IV SA/Wa 460/12

WyrokWSA w Warszawie2012-10-09

Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Łukasz Krzycki, Agnieszka Łąpieś-Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo rozpoznało odwołanie skarżących od decyzji Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, uwzględniając zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz oceny operatu szacunkowego?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przepisy postępowania, w szczególności art. 15 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpoznanie w sposób merytoryczny wszystkich zarzutów odwołania, w tym kluczowych kwestii dotyczących oceny operatu szacunkowego i związku między uchwaleniem planu miejscowego a wzrostem wartości nieruchomości. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego co do prawidłowości doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowania, jednakże brak merytorycznego odniesienia się do pozostałych zarzutów uniemożliwił prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu planu miejscowego. Po kilku decyzjach organów pierwszej instancji i uchyleniach przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydano decyzję ustalającą opłatę. Odwołanie od tej decyzji zostało utrzymane w mocy przez SKO. Skarżący zarzucili m.in. wadliwe doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania, naruszenie przepisów dotyczących operatu szacunkowego oraz niezgłoszenie roszczenia w terminie. WSA uchylił decyzję SKO, uznając naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. i stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od SKO w W. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w G., K. Sp. z o.o. z siedzibą w G., O. Sp. z o.o. z siedzibą w G. oraz R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących: - P. S.A. z siedzibą w G. kwotę 3 306 (trzy tysiące trzysta sześć) złotych, - O. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 3 296 (trzy tysiące dwieście dziewięćdziesiąt sześć) złotych, - R. K. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych, - K. Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/WA 460/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Prezydent W. orzekł o pobraniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości od R. K. w wysokości 2.727,62 zł, od P. S.A. w wysokości 64 674,36 zł, od K. Spółki z.o.o. w wysokości 2 398,81 zł i od O. Spółki z.o.o w wysokości 63 928,52 zł. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., które przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Prezydent W. orzekł o pobraniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości od R. K. w wysokości 2.459,04 zł, od P. S.A. w wysokości 58.306, 10 zł, od K. Spółki z.o.o. w wysokości 2162,61 zł i od O. Spółki z.o.o w wysokości 57 633, 71 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r, uchyliło opisaną wyżej decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Zarząd Dzielnicy [...] Miasta W. orzekł o pobraniu jednorazowej opłaty od: R. K. w kwocie 1.248,90 zł, P. Spółki Akcyjnej w wysokości 29.612, 57 zł, K. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w wysokości 1098,35 zł, O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w wysokości 29 271,07 zł z tytułu wzrostu wartości prawa użytkowania wieczystego nieruchomości objętej KW [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 20 000 m2, położonej w rejonie ulicy [...] i ulicy [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli P. S.A. w G., K. Spółka z.o.o. w G., O. Spółka z.o.o. w G. i R. K. podnosząc naruszenie art. 43 k.p.a., art. 42 k.p.a. oraz art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż doręczenie zawiadomienia w miejscu pracy R. K. do rak osoby trzeciej zostało dokonane prawidłowo, a zatem stanowiło ono skuteczne zgłoszenie roszczenia o zapłatę jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy przepisy procedury administracyjnej nie przewidują doręczenia zastępczego w miejscu pracy, co zdaniem odwołujących oznaczało, iż postępowanie nie zostało wszczęte prawidłowo, a tym samym nie doszło do zgłoszenia roszczenia w terminie 5 lat od dnia, w którym przedmiotowy plan miejscowy stał się obowiązujący. Odwołujący wywodzili, iż decyzja narusza art. 45 k.pa. . oraz art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 37 ust.3 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w stosunku do P. S.A., K. Spółki z.o.o. O. Spółki z.o.o do rąk osób trzecich nie posiadających pełnomocnictw pocztowych, zostało dokonane prawidłowo, a zatem stanowiło ono skuteczne zgłoszenie roszczenia o zapłatę jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, podczas gdy przepisy procedury administracyjnej przewidują doręczenie jednostkom organizacyjnym wyłącznie do rąk osób uprawnionych, co oznacza, iż postępowanie nie zostało wszczęte prawidłowo, a tym samym nie doszło do zgłoszenia roszczenia w terminie 5 lat od dnia, w którym przedmiotowy plan miejscowy stał się obowiązujący. Odwołujący zarzucili ponadto naruszenie art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie rozpoznanie w zaskarżonej decyzji wniosku o umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jego prowadzenia z uwagi na niezgłoszenie roszczenia o zapłatę jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy stał się obowiązujący. Ponadto odwołujący zarzucili decyzji naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nie ustosunkowanie się do zastrzeżeń stron do operatu szacunkowego z dnia 29 listopada 2010 r., poczynionych w piśmie strony z dnia 28 stycznia 2011 r. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odwołujący wywodzili, naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 104 § 1 k.p.a., art. 36 ust. 4 i art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 pkt 16 i art. 152 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz § 50 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące wydaniem decyzji na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w sposób niezgodny z przepisami. Zdaniem odwołujących w sprawie został naruszony art. 123 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące nie doręczeniem skarżącym postanowienia o przekazaniu rozpoznania sprawy Zarządowi Dzielnicy [...] Miasta W. Odwołujący zarzucili także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] spowodowało wzrost wartości nieruchomości, skutkujący wydaniem zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO w W. stwierdziło, że zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zgodnie zaś z art. 45 k.p.a., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Organ przytoczył treść orzeczenia NSA z dnia 6 lipca 1999 r. iż, "Listonosz, doręczając jednostce organizacyjnej pismo, nie ma obowiązku sprawdzania, czy pismo odbiera uprawniona osoba. To znaczy, obowiązkiem jednostki organizacyjnej (osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru dokonywała osoba upoważniona". SKO w W. stwierdziło, iż R. K. jest Prezesem Zarządu P. S.A. w G. Na adres spółki wysłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania dla R. K., jako osoby fizycznej. Przesyłkę wysłano więc na adres miejsca pracy, skoro R. K. jest Prezesem Zarządu P. S.A. w G. To zaś, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje stempel P. S.A. nie zmienia, że przesyłka ta została skutecznie doręczona. Wobec tego - w ocenie SKO- brak jest podstaw do umorzenia postępowania względem R. K. To samo, zdaniem organu, dotyczy K. Sp. z o.o. i O. Sp. z o.o. Listonosz nie miał bowiem obowiązku sprawdzania, czy pismo zawierające zawiadomienie o wszczęciu postępowania odbiera osoba uprawniona. Rzeczą tych stron, jako osób prawnych było takie zorganizowanie odbioru pism, aby czyniły to osoby upoważnione. A zatem, w ocenie organu i w tym przypadku nie ma podstaw do umorzenia postępowania względem K. Sp. z o.o. i O. Sp. z o.o. Następnie organ przywołał treść przepisów art. 36 ust 4 i 37 ust. 1 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 152 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywiodło, że wbrew twierdzeniom odwołujących się, organ I instancji w reakcji na ich pismo z dnia 28 stycznia 2011 r., zwrócił się pismem z dnia 10 lutego 2011 r. do autora operatu szacunkowego, aby ustosunkował się on do zarzutów stron postępowania. Pismem z dnia 18 marca 2011 r. autor operatu szacunkowego przedstawił swoje stanowisko odnośnie zarzutów i zastrzeżeń sformułowanych przez pełnomocnika stron w piśmie z dnia 28 stycznia 2011 r. W piśmie tym, rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż podejścia i metody szacowania dokonał zgodnie z art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nadto, rzeczoznawca majątkowy wskazał dlaczego nastąpił wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia nowego planu. Objaśnił szczegółowo, że nowy plan zawiera bardziej szczegółowe określenie przeznaczenia szacowanej nieruchomości, co niewątpliwie wpłynęło na wzrost wartości nieruchomości. Zdaniem Kolegium rzeczoznawca majątkowy wskazał także w sposób prawidłowy nieruchomości, które wziął do porównania, jak również wykazał poprawnie kwestię kształtowania się cen analizowanych nieruchomości. W ocenie Kolegium, rzeczoznawca majątkowy słusznie także podniósł, iż nie ma możliwości, jak tego żądają odwołujący się, aby dobrać do analizy nieruchomości reprezentujące niemal pełne podobieństwo do nieruchomości wycenianej. Zdaniem Kolegium , rzeczoznawca majątkowy nie popełnił błędu w doborze nieruchomości do analizy. Wziął pod uwagę te, które obszarowo są najbardziej zbliżone do wycenianej nieruchomości. W tej sytuacji, w ocenie organu, nie można powiedzieć, aby w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 36 ust. 4 i art. 37 ust, 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 151 ust. 1, art. 153 ust. 1, art. 154 ust. 1 i art. 4 pkt 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także § 50 rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli P. Spółka Akcyjna z siedzibą w G., K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G., O. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. oraz R. K. Skarżący zarzucili decyzji naruszenie przepisów postępowania, którym uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. - art. 43 k.p.a., art. 42 k.p.a. oraz art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. wzw.z art. 37 ust. 4 oraz art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w miejscu pracy R. K. do rąk osoby trzeciej zostało dokonane prawidłowo i skutecznie, a w konsekwencji przyjęcie, iż doszło do skutecznego zgłoszenia roszczenia o zapłatę jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy przepisy procedury administracyjnej nie przewidują doręczenia zastępczego w miejscu pracy, co oznacza, iż postępowanie nie zostało wszczęte prawidłowo, a tym samym nie doszło do zgłoszenia roszczenia w terminie 5 lat od dnia, w którym przedmiotowy plan miejscowy stał się obowiązujący; - art. 45 k.p.a. oraz art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 4 oraz art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w stosunku do P. SA w G., K. sp. z o.o. w W., O. sp. z o.o. w G. do rąk osób trzecich nie posiadających pełnomocnictw pocztowych, a tym samym do rąk osób nieuprawnionych zostało dokonane prawidłowo i skutecznie, a w konsekwencji przyjęcie, iż doszło do skutecznego zgłoszenia roszczenia o zapłatę jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy przepisy procedury administracyjnej przewidują doręczenia jednostkom organizacyjnym wyłącznie do rąk osób uprawnionych, co oznacza, iż postępowanie nie zostało wszczęte prawidłowo, a tym samym nie doszło do zgłoszenia roszczenia w terminie 5 lat od dnia, w którym przedmiotowy plan miejscowy stał się obowiązujący; - art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a w z w. z art. 104 § 1 k.p.a., art. 37 ust. 1 oraz art. 37 ust. 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 4 pkt 16 i art. 152 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące wydaniem decyzji na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w sposób niezgodny z wymienionymi przepisami, podczas gdy organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest przeanalizować operat szacunkowy stanowiący dowód w sprawie pod kątem jego poprawności oraz zgodności z obowiązującymi przepisami; Skarżący zarzucili także naruszenie prawa materialnego tj. - art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie, skutkujące wydaniem skarżonej decyzji w oparciu o operat szacunkowy po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia w sytuacji, gdy jego aktualność nie została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego na podstawie przepisu art 156 ust. 4 ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami; - art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] spowodowało wzrost wartości nieruchomości, skutkujący wydaniem zaskarżonej decyzji. Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] Miasta W. z dnia [...] marca 2011 roku - w całości oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według 3 - krotności stawki minimalnej określonej Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W obszernym uzasadnianiu skarżący podali szczegółową argumentację odnoszącą się do poszczególnych zarzutów. W piśmie z dnia 31 lipca 2012 r. skarżący podnieśli, iż art., 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym został w sposób nieprawidłowy zastosowany przez organ, albowiem umowa z 9 grudnia 2003 r. na którą w decyzjach powołały się organy administracji nie stanowi umowy sprzedaży lecz inny typ umowy. Powołany powyżej artykuł ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do czasu zmiany nowelizacją z dnia 28 listopada 2003r. wiązał pobranie jednorazowej opłaty jedynie w sytuacji zawarcia umowy sprzedaży. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymała argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co czyni skargę zasadną. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga jest zasadna, ale z innych przyczyn, niż w niej wywiedziono. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując sprawę dopuściło się bowiem naruszenia art. 15 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 §. 3 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Realizacja zasady zawartej w tym przepisie nie sprowadza się jedynie do wydania rozstrzygnięć przez organy dwóch instancji. Konieczne jest aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2011 r., II OSK 1147/10, LEX nr 1083547, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011 r., II FSK 1852/09, LEX nr 1081276). Zadaniem organu odwoławczego jest więc ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a nie jedynie kontrola decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Organ winien więc rozpatrzeć wszystkie żądania stron i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji, w tym odnieść się w sposób szczegółowy do zarzutów odwołania (zobacz wyrok NSA z 27 maja 1998 r., IV SA/1130/96 - LEX nr 43290). Zgodnie z art. 140 k.p.a. w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Oznacza to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno kierować się zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dopiero całokształt zebranego materiału dowodowego może stanowić podstawę oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Wykonanie wymogów wynikających z przywołanych przepisów jest konieczne dla prawidłowego ustalenia normy prawnej znajdującej zastosowanie w danej sprawie, a w konsekwencji, ustalenia sytuacji prawnej stron postępowania, zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym. Jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i skonfrontowanie go ze stanem faktycznym opisanym w danej normie w celu ustalenia ich zgodności. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. i z zachowaniem zasady zawartej w art. 11 k.p.a. Przedstawione powyżej normy prawne zostały naruszone w toku postępowania prowadzonego przez organ drugiej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odniosło się jedynie do zarzutu odwołania dotyczącego nieprawidłowości doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w tej części stanowisko organu, co do braku podstaw do stwierdzenia, że zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie dotyczącej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości zostały doręczone w sposób nieprawidłowy. W myśl art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis ten zawiera więc dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą, związaną z osobą odbierającą. Jeśli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 k.c.). Strony nie negują prawidłowości adresu na który wysyłana była korespondencja w toku postępowania. Druga przesłanka skuteczności doręczenia dotyczy osoby odbierającej. Skutek wywołuje jedynie doręczenie do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. To właśnie spełnienie tej przesłanki jest przez strony tj. P. S.A., K. Spółkę z.o.o. i O. Spółkę z.o.o. negowane. Należy zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, LEX nr 37900, że to na osobie prawnej ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, by doręczanie pism w lokalu ich siedziby było możliwe a także, że osobę prawną obciąża takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by odbioru dokonywała osoba upoważniona. Zaniedbania w tym zakresie obciążają podmiot, jeśli zatem nie ma osoby specjalnie upoważnionej do odbioru korespondencji, to za osobę upoważnioną należy uznać każdą osobę, która ze względu na swa funkcję w strukturze organizacyjnej podmiotu odbioru takiego faktycznie dokonuje. Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi zatem być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa. Niezasadny jest więc w tym zakresie zarzut skargi, że odbioru pisma w lokalu osoby prawnej może dokonywać jedynie osoba posiadająca pełnomocnictwo udzielone zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych ( Dz. U. nr 5, poz. 34). Zauważyć należy, że powyższy akty wykonawczy został wydany w oparciu o art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 130, poz. 1188). Dodać należy, że podnoszona przez skarżących okoliczność, iż rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych jest aktem prawnym, który wszedł w życie w terminie późniejszym nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że Kodeks postępowania administracyjnego ma rangę ustawy, a rozporządzenie na które powołują się skarżący jest aktem podustawowym. Z uwagi na hierarchiczność aktów prawnych nie mogło więc ono zmienić treści zapisów zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Pełnomocnictwo o którym mówi § 18 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie jest tożsame z pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism w rozumieniu art. 45 k.p.a.. Paragraf 18 ust, 1 rozporządzenia dotyczy ustanowienia pełnomocnika procesowego i to zarówno przez osoby fizyczne jak i osoby prawne. Zapis par. 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych nie przesądza o każdoczesnej konieczności ustanowienia przez osobę prawną pełnomocnika do odbioru pism procesowych. Zgodnie bowiem z art. 45 k.p.a to obowiązkiem jednostki organizacyjnej ( osoby prawnej) jest takie zorganizowanie odbioru pism, by odbioru tego dokonywała osoba upoważniona ( por. wyrok NSAz dnia 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, LEX nr ( por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 1999 r., I SA/Po 1829/98, LEX nr). Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi zatem być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa. Ponadto zauważyć należy, że skarżący nie wykazali, iż doręczenie to nastąpiło do rąk osób nieuprawnionych. Ustosunkowując się do zarzutu skargi dotyczącego nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania dla R. K., stwierdzić należy, iż doręczenie skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postępowania na adres miejsca pracy i odbiór tej przesyłki przez pracownika firmy, a nie skarżącego nie skutkuje jednoznacznym stwierdzeniem, iż postępowanie nie zostało w sprawie wszczęte. Zwrócić należy uwagę, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego ma umożliwić stronom realizację uprawnień procesowych określonych przepisami k.p.a. przez podejmowanie przez nie czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. Z tego też względu nie jest istotna forma tego powiadomienia, lecz fakt, czy strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie, a więc to, czy powzięły wiadomość o wszczęciu postępowania administracyjnego. Uzyskanie przez stronę informacji o wszczęciu postępowania administracyjnego w określonej sprawie umożliwia stronie podjęcie stosownych działań w danej sprawie i pozwala na zadbanie o należytą ochronę własnych interesów prawnych ( por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2394/10, LEX nr 1145593). Skarżący nie kwestionował faktu, iż wiedział o wszczęciu postępowania, a jedynie podnosił, że uzasadnienie zostało mu doręczone w sposób nieprawidłowy. Podkreślić należy, że R. K. jest prezesem P. S.A., któremu to podmiotowi zostało doręczone w sposób prawidłowy zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżących nie było podstaw do umorzenia postępowania, albowiem roszczenie zostało zgłoszone w terminie 5 lat, o którym mowa w art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( DZ. U. z 2012 r., poz. 647). W pozostałym zakresie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie odniosło się w sposób merytoryczny do zarzutów zawartych w odwołaniu. Za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 1998r., IV SA 1130/96, LEX nr 43290 powtórzyć należy, że "Jedno zdanie, mające zastąpić uzasadnienie, nie niesie żadnej merytorycznej treści. Brak w motywach decyzji jakiegokolwiek ustosunkowania się do zarzutów odwołania ( ) pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z zasady dwuinstancyjności (art. 15 kpa)." Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( DZ. U. z 2012 r., poz. 647), zgodnie z którym "jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości." Zadaniem organu było więc rozważenie czy istnieje związek pomiędzy uchwaleniem planu miejscowego, a wzrostem wartości nieruchomości. Skarżący w odwołaniu zarzucali, że taki związek nie istnieje. Organ nie wypowiedział się w tym zakresie. Nie można bowiem uznać za prawidłowe rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. sprowadzające się jedynie do ogólnikowych stwierdzeń, iż biegły wskazał dlaczego nastąpił wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia nowego planu. Tym samym organ dopuścił nienaruszenia art. 80 k.p.a. Skarżący w odwołaniu zarzucali, że operat szacunkowy został sporządzony z naruszeniem art. 152 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i § 50 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Podnieśli, iż w operacie szacunkowym została wyceniona wartość nieruchomości po uchwaleniu Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego rejonu [...] podejściem porównawczym, przy zastosowania metody porównania parami. Natomiast zdaniem skarżących nie wyceniono wartości nieruchomości przed wejściem planu w życie. Zamiast tego wartość nieruchomości przed wejściem planu w życie została ustalona w ten sposób, że rzeczoznawca wziął pod uwagę wartość nieruchomości po uchwaleniu planu miejscowego, który skorygował współczynnikiem korygującym. Skarżący podnosili, że tego rodzaju metodologia wyceny nie jest przewidziana w ustawie o gospodarce nieruchomościami, a nadto w operacie nie przeanalizowano jakiejkolwiek transakcji mającej miejsce przed wejściem w życie planu miejscowego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się przez organ do opisanego wyżej kluczowego zarzutu stron. Przy czym zauważyć należy, że to na organie ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a co za tym idzie obowiązek oceny wartości operatu szacunkowego. Dotyczy to podejścia, metody i techniki szacowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego. Organ rozpoznający sprawę ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przedstawiony operat pod względem zgodności ze stosowanymi przepisami, ale również czy jest logiczny i zupełny ( por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., I OSK 2085/11, LEX nr 1120654). Brak rozpatrzenia sprawy w tym zakresie spowodował naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, w związku z powyższym ocena zarzutów skargi odnosząca się do tych zagadnień przez Wojewódzki Sąd Administracyjny należy uznać jako przedwczesne. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien w sposób szczegółowy odnieść się do powyższych zarzutów odwołania, one bowiem stanowią istotę rozpatrywanej sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. winno mieć na względzie, iż jest zobligowane do ponownego merytorycznego jej rozstrzygnięcia, a więc poczynienia stosownych ustalenia faktycznych, odniesienie się szczegółowo do meritum zagadnienia ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów odwołania. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami to jest wydania decyzji w oparciu o operat szacunkowy po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia w sytuacji, gdy jego aktualność nie została potwierdzona przez rzeczoznawcę majątkowego stwierdzić należy, iż zarzut ten nie jest zasadny. Nie kwestionowanym jest że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało decyzję w sytuacji, gdy upłynęło już 12 miesięcy od sporządzenia operatu szacunkowego bez potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego, a co za tym idzie stanowiło to naruszenie art. 156 ust. 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit a naruszenie prawa materialnego, aby skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji, musi mieć wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku nie można dopatrzyć się takiego wpływu, albowiem wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustalana jest na dzień jej sprzedaży ( art 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ). Nie można zgodzić się z zarzutem skarżących, iż do czasu nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2003r., art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wiązał obowiązek zapłaty opłaty planistycznej ze sprzedażą nieruchomości. Umowa rozporządzająca stanowiąca podstawę naliczenia tej opłaty, na którą powołuje się organ nie jest umową sprzedaży a stanowi inny typ umowy. Niekwestionowanym jest, że umowa z dnia 9 grudnia 2003r. została zawarta w wykonaniu zobowiązania zawartego w warunkowej umowie sprzedaży z dnia 12 czerwca 2003 r. zmienionej umową z dnia 2 września 2003 r. Zauważyć należy, że co do zasady w systemie prawa polskiego mamy do czynienia z umowami przenoszącymi własność o podwójnym skutku ( obligacyjno - rzeczowym). Wynika to wprost z art. 155 § 1 kc, który stanowi, że "Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły." Takim szczególnym przepisem wyłączającym podwójny skutek umowy sprzedaży ( przenoszącej własność) jest art. 157 § 1 kc , który daje możliwość jej zawarcia pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu. Zostaje wówczas wyłączony skutek rzeczowy w postaci przejścia własności. Do przeniesienia tego prawa, czyli osiągnięcia skutku rzeczowego umowy sprzedaży niezbędne jest dodatkowe porozumienie stron obejmujące ich bezwarunkową zgodę na przeniesienie własności ( art. 157 § 2 kc. W sytuacji braku zawarcia takiego porozumienia w formie aktu notarialnego własność nieruchomości nie zostaje przeniesiona w drodze umowy sprzedaży. Nieuzasadnione więc jest twierdzenie skarżących, że organ orzekając o pobraniu jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości winien się oprzeć na umowie zobowiązującej, albowiem nie przenosiła ona prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 535 kc przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz. Przeniesienie własności nieruchomości nastąpiło dopiero po zawarciu umowy o skutku rzeczowym tj. przenoszącej własność w wyniku wykonania zobowiązania zawartego w wykonaniu warunkowej umowy sprzedaży. Nie zmienia to jednak charakteru tej umowy, albowiem jak wynika z treści aktu notarialnego causę zawarcia umowy przenoszącej własność użytkowania wieczystego stanowiła warunkową umowa sprzedaży, a fakt rozbicia jej skutku na dwa akty prawne o charakterze rzeczowym i obligacyjnym, nie skutkuje zmianą charakteru, rodzaju umowy, pozostaje ona nadal umową sprzedaży. Skoro do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego niezbędne było zawarcie umowy o skutku rzeczowym, a umowę taką stanowił akt notarialny z dnia 9 grudnia 2003 r. to zasadnie organ powołał się na nią w decyzji dotyczącej jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Mając na względzie powyższe w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparto o treść art. 153 p.p.s.a, a o kosztach orzeczono na mocy art. 205 p.p.s.a. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( DZ. U. nr 163, poz. 1349).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło