pozostałe podmioty posiadają tylko interes faktyczny, gdyż ich interes prawny będzie chroniony dopiero w postępowaniach toczącym się na podstawie wniosków wypływających z przeglądu ekologicznego. Na tym etapie ich interes prawny jest tylko hipotetyczny, a nie realny, co wyklucza podmioty, poza prowadzącym instalację, z udziału w omawianym rodzaju postępowań (K.Gruszecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz, Lex 2008, wyd. II; wyrok WSA w Opolu z 1.04.2008r., sygn. akt II SA/Op 36/08, publ. Lex nr 460827). W świetle treści przytoczonych przepisów prawa i poczynionych wywodów - w ocenie Sądu – wnioskodawcy nie mają interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, w którym to nie brali udziału. W konsekwencji nie przysługuje im legitymacja materialnoprawna pozwalająca na uznanie, że wynik przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć ich interesu prawnego. Do uznania za uczestnika postępowania, w efekcie dopuszczenia do udziału w sprawie na zasadzie art. 33 § 2 P.p.s.a., nie wystarczy fakt bycia stroną postępowania, w którym wydano postanowienie o zawieszeniu, jak również bezpośrednie sąsiedztwo z posesją skarżącego, skutkujące oddziaływaniem na ich działkę negatywnych czynników w postaci emisji spalin, "smrodu" i hałasu emitowanych. Również uczestnictwo w poprzednio prowadzonym przez Prezydenta Miasta S. postępowaniu w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego nie przesądza o interesie prawnym wnioskodawców w znaczeniu wyżej opisanym. W sytuacji więc braku interesu prawnego po stronie wnioskodawców, na który rzutowałby wynik postępowania sądowoadministracyjnego, czyli niespełnienia warunku z art. 33 § 2 P.p.s.a., Sąd na mocy powołanego przepisu orzekł jak w sentencji postanowienia.