IV SA/Wa 462/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. Z. i S. Z. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. Z. i S. Z. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 100 zł. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 31 maja 2018 r. S. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (M. Z.). Wskazał, że źródła ich dochodu stanowią: emerytura S. Z. w wysokości 3.170 zł miesięcznie, wynagrodzenie za pracę S. Z. w wysokości 3.200 zł miesięcznie oraz emerytura M. Z. w wysokości 3.400 zł miesięcznie. Jako wspólny majątek nieruchomy małżonków, skarżący wykazał dom o powierzchni 110 m2 i wartości około 400.000 zł oraz mieszkanie o powierzchni 56 m2 i wartości około 220.000 zł, a także działkę rolną o powierzchni 0,0780 ha, niewykorzystywaną rolniczo. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że posiada razem z żoną oszczędności w wysokości 75.000 zł oraz 2.500 euro, a także dwa samochody osobowe: [...] z 2012 r. i [...] z 2004 r. S. Z. wymienił następujące wydatki gospodarstwa domowego: kredyt hipoteczny (1.700 zł miesięcznie), koszty utrzymania domu (około 700 zł miesięcznie), koszty utrzymania mieszkania (300 zł miesięcznie), koszty leczenia (około 250 zł miesięcznie). W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdził, że z uwagi na odległość od Sądu i obowiązki zawodowe nie mogą razem z żoną stawić się na każde wezwanie. Nadmienił, że wniesiona skarga stanowi przejaw bezradności wobec działań [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zbytków w [...]. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy. Przywołana regulacja wskazuje także, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zarówno S. Z., jak M. Z. uzyskują stałe dochody, których łączna wysokość wynosi 9.770 zł miesięcznie, co daje prawie 4.900 zł na osobę. Wykazane w przedmiotowym wniosku wydatki gospodarstwa domowego wynoszą zaś w sumie około 2.950 zł miesięcznie. Nawet więc przy założeniu, że poza nimi, małżonkowie ponoszą inne jeszcze koszty koniecznego utrzymania, jak wydatki na jedzenie, środki higieniczne, czy ubranie, osiągany przez nich dochód z pewnością pozwala wygospodarować dodatkowe środki na koszty postepowania wszczętego skargą na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ponadto, wobec tego, że S. Z., jako jedno ze źródeł comiesięcznych wydatków gospodarstwa domowego wymienił raty kredytu hipotecznego, należy podkreślić, że koszty sądowe należy traktować, jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek zasadniczo nie mają więc pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma zatem podstaw, aby obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania sądowego uzasadniać koniecznością spłaty przez stronę kredytu na zakup lub budowę mieszkania lub domu w sytuacji, gdy w skład jej majątku nieruchomego wchodzą dwie nieruchomości mieszkaniowe - dom i mieszkanie. Co więcej, małżonkowie dysponują zasobami pieniężnymi (75.000 zł oraz 2.500 euro), które wielokrotnie przekraczają wysokość uiszczonego już wpisu od skargi, a także umożliwiają wygospodarowanie, bez trudu, środków potrzebnych na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Podsumowując, należy stwierdzić, że wykazane przez S. Z. stan majątkowy i możliwości płatnicze nie dają podstaw do przyznania prawa pomocy, ani w zakresie całkowitym, ani w zakresie częściowym. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.