IV SA/Wa 431/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi M. N. i B. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie - oddala skargę - A.B.– władająca nieruchomością nr ew. [...] położoną przy ul. [...] w R. złożyła w dniu [...] września 2012r. do Wójta Gminy R., wniosek o przywrócenie stanu poprzedniego na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w R. Zdaniem wnioskodawczyni, jej sąsiedzi (B. i M. N.) poprzez podwyższenie terenu swojej działki o ok. 0,5 metra doprowadzili do zalewania jej nieruchomości. Wójt Gminy R., decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2012r., poz. 145 ze zm.) odmówił uwzględnienia żądań A.B. zawartych w powyższym wniosku. Zdaniem organu I instancji, z materiału dowodowego sprawy (opinii biegłego) nie wynika, aby zmiana stosunków wodnych na gruncie o nr [...] szkodliwie wpływała na grunt sąsiedni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] grudnia 2013r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] stycznia 2013r. i zobowiązało skarżących B. i M. N. do wykonania rury drenarskiej wzdłuż muru oddzielającego ich działkę od działki A.B., na głębokości ok. 60 cm poniżej obecnego poziomu tej działki, odprowdzającej zebraną wodę do kanalizacji deszczowej, studni chłonnych lub zbiorników retencyjnych. Zdaniem organu, wykonanie tych urządzeń przez skarżących zagwarantuje prawidłowy spływ wód gruntowych z ich działki i zapobiegnie szkodom na działce sąsiedniej. Kolegium uznało, że opinia sporządzona przez biegłego z zakresu geologii wyjaśnia kluczowe dla sprawy okoliczności. Z dokumentu tego wynika, że na działce skarżących, której powierzchnia nie jest płaska i opada (nachyla się) w kierunku działki nr [...], został wysypany słabo przepuszczalny nasyp (gruz gliniasty) i ułożona kostka betonowa, co spowodowało podwyższenie terenu o około 60 cm. Taka budowa i uksztaltowanie terenu powoduje, że przy wysokim stanie wód podziemnych w obrębie działki nr ew. [...] woda gruntowa ma możliwość podniesienia się tylko do poziomu nasypu gliniastego, który z racji słabej przepuszczalności jest warstwą napinającą zwierciadło wody podziemnej. Ponieważ pod murem znajduje się grunt przepuszczalny, można mówić o tzw. zasadzie naczyń połączonych , co powoduje, że w tym samym czasie w obrębie działki nr. [...] poziom wody gruntowej bez przeszkód podnosi i może się podnieść powyżej powierzchni terenu. W ocenie biegłego, przekształcenie terenu działki nr [...] powoduje podtopienia nieruchomości A.B. i uniemożliwia jej prawidłowe użytkowanie gruntu. Tym samym A.B. może domagać się od właścicieli sąsiedniego gruntu tego, by wykonali na swoim gruncie rurę drenarską wzdłuż muru, na głębokości ok. 60 cm poniżej obecnego poziomu działki nr ew. [...]. M. i B. N. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013r. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący zmienili stan wodny na swoim gruncie, co szkodliwie wpłynęło na grunt sąsiedni, podczas gdy ewentualna zmiana stosunków wodnych na ten grunt nie wpływa. Nadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. : art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Strona skarżąca podkreśliła, że na nieruchomości została zamontowana rura odwadniająca, a budowa dodatkowej instalacji nie przyczyniłaby się do poprawy stosunków wodnych na gruncie, natomiast jej instalacja wiązałaby się z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów. Zdaniem skarżących ostateczna decyzja Kolegium ma więc istotne wady prawne i dlatego powinna ulec uchyleniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie A.B.– władająca nieruchomością o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] 11 w R., domagała się od organu zobowiązania właścicieli nieruchomości o nr ew. [...] do przywrócenia stanu poprzedniego na ich gruncie. Organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, ustalił że podwyższenie terenu działki o nr ew. [...] nie jest przyczyną zalewania terenu działki A.B. i dlatego decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. odmówił A.B wydania decyzji w trybie art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyni zarzuciła, że decyzja Wójta Gminy R. nie uwzględnia wniosków i ocen zaprezentowanych w opinii przez biegłego z zakresu geologii. Organ odwoławczy, po ponownym rozpoznaniu tej sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. - zaskarżoną do Sądu – uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły przesłanki do uwzględnienia żądania A.B. w zakresie przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom przez właścicieli działki nr [...] położonej przy ulicy [...] w R. Zdaniem Sądu to rozstrzygniecie znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy (opinii biegłego) oraz przepisach prawa procesowego (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) i materialnego (art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne). Zgodnie z przepisem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (...). Sąd jednocześnie podkreśla, że organ odwoławczy może wydać tę decyzję, jeżeli uznaje decyzję organu I instancji za nieprawidłową i jednocześnie nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 22 września 1981r., sygn. akt II SA 400/81, publ. ONSA z 1981r., nr 2, poz. 88). Według przepisu art. 29 ustawy – Prawo wodne właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może : 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust.1). Stosownie do art. 29 ust. 2 tej ustawy, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Natomiast, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 tej ustawy). A.B. w toku postępowania podnosiła konsekwentnie, że jej sąsiedzi poprzez nawiezienie ziemi i wybrukowanie kostką działki, podwyższyli jej poziom, co doprowadziło do zmiany stanu wody na gruncie i zmiana ta oddziałuje negatywnie na jej nieruchomość. Sąd wyjaśnia, że decyzja o nałożeniu na właściciela gruntu sankcji o których mowa w art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne może być wydana, jeżeli : po pierwsze – właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie i po drugie - zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Wynika z tego, że zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, by organ uwzględnił zgłoszone żądanie. Konieczne jest zaistnienie związku przyczynowego pomiędzy tą zmianą a szkodą na nieruchomości. Jeżeli postępowanie wyjaśniające potwierdzi istnienie tego związku, to wówczas organ jest zobowiązany nakazać, w drodze decyzji, właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2010r. sygn. akt II OSK 224/09). Sąd podkreśla, że postępowanie dowodowe, prowadzone w celu potwierdzenia zaistnienia powyższych okoliczności, musi się odbywać z zachowaniem wymogów wskazanych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym omawianej materii wielokrotnie wyrażano pogląd, że ocena zmiany stosunków wodnych na gruncie wymaga – co do zasady - wiadomości specjalnych i odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych oraz ewentualnie przeprowadzenia odpowiednich analiz, pomiarów, wyliczeń. Dlatego w celu wyjaśnienia, czy dokonane na nieruchomości prace doprowadziły do szkodliwej zamiany stanu wód na gruncie, zasadne jest dopuszczenie przez organ administracji dowodu z opinii biegłego (np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku : z dnia 15 czerwca 2010r., sygn. akt II SA/Bk 300/10, z dnia 6 marca 2013r., sygn. akt II SA/Bk 781/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010r., sygn. akt II SA/Lu 761/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Łd 336/13). Bezspornym w sprawie jest to, że w toku postępowania przed organem I instancji został przeprowadzony dowód z opinii biegłego z zakresu geologii w sprawie ewentualnego zakłócenia stosunków wodnych na działce o nr ew. [...]. Z tej opinii wynika, że na działce skarżących (o nr ew. [...]) został wysypany gruz gliniasty i ułożona kostka betonowa, co spowodowało podniesienie tej nieruchomości o ok. 60 cm. W trakcie oględzin biegły stwierdził ponadto, że teren tej nieruchomości nie jest płaski, ale obniża się w kierunku działki nr [...]. Działki nr [...] i [...] są odgrodzone murkiem z kratką ogrodzeniową posadowionym około 60 cm. pod ziemią. W opinii biegłego prace ziemne związane z podwyższaniem terenu działki nr [...] spowodowały zmianę kierunku spływu wód z tej działki na działkę sąsiednią ([...]). Zdaniem Sądu, opinia biegłego w pełni wyjaśnia te okoliczności sprawy, które są istotne dla zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. Biegły ustalił bowiem stan istniejący na obu nieruchomościach (s.6-8), ustalił stan poprzedni (s.10), kierunek przepływu wód podziemnych (s.11), szkody wywołane wskutek zmiany stanu wód (s.13). Ponadto w przekonujący sposób sformułował wnioski końcowe (s.13). Z ustaleń specjalisty wynika więc, że podwyższenie terenu działki nr [...] (wykonanie słabo przepuszczalnego nasypu) spowodowało zmianę stanu wody na gruncie i tym samym zalewanie terenu działki o nr [...]. Przy czym wyraźnie biegły upatruje źródeł zakłócenia stosunków wodnych nie w przepływie wód powierzchniowych, lecz podziemnych. Mechanizm zalewu został dokładnie opisany i narysowany na str. 11 opinii. Opinia ta jest jednoznaczna, logiczna i w pełni wyjaśnia związek przyczynowo-skutkowy między działaniem skarżących, a skutkiem w postaci zalewania działki A.B. W ocenie Sądu, organ odwoławczy, kierując się zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a., prawidłowo zwrócił uwagę i uwzględnił te poszczególne stwierdzenia i oceny zawarte w opinii, które niedwuznacznie dowodzą, że wykonanie słabo przepuszczalnego nasypu na nieruchomości skarżących spowodowało szkodę na gruncie sąsiednim. Zarzuty skargi zmierzają do podważenia dokonanych przez organ odwoławczy ustaleń faktycznych i co za tym idzie – przypisują organowi również naruszenie wyżej wymienionego przepisu prawa materialnego. Sprowadzają się do próby zakwestionowania wartości dowodowej wspomnianej opinii biegłego i wykazania, że nie stanowi ona dostatecznego dowodu dla stwierdzenia, że skarżący dopuścili się zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie ze szkodą dla gruntu sąsiedniego. Jak już powiedziano, Sąd nie podziela tego stanowiska i w związku z tym uznaje ten zarzut skargi za nieuzasadniony. Trzeba podkreślić, że : po pierwsze - skarżący zostali zapoznani z opinią biegłego i nie zgłosili do niej zastrzeżeń, po drugie - nie można wymagać od organów aby nieustannie, z własnej inicjatywy, poszukiwały dowodów korzystnych dla strony, w sytuacji gdy posiadany materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na wydanie rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu organ nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego akceptując ustalenia oparte głównie na opinii biegłego. Kolegium uwzględniło poszczególne stwierdzenia i oceny zawarte w tej opinii, które jednoznacznie dowodzą, że w sprawie istniały podstawy do zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne. Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że ustalone przez organ okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym i nie budzą wątpliwości. Sąd nie dostrzega więc uchybień procesowych organu administracji, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd nie może też uwzględnić zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Naruszenia tych przepisów nie można upatrywać wyłącznie w ocenie materiału dowodowego niekorzystnej dla strony skarżącej. Zdaniem Sądu Kolegium prawidłowo nakazało skarżącym wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Dlatego też nie dopuściło się naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. Kwestia natomiast nowych okoliczności faktycznych tj. podniesionej na etapie skargi rury odwodnieniowej jest nowym faktem, który na etapie postępowania administracyjnego nie był zgłaszany. Na rozprawie w dniu 21 maja 2014r, pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że rura ta odprowadza wodę z rynien budynku. Nie ma zatem żadnego związku z odprowadzaniem wody podziemnej, a napinanie lustra tej właśnie wody, nie zaś opadowej powoduje podtapianie działki A.B. Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.