IV SA/Wa 463/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat I. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. po przeprowadzeniu na wniosek J. W. postępowania wyjaśniającego, orzekł o wymeldowaniu K. W. z pobytu stałego z lokalu [...] przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż K. W. spełnił warunek niezbędny do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej, gdyż opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Z zeznań świadków W. S., W. B. i K. P. sąsiadek i przyjaciółek wnioskodawczyni wynika, że K. W. opuścił przedmiotowy lokal 4-5 lat temu, pokój który wcześniej zajmował jest pusty, a w mieszkaniu brak jest rzeczy należących do K. W.. Odwołanie od decyzji Prezydenta W. złożył K. W.. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że K. W. opuścił miejsce stałego pobytu o którym mowa w art.. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Okoliczności te zostały potwierdzone nie tylko zeznaniami wnioskodawczyni, ale także zeznaniami świadków W. S., W. B., E. W., K. P. i A. T.. Zdaniem organu mimo, iż K. W. utrzymuje, iż w okresie od lipca 2005r. do 14 września 2007r. kiedy to został aresztowany w pensjonacie w J., przyjeżdżał do miejsca stałego zameldowania 5-6 razy w ciągu roku, to jednak jak wynika z akt sprawy, pobyty te ograniczały się jedynie do noclegu. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że żaden ze świadków którzy twierdzą, iż K. W. w tym okresie zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania, nie bywał w tym okresie w przedmiotowym lokalu. W sytuacji więc, gdy K. W. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. dalsze utrzymywanie meldunku stanowi fikcję meldunkową i jest niezgodne z prawem. Na powyższą decyzję z dnia [...] czerwca 2009r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. W. podnosząc, iż decyzja jest dla niego krzywdząca. Organy administracji rozpoznając sprawę zbyt łatwo dały wiarę świadkom wnioskodawczyni z którymi jest ona zaprzyjaźniona. Celem wnioskodawczyni jest pozyskanie mieszkania tylko dla siebie. Z powodu odbywania kary pozbawienia wolności został pozbawiony możliwości obrony i dostarczenia dowodów potwierdzających, że nigdy nie zabrał swoich rzeczy z domu poza minimum ubrania. Świadkowie, których wskazał nie zostali przesłuchani. Świadkowie wskazani przez wnioskodawczynię nie byli najbliższymi sąsiadami z klatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ustawa nie definiuje samego pojęcia "opuszczenia" miejsca pobytu stałego, jak też przesłanek zaistnienia tego stanu. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Podstawą wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu niewątpliwie musi być przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, które pozwoli organowi w sposób rzetelny ocenić istnienie przesłanek wymeldowania. Zgodnie z naczelną zasadą wynikającą z art. 7 kpa organ administracji publicznej winien jest dążyć do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Wyrazem tej zasady są wynikające z treści art. 77 i 80 kpa obowiązki nałożone na organ, a zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i jego obiektywna , wszechstronna ocena. Z kolei treść art. 10 § 1 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a więc także w toku prowadzonego postępowania dowodowego oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Ta gwarancja czynnego udziału w toku postępowania dowodowego wynika wprost z art. 79 kpa, który stanowi, że strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu m.in. ze świadków, by mogła z kolei skorzystać z prawa udziału w przeprowadzaniu dowodu, zadawania pytań świadkom i składania wyjaśnień. Aktywny udział strony w postępowaniu dowodowym zapewnia też uprawnienie wynikające z art. 78 k.p.a., a mianowicie możliwość zgłaszania przez stronę żądania przeprowadzenia dowodu. Uprawnieniu temu towarzyszy obowiązek po stronie organu rozpatrzenia zasadności żądania, a w konsekwencji wypowiedzenia się co do jego uwzględnienia czy odmowy uwzględnienia. Kolejnym niezwykle istotnym uprawnieniem strony stanowiącym gwarancję czynnego udziału w postępowaniu i prawa do obrony stanowi uprawnienie do wypowiedzenia się strony co do przeprowadzonych dowodów i zgromadzonych materiałów. Stosownie do treści art. 81 k.p.a. zapewnienie stronie możności wypowiedzenia się co do wszelkich przeprowadzonych dowodów warunkuje dopiero uznanie danej okoliczności za udowodnioną. Postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej narusza zasady gwarantujące czynny udział strony w postępowaniu wynikające z art. 10,78,79 i 81 k.p.a. Po pierwsze organ przeprowadzając dowód z przesłuchania szeregu świadków, tylko w jednym przypadku o przeprowadzeniu tej czynności powiadomił strony (dowód z przesłuchania świadka P. W.). Należy podkreślić przy tym, że aktywny udział K. W. w toku postępowania był ograniczony z założenia, przez fakt przebywania w zakładzie karnym. Nie zwalniało to jednak zdaniem Sądu organu od obowiązku zawiadomienia go oraz wnioskodawczyni o toku postępowania dowodowego. Zważywszy jednak na brak możliwości faktycznego aktywnego udziału w toku czynności dowodowych przez K. W., jak też rozstrzygnięcie sprawy na korzyść wnioskodawczyni, naruszenie to w stosunku do uprawnień obu stron, nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy. W toku prowadzonego postępowania dowodowego organ pierwszej instancji dopuścił dowód z zeznań 10 świadków. Na żądanie K. W. organ przeprowadził dowód z zeznań A. W. i P. W., nie ustosunkowując się do całości żądania dowodowego, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 78 k.p.a. K. W. w piśmie z dnia [...] marca 2009r. (k.72 akt admin.) żądał poza przeprowadzeniem dowodu z zeznań A. W., także przeprowadzenia dowodu z zeznań N. N. i J. E. na potwierdzenie okoliczności nie opuszczenia miejsca pobytu stałego, a więc okoliczność mającą istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym pominięcie w postępowaniu dowodowym żądania dowodowego strony musi być równoznaczne z bezpodstawną odmową uwzględnienia żądania i naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego stanowiło w przeprowadzonym przez organy postępowaniu naruszenie zasad wynikających z art. 81 k.p.a. w związku z niezapewnieniem stronom możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Organ administracji umożliwił K. W. zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym jednak tylko do dnia 3 marca 2009r. K. W. aktywnie korzystał z tej możliwości, wypowiadając się na piśmie co do przeprowadzonych dowodów (k. 62-63, 72-71 akt admin.). Strony nie zostały jednak zapoznane z całością materiału dowodowego, gdyż po tej dacie organ przeprowadził jeszcze dowód z zeznań 3 świadków: A. W., A. K. i A. C., o czym ani nie powiadomił stron, ani nie umożliwił zapoznania się z uzupełnionymi dowodami. Naruszenie to mogło mieć w ocenie Sądu istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zwłaszcza K. W.nie mógł ustosunkować się do ich zeznań, sformułować pytań i zgłosić ewentualnej potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu przedmiotowej sprawy organ winien przede wszystkim umożliwić stronom zapoznanie się z całym zgromadzonym dotychczas materiałem dowodowym w celu wypowiedzenia się czy zdaniem stron zachodzi potrzeba powtórzenia czynności dowodowych i w jakim zakresie, ustosunkuje się do żądania dowodowego K. W. o dopuszczenie dowodu z zeznań N. N. i J. E., rozważy czy nie zachodzi potrzeba rozszerzenia postępowania dowodowego także o dowód z oględzin w miejscu zameldowania stron, a następnie dokona zgodnie z art. 80 kpa oceny całokształtu materiału dowodowego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.