IV SA/Wa 46/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sadowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. K. W. w piśmie z dnia 9 listopada 2013 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 27 stycznia 2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 7 lutego 2014 r. wezwano K. W. do złożenia w terminie 21 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jej stan majątkowy i dochody, to jest: 1. oświadczenia wskazującego jednoznacznie, czy aktualnie pobiera rentę; 2. oświadczenia wyjaśniającego rozbieżność pomiędzy treścią jego oświadczenia z dnia 27 stycznia 2014 r., w którym nie wskazuje jakiegokolwiek źródła dochodu, podając, że opieka społeczna wspomaga go niewiele, a informacjami ujawnionymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z których wynika, że K. W. pod adresem wskazywanym przez skarżącego jako adres zamieszkania prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą K. W. Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "[...]"; 3. wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych; 4. dokumentu potwierdzającego, że otrzymuje on świadczenie z pomocy społecznej oraz wskazującego rodzaj i kwotę otrzymywanego świadczenia; 5. kopii wyroku orzekającego rozwód pomiędzy skarżącym a A. W. ze wskazaniem, czy wyrok jest prawomocny; 6. zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; 7. dokumentu potwierdzającego, że skarżący jest zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci oraz potwierdzającego podaną przez niego wielkość zasądzonych alimentów; 8. oświadczenia, czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne oraz; 9. oświadczenia wyjaśniającego, dlaczego podał, że dom wskazany przez niego w rubryce nr 7.1 formularza wniosku stanowi przedmiot wspólności małżeńskiej – należało wskazać, czy po rozwodzie dokonano podziału majątku wspólnego – jeżeli tak, to należało nadesłać kopię orzeczenia sądu w tej sprawie. Wezwanie z dnia 7 lutego 2014 r. do nadesłania wymienionych dokumentów i oświadczeń doręczono skarżącemu w dniu 27 lutego 2014 r. na adres wskazany w skardze (karta nr 3 akt sprawy) i w przedmiotowym wniosku (karta nr 16 akt sprawy), na zasadzie art. 73 § 1 - 4 ppsa. Ze znajdujących się na karcie nr 27 akt sprawy koperty, w której przesłano skierowane do skarżącego wezwanie oraz dołączonego do niej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka pocztowa była dwukrotnie awizowana w dniach 13 i 21 lutego 2014 r. Doręczyciel umieścił na potwierdzeniu odbioru adnotację "adresat nieobecny" oraz informację o tym, że zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej umieszczono w drzwiach adresata. Zwrot do nadawcy (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) nastąpił w dniu 28 lutego 2014 r. z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie. Należy nadmienić, że w piśmie z dnia 14 stycznia 2014 r. (karty nr 13-14 akt sprawy) skarżącego pouczono o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie zamieszkania lub adresu do doręczeń (zwrotne potwierdzenie odbioru na karcie nr 15 akt sprawy). Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "c" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Do tej kategorii spraw zalicza się sprawa ze skargi K. W. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją stwierdzono bowiem nieważność orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 22/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że zwolnienie przysługujące skarżącemu ma charakter ustawowy, co oznacza, że nie ma on obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym, jak też przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W sytuacji ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi. W konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. "c" ppsa orzeczono, jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odrębnie natomiast należało rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Z treści powołanego wyżej art. 246 § 1 ppsa wynika, że podstawą orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Przywołana regulacja nie pozostawia również wątpliwości, co do tego, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. To zatem wnioskodawca zobowiązany jest w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości wykazać w oświadczeniu o sanie rodzinnym, majątku i dochodach, że jego możliwości płatnicze nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, bądź, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 255 ppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W trybie powołanego przepisu wystosowano do K. W. wezwanie z dnia 7 lutego 2014 r. Złożone przez stronę oświadczenie z dnia 27 stycznia 2014 r. jest bowiem niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, a ponadto budzi wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy. Termin do wykonania wezwania z dnia 7 lutego 2014 r. bezskutecznie upłynął w dniu 20 marca 2014 r. Wprawdzie w dniu 22 kwietnia 2014 r. skarżący przesłał do Sądu pismo z dnia 22 kwietnia 2014 r. wraz z kopią zaświadczenia lekarskiego z dnia 17 kwietnia 2014 r., jednakże niewątpliwie nie uczynił w ten sposób zadość nałożonemu nań zobowiązaniu. Nie składając do akt sprawy wymaganych dokumentów i oświadczeń skarżący uniemożliwił zatem dokonanie oceny jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Trzeba przy tym podkreślić, że brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam uchyla się od złożenia niezbędnych do oceny tej sytuacji dokumentów. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa orzeczono, jak w punkcie drugim postanowienia.