IV SA/Wa 46/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: I. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia kosztów sądowych; II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. K. W. w piśmie z dnia 9 listopada 2013 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 27 stycznia 2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 7 lutego 2014 r. wezwano K. W. do złożenia w terminie 21 dni od dnia otrzymania wezwania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jego stan majątkowy i dochody. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie była dwukrotnie awizowana w dniach 13 i 21 lutego 2014 r. i uznano ją za skutecznie doręczoną w dniu 27 lutego 2014 r. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Od postanowienia tego skarżący wniósł sprzeciw, do którego dołączył: protokół negocjacji z dnia [...] grudnia 2012 r. pomiędzy Dyrektorem Powiatowego Urzędu Pracy w L. a skarżącym dotyczących warunków umowy o przyznanie jednorazowo środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na podjęcie działalności gospodarczej przez osobę niepełnosprawną: szkolenie kierowców; zawiadomienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L.: 1) z dnia [...] października 2012 r. o podwyższeniu świadczeń alimentacyjnych i stanie zaległości, 2) z dnia [...] czerwca 2013 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, 3) z dnia [...] maja 2012 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z wezwaniem do zapłaty długów, 4) z dnia [...] czerwca 2013 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, 5) z dnia [...] maja 2012 r. o wniosku o ujawnienie w księdze wieczystej kolejnego wierzyciela; postanowienie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia [...] września 2012 r. o dokonaniu podziału wyegzekwowanej od dłużnika kwoty 500,00 zł; odpis wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...] orzekającego rozwód małżeństwa A. W. i K. W. i zasądzający od K. W. na rzecz dwojga małoletnich dzieci alimenty w kwotach 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z dzieci; odpis postanowienia Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...] o zwolnieniu K. W. z kosztów sądowych w całości i ustanowieniu dla niego adwokata z urzędu. Pismem z dnia 11 czerwca wezwano skarżącego: a) do złożenia oświadczenia wyjaśniającego jednoznacznie, czy aktualnie pobiera on rentę – jeżeli tak, to należy nadesłać dokument wskazujący aktualną wysokość otrzymywanego świadczenia (np. kopię odcinka pocztowego przekazu pieniężnego lub decyzji ustalającej aktualną wysokość świadczenia); b) do złożenia oświadczenia wyjaśniającego rozbieżność pomiędzy treścią jego oświadczenia z dnia 27 stycznia 2014 r., w którym nie wskazuje jakiegokolwiek źródła dochodu, podając, że opieka społeczna wspomaga go niewiele, a informacjami ujawnionymi w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z których wynika, że K. W. pod adresem [...], [...] S. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...], którego przeważająca działalność gospodarcza polega na sprzedaży detalicznej części i akcesoriów do pojazdów samochodowych (status indywidualnej działalności – "aktywny"); c) do nadesłania wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych – w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych, a także rachunków bankowych otwartych dla prowadzonej przez niego działalności gospodarczej – z okresu ostatnich trzech miesięcy; d) do nadesłania dokumentu (np. kopii decyzji o przyznaniu świadczenia z opieki społecznej) potwierdzającego, że otrzymuje on świadczenie z pomocy społecznej oraz wskazującego rodzaj i kwotę otrzymywanego świadczenia; e) do nadesłania zaświadczenia o sytuacji rodzinnej wydanego przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy; f) do złożenia oświadczenia, czy wobec niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne – jeżeli tak, to należy nadesłać kopię dokumentu potwierdzającego prowadzenie egzekucji (np. zawiadomienia o wszczęciu egzekucji); g) do złożenia oświadczenia wyjaśniającego dlaczego podał, że dom wskazany przez niego w rubryce nr 7.1 formularza wniosku stanowi przedmiot wspólności małżeńskiej – należy wskazać, czy po rozwodzie dokonano podziału majątku wspólnego – jeżeli tak, to należy nadesłać kopię orzeczenia sądu w tej sprawie. Poinformowano K. W., że powyższe dokumenty są niezbędne do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz o tym, że dokumenty te musząc być aktualne. Przy piśmie z dnia 6 lipca 2014 r. K. W. nadesłał: dowód wypłaty w dniu 25 czerwca 2014 r. kwoty 153,00 zł z rachunku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy S. tytułem zasiłku; kopię postanowienia Wójta Gminy T. z dnia [...] stycznia 2012 r. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wypłaconych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na rzecz małoletnich dzieci skarżącego; ponownie kopię wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...] orzekającego rozwód małżeństwa A. W. i K. W. i zasądzającego od K. W. na rzecz dwojga małoletnich dzieci alimenty w kwotach 300 zł miesięcznie na rzecz każdego z dzieci; kopię wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...] zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...] w ten sposób, że zasadzone na rzecz małoletnich dzieci skarżącego alimenty w kwotach po 300,00 zł miesięcznie podwyższa do kwot po 350,00 zł miesięcznie; kopię zawiadomienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia [...] maja 2014 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zgodnie z wnioskiem wierzyciela: Sądu Rejonowego w L. w celu wyegzekwowania od dłużnika K. W. następujących należności: 1) koszty sądowe – 143.805,87 zł i 2) koszty egzekucji – 11.531,20 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej także jako "p.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Do tej kategorii spraw zalicza się sprawa ze skargi K. W. W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją stwierdzono bowiem nieważność orzeczenia o niepełnosprawności wydanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt I OZ 22/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że zwolnienie przysługujące skarżącemu ma charakter ustawowy, co oznacza, że nie ma on obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi), poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym, jak też przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W sytuacji ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych nie wydaje się w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi. W konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Wobec powyższego, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odrębnie natomiast należało rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Z nadesłanego przez K. W. zawiadomienia komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia [...] maja 2014 r. wynika, że zajęto wierzytelność z jego rachunku bankowego w celu wyegzekwowania na rzecz wierzyciela: Sądu Rejonowego w L. od skarżącego następujących należności: a) kosztów sądowych – 143.805,87 zł; 2) kosztów egzekucji – 11.531,20 zł. Wnioskodawca nadesłał również kopię wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...] którym, po rozpoznaniu apelacji małżonki skarżącego A. W., zmieniono wyrok Sądu Okręgowego w N. z dnia [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...] w ten sposób, że zasadzone na rzecz małoletnich dzieci skarżącego alimenty w kwotach po 300,00 zł miesięcznie podwyższono do kwot po 350,00 zł miesięcznie. Nadesłane dokumenty niewątpliwie wskazują, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych ze skorzystaniem z pomocy profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w punkcie drugim postanowienia.