IV SA/Wa 447/14
PostanowienieWSA w Warszawie2014-11-06
Skład orzekający: Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości prawnej, może skutecznie reprezentować swoich członków w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a jeśli tak, to w jaki sposób powinno wykazać umocowanie do reprezentacji?Ratio decidendi
Stowarzyszenie zwykłe, nieposiadające osobowości prawnej, posiada zdolność sądową, ale nie samodzielną legitymację procesową. Członkowie stowarzyszenia zwykłego posiadają legitymację procesową. Aby stowarzyszenie zwykłe mogło skutecznie działać w postępowaniu sądowoadministracyjnym, musi wykazać umocowanie do reprezentacji wszystkich swoich członków, co może nastąpić poprzez złożenie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków lub poprzez podpisanie skargi przez wszystkich członków.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwykłe wniosło skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dotyczącą środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Skargę podpisał M. S., wskazany jako przedstawiciel stowarzyszenia. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie wszystkich członków stowarzyszenia wraz z adresami, nadesłanie dokumentu potwierdzającego członkostwo oraz złożenie pełnomocnictwa dla M. S. udzielonego przez wszystkich członków lub podpisanie skargi przez wszystkich członków. Stowarzyszenie zakwestionowało wezwanie, składając zażalenie do NSA. Brak uzupełnienia braków formalnych spowodował odrzucenie skargi.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę stowarzyszenia zwykłego oraz zwrócono mu uiszczony wpis.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg stowarzyszenia [...] z siedzibą w S. oraz stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: 1. odrzucić skargę stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w P.; 2. zwrócić skarżącemu (stowarzyszeniu zwykłemu [...] z siedzibą w P.) cały uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (słownie: 200) złotych.
Stowarzyszenie zwykłe [...] z siedzibą w P. (dalej również: Stowarzyszenie, strona, skarżący) w piśmie z dnia 23 grudnia 2013 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Skarga została podpisana przez M. S.
M. S. wskazany jest w zaświadczeniu Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2008 r., którego potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię złożono do akt sprawy na wezwanie z dnia 12 marca 2014 r., jako przedstawiciel reprezentujący Stowarzyszenie.
W piśmie z dnia 29 września 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi z dnia 23 grudnia 2013 r. w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia poprzez:
1. wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich członków Stowarzyszenia wraz z ich aktualnymi adresami zamieszkania oraz
2. nadesłanie stosownego dokumentu potwierdzającego, że wskazane osoby są członkami Stowarzyszenia, a także
3. złożenie pełnomocnictwa dla M. S. udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia do reprezentowania przez niego Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym w niniejszej sprawie, ewentualnie podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia lub nadesłanie egzemplarza skargi podpisanego przez wszystkich członków Stowarzyszenia.
Wskazane wezwanie doręczono stronie w dniu 3 października 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 89 akt sprawy).
Stowarzyszenie zakwestionowało wezwanie, składając na w dniu 10 października 2014 r. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Jak wskazano na wstępie, [...] z siedzibą w P. jest stowarzyszenie zwykłym. Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm. – dalej również: Prawo o stowarzyszeniach) stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia i nie posiada osobowości prawnej.
W świetle art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej również: ppsa) stowarzyszeniu zwykłemu, jako organizacji społecznej nie posiadającej osobowości prawnej, przysługuje zdolność sądowa, czyli zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona.
Fakt, że stowarzyszenie zwykłe nie posiada osobowości prawnej oznacza, że tworzą je wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia działalności niezarobkowej, określonej w regulaminie działalności takiego stowarzyszenia. Regulamin, uchwalany zgodnie z art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach przez założycieli stowarzyszenia, reguluje tylko sposób działania osób fizycznych tworzących stowarzyszenie zwykłe. Nie mają tu zastosowania art. 10 i art. 11 Prawa o stowarzyszeniach, określające obowiązkowe elementy statutu oraz strukturę organizacyjną tzw. stowarzyszeń rejestrowych, które podlegają rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym i posiadają osobowość prawną. Dlatego też grupa osób tworzących stowarzyszenie zwykłe działa w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem, co jednoznacznie wynika z art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 1308/11. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stowarzyszenie zwykłe posiada zatem zdolność sądową, jednakże nie ma samodzielnej legitymacji procesowej, którą posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Dlatego też w sprawie, w której stowarzyszenie zwykłe występuje jako strona skarżąca, obowiązkiem Sądu jest zweryfikowanie w oparciu o przedłożone wraz ze skargą dokumenty, które osoby są członkami stowarzyszenia, uprawnionymi do wniesienia skargi (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 714/14, z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2525/12, z dnia 10 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 311/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wynika z art. 28 § 1 ppsa osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W świetle natomiast art. 29 ppsa organy te lub osoby zobowiązane są wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony jest brakiem formalnym skargi, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych w art. 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 53/09. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym wykazanie umocowania następuje za pomocą dokumentu urzędowego (odpis z Krajowego Rejestru Sądowego) lub prywatnego (statut, umowa spółki, regulamin stowarzyszenia).
Jak wskazano na wstępie, skargę z dnia 23 grudnia 2013 r. podpisał M. S. Z dokumentów złożonych jak dotąd do akt sprawy przez skarżącego nie wynika, czy wymieniony był umocowany przez wszystkich członków Stowarzyszenia, którzy w świetle poczynionych wyżej wywodów, posiadają legitymację procesową, do dokonania tej czynności w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W tych okolicznościach konieczne okazało się zobowiązanie strony do uzupełnienia braku formalnego skargi, po pierwsze poprzez podanie i udokumentowanie aktualnego stanu osobowego stowarzyszenia zwykłego [...] z siedzibą w P. (lit. a i b wezwania z dnia 29 września 2014 r.), a po drugie poprzez nadesłanie pełnomocnictwa udzielonego M. S. przez wszystkich członków Stowarzyszenia, bądź podpisanie skargi z dnia 23 grudnia 2013 r. przez wszystkich członków Stowarzyszenia (lit. c wezwania z dnia 29 września 2014 r.).
Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia 29 września 2014 r., kwestionując jego zasadność w zażaleniu z dnia 9 października 2014 r.
W związku z powyższym skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 29 oraz w zw. z 46 § 1 pkt 4 w zw. z art. 57 § 1 ppsa.
O zwrocie wpisu postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło