IV SA/Wa 487/12

WyrokWSA w Warszawie2012-07-16

Skład orzekający: Jakub Linkowski, Aneta Dąbrowska, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działki rolne pod rozbudowę cmentarza i parking, narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia w sprawie terenów odpowiednich na cmentarze?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej działek skarżącego, uznając, że przeznaczenie ich pod rozbudowę cmentarza i parking stanowiło naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego oraz sanitarnych wymogów dla cmentarzy. Rozbudowa cmentarza, nawet przylegająca do istniejącego, podlega rygorom sanitarnym jako nowy cmentarz, a nie jako "cmentarz już istniejący" w rozumieniu §7 rozporządzenia z 1959 r. Nieprzeprowadzenie wymaganych badań hydrogeologicznych i dotyczących stosunków wodnych stanowiło istotne naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Skarżący P. G. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy J. z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi J. w części dotyczącej jego działek ewidencyjnych. Skarżący zarzucił uchwale wadliwość w zakresie przeznaczenia jego nieruchomości pod rozbudowę cmentarza ("ZC") oraz tereny parkingów z zielenią ("1 KPz"), wskazując na naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzenia w sprawie terenów odpowiednich na cmentarze. Rada Gminy J. wniosła o oddalenie skargi, argumentując m.in. brak wykazania naruszenia interesu prawnego skarżącego.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działek o numerach [...] oraz [...] położonych w obrębie [...] K. Stwierdził również, że uchwała w tym zakresie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Rady Gminy J. na rzecz skarżącego kwotę 540 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2012 r. sprawy ze skargi P. G. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki o numerze [...] oraz działki o numerze [...], położonych w obrębie [...] K.; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie wskazanym w punkcie 1 nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Rady Gminy J. na rzecz skarżącego P. G. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 487/12 UZASADNI EN I E Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. P. G. (dalej "skarżący"), działając na podstawie art.101 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), dalej "ustawy o samorządzie (...)", wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") skargę na uchwałę Rady Gminy J. (dalej "Rady") Nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi J. w granicach administracyjnych Gmina J. (dalej "uchwała") w części dotyczącej dwóch, należących do skarżącego działek ewidencyjnych, tj. działki nr [...] oraz działki nr [...]. II. W skardze skarżący podniósł, co następuje: Nieruchomość skarżącego, za wyjątkiem niewielkiego fragmentu działki nr [...] znajduje się na obszarze objętym uchwałą. Uchwała dotknięta jest kwalifikowaną wadliwością, co winno skutkować uznaniem jej za nieważną w części wskazanej na wstępie z powodu: (-) niezachowania zasad sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz trybu ich sporządzania, jakie wyznacza ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz.717 z późn. zm.), dalej "ustawa o planowaniu (...)", w tym w szczególności przepisy zawarte w art.14 - 26 tego aktu oraz wydane na podstawie art.16 ust.2 ustawy przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587 ze zmianami), (-) naruszenia uzupełniających wobec ustawy o planowaniu (...) przepisów odrębnych, takich jak w szczególności ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. Nr 11, po.62 z późn.zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz.U. Nr 52, poz.315 z późn. zm.), dalej "rozporządzenia". l Doprowadziło to do przyjęcia w uchwale sprzecznych z prawem oraz elementarnymi zasadami kształtowania ładu przestrzennego następujących rozwiązań planistycznych: "ZC" - cmentarz, obejmujący: (1) działkę nr ew. [...] z obrębu [...] K. (teren istniejącego cmentarza), (2) należące do skarżącego działki nr [...] (w całości) oraz nr [...] (w części). Do strefy tej odnoszą się: §5 pkt 2 lit.f, §11 ust.2 pkt 6 uchwały. "1 KPz" - tereny parkingów z zielenią urządzoną, obejmujący: (1) pozostałą część należącej do skarżącego działki nr [...] z wyjątkiem fragmentu przeznaczonego pod rozbudowę cmentarza oraz fragmentu przeznaczonego we wcześniejszym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową, (2) działek nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] K. Do strefy tej odnoszą się: §5 pkt 2 lit.g, §11 ust.2 pkt 7 uchwały. W ocenie skarżącego uchwała w rażący sposób narusza zasady wyrażone w art.2 ust.2 pkt 1, 5, 6 i 7 ustawy o planowaniu (...). Skarga podnosi również zarzut naruszenia przy uchwaleniu uchwały następujących przepisów prawa: * art.16 ust.1 zdanie pierwsze ustawy o planowaniu (...) poprzez sporządzenie projektu planu w skali 1:2000 a nie w skali 1:1000, w sytuacji w której ustawowe przesłanki upoważniające organ do zastosowania skali 1:2000 nie wystąpiły: * art.15 ust.2 pkt 1 ustawy o planowaniu (...) poprzez objęcie jedną strefą planistyczną "ZC" dwóch terenów o odmiennych przeznaczeniach, tj.: terenu istniejącego cmentarza i terenu pod rozbudowę cmentarza; - §2 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia poprzez nieprzeprowadzenie przewidzianych w tym przepisie pomiarów, - §4 ust.2 rozporządzenia, ustalającego minimalną głębokość zwierciadła wód gruntowych, - art.17 pkt 6 lit.b zdanie drugie ustawy o planowaniu (...) poprzez brak uzgodnienia projektu planu z powiatowym państwowym inspektorem sanitarnym oraz nieuzyskania innych niezbędnych opinii i uzgodnień, 2 - art.15 ust.2 pkt 9 ustawy o planowaniu (...) poprzez brak precyzyjnego wyznaczenia obszaru ochrony sanitarnej cmentarza oraz brak precyzyjnego określenia ograniczeń istniejących na tym obszarze, - naruszenie innych zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego. III. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Uzasadniając własne stanowisko, Rada wskazała w szczególności, co następuje: Skarżący nie wykazał, że uchwała narusza jego interes prawny, tj. nie wykazał w jaki sposób postanowienia uchwały oddziaływają w sposób negatywny na sferę jego uprawnień (pozbawiają go uprawnień lub uniemożliwiają ich realizację). Wykazanie tego naruszenia warunkuje natomiast dopuszczalność skargi, o której mowa w art.101 ustawy o samorządzie (...). Sam fakt posiadania przez skarżącego tytułu prawnego do nieruchomości objętej postanowieniami zaskarżonej uchwały nie jest równoznaczny z wykazaniem naruszenia interesu prawnego. Nietrafny jest zarzut skarżącego odnośnie bezpodstawnego zastosowania w postępowaniu planistycznym mapy o skali 1:2000 zamiast mapy w skali 1:1000. Zgodnie z art.16 ust.1 ustawy o planowaniu (...) mapę o skali 1:2000 można zastosować w szczególnie uzasadnionych przypadkach (katalog otwarty). Szczególny uzasadniony przypadek zaszedł w niniejszej sprawie (brak map o skali 1:1000 w powiatowych zasobach ewidencji gruntów). Nietrafny jest zarzut skarżącego odnośnie bezpodstawnego połączenia terenu istniejącego cmentarza z terenem przeznaczonym pod rozbudowę cmentarza, albowiem tereny te są tożsame pod względem przeznaczenia oraz zasad zagospodarowania. Przeznaczenie terenów pod cmentarz odbyło się w zgodzie z ustawą z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach (...). W toku uzgodnień projektu planu żaden z właściwych organów nie zgłosił zastrzeżeń. 6. Rozporządzenie z 1959 r. dotyczy lokalizacji nowych cmentarzy, a nie aktualnie istniejących. 3 IV. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi Rady na skargę oraz uzupełnił argumentację zawartych w skardze zarzutów. W piśmie tym skarżący powołał się m.in. na pisemne wyjaśnienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] maja 2009 r. odnośnie zakresu, w jakim organ ten dokonał w dniu [...] listopada 2005 r. uzgodnienia projektu planu. Pismo organu uzgadniającego zostało sporządzone w wykonaniu zarządzenia Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydanego w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko Wójtowi Gminy J. o odszkodowanie (sprawa o sygn. akt [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: V. Sąd rozpoznał skargę na uchwałę Rady Gminy J. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego (art.3§2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona uchwała jest w zakresie zakwestionowanym w skardze niezgodna z prawem. Skarga została wniesiona w trybie przewidzianym w art.101 ust.1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z przywołanym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zgodnie z art.147§1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę m.in. na akt, o którym mowa w art.3§2 pkt 5 tej ustawy, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że akt ten wydany został z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jego nieważności. 4 Zgodnie z art.28 ust.1 ustawy o planowaniu (...) naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. VI. Skarżący spełnił warunek formalny do wniesienia skargi do sądu, tj. pismem z dnia [...] listopada 2011 r., złożonym w siedzibie organu w dniu [...] listopada 2011 r. wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa. Skarga wniesiona została w terminie, o jakim mowa w art.53 § 2 p.p.s.a. Została bowiem wniesiona w terminie 60 dni od doręczenia Radzie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, na które to wezwanie skarżący nie otrzymał odpowiedzi (skarga została nadana drogą pocztową w dniu [...] stycznia 2012 r.). VII. Skarżący jest uprawniony do wniesienia skargi do Sądu, albowiem zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny. Źródłem interesu prawnego skarżącego jest prawo własności do nieruchomości objętych zaskarżoną uchwałą. Interes prawny w sprawie należy zatem wywodzić wprost z art.6 ust.1 ustawy o planowaniu (...), zgodnie z którym to przepisem ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Wbrew ocenie organu nie może ulegać wątpliwości, że zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego w sytuacji, w której ustala przeznaczenie należących do skarżącego nieruchomości w sposób dalece odmienny od sposobu, w jaki skarżący wykorzystuje je obecnie (przedmiotowe nieruchomości, stanowiące dotąd niezabudowane grunty rolne, zostały bowiem przeznaczone pod rozbudowę cmentarza oraz parking). Wykazanie przez skarżącego, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny upoważnia Sąd do dokonania merytorycznej kontroli legalności zaskarżonej uchwały. VIII. Skarga kwestionuje legalność postanowień uchwały odnoszących się do: 5 1) strefy planistycznej "ZC" - cmentarz, do której to strefy odnosi się §5 pkt 2 lit.f, §11 ust.2 pkt 6 uchwały, 2) strefy planistycznej "1 KPz" - tereny parkingów z zielenią urządzoną, do której to strefy odnosi się §5 pkt 2 lit.g, §11 ust.2 pkt 7 uchwały. Kwestionowane przez skarżącego postanowienia uchwały dotyczące strefy "ZC" przedstawiają się w sposób następujący: Postanowienie §5 pkt 2 lit.f uchwały zawiera definicję użytego w uchwale oznaczenia "ZC", wskazując że jest to cmentarz, przez co należy rozumieć utrzymanie istniejącego cmentarza (powierzchnia grzebalna) wraz z zielenią towarzyszącą oraz innymi niezbędnymi do jego funkcjonowania obiektami, urządzeniami w tym technicznymi, miejscami postojowymi, dojazdami, zielenią, małą architekturą i infrastrukturę techniczną i realizację nowych przedsięwzięć niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania terenu cmentarza. W par. 11 ust.2 pkt 6 uchwały (paragraf 11 ust.2 określa parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu - ustalenia szczegółowe dla terenów o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania) wskazano: 6) teren o symbolu ZC: a) przeznaczenie terenu - cmentarz, a) zasady i warunki zagospodarowania - istniejący cmentarz z projektowanym powiększeniem: * dopuszcza się realizację nowych przedsięwzięć niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania terenu cmentarza wraz z zielenią towarzyszącą oraz z innymi niezbędnymi do jego funkcjonowania obiektami, urządzeniami w tym technicznymi, miejscami postojowymi, dojazdami, zielenią, małą architekturą i infrastrukturą techniczną, * przez teren cmentarza przebiega linia energetyczna 15 KV, obowiązują ustalenia §15 pkt 9, - teren znajduje się w obrębie B. Obszaru Chronionego Krajobrazu, obowiązują ustalenia §8 pkt 6,7. Dodatkowo wskazać należy na niepowołaną w skardze treść §11 ust.1 pkt 8 uchwały, stanowiącą że odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego, 6 zakładów przechowujących artykuły żywności powinna wynosić co najmniej 150 metrów, odległość ta może być zmniejszona do 50 metrów pod warunkiem, że w granicach od 50 do 150 metrów odległości od cmentarza teren posiada sieć wodociągową. Wszelkie odstępstwa od powyższego należy każdorazowo uzgadniać z właściwą terytorialnie Powiatową Stacją Sanitarno - Epidemiologiczną, W pasie ochronnym znajdują się tereny o symbolach: 11 MN, 16 MN, 4U, 1 KPz, 3MNu, 1KDW, 1 KDz oraz tereny rolnicze o symbolu R wg rysunku planu. Kwestionowane w skardze postanowienia dotyczące strefy "1 KPz" przedstawiają się w następujący sposób: W par.5 pkt 2 lit.g stwierdza się, że pod symbolem KPz należy rozumieć tereny parkingów z zielenią towarzyszącą - realizację miejsc postojowych z udziałem zieleni wysokiej i niskiej. W par. 11 ust.2 pkt 7 uchwały stwierdza się w odniesieniu terenu o symbolu 1KPz: a) przeznaczenie terenu - parkingi wraz z zielenią towarzyszącą, b) zasady i warunki zagospodarowania: * obowiązuje zachowanie istniejącego wartościowego drzewostanu, * dopuszcza się realizację obiektów usługowych, związanych z potrzebami cmentarza pod warunkiem spełnienia wymogów dotyczących sytuowania budynków w pasie ochronnym od cmentarza, §11 ust.1 pkt 8 i ogólnej powierzchni zabudowy nie przekraczającej 30 % powierzchni terenu, * powierzchnia terenu biologicznie czynna min. 20% powierzchni terenu, * teren znajduje się w obrębie B. Obszaru Chronionego Krajobrazu, obowiązują ustalenia §8 pkt 6,7. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. (pismo znak: [...]), działając z upoważnienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. uzgodnił projekt zaskarżonej uchwały z zastrzeżeniami, nie dotyczącymi przedmiotu niniejszej sprawy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Inspektor zawarł spostrzeżenia dotyczące cmentarza, podnosząc że projekt planu zakłada zwodociągowanie terenu w otoczeniu cmentarza a do czasu wykonania sieci wodociągowej obowiązuje zakaz lokalizacji zabudowań mieszkalnych, zakładów produkujących lub przechowujących artykuły żywnościowe w 150 - metrowej strefie 7 od granic cmentarza. Po wykonaniu sieci strefa objęta zakazem ulegnie zmniejszeniu do 50 metrów od granic cmentarza. W przywołanych przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2012 r. pisemnych wyjaśnieniach Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] maja 2009 r. odnośnie zakresu, w jakim organ ten dokonał w dniu [...] listopada 2005 r. uzgodnienia projektu planu (przypomnieć należy, że pismo organu uzgadniającego zostało sporządzone w wykonaniu zarządzenia Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydanego w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko Wójtowi Gminy J. o odszkodowanie - sprawa o sygn. akt [...]), stwierdza się, co następuje: "- projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla wsi J., wraz z prognozą oddziaływania na środowisko uzgodniony został przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w dniu [...] listopada 2005 r. z zastrzeżeniami, nie dotyczącymi terenu przewidzianego na powiększenie cmentarza. Z uwagi na charakter i fazę prac projektowych, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie dysponował wynikami badań hydrogeologicznych, a w szczególności dotyczących terenu, na którym przewidziano powiększenie cmentarza, - co się zaś tyczy pytania, w zakresie ew. dodatkowego opiniowania przed wyłożeniem proponowanego planu w 2007 r. informuję, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny opiniował (uzgadniał) projekt planu tylko raz, w dacie [...] listopada 2005 r. Dodatkowo wskazuję, że od fazy projektu planu do jego realizacji poprzez realne i konkretne przedsięwzięcia inwestycyjne upływa znaczny okres czasu, w którym poszczególne tereny mogą, czy powinny być poddane wieloaspektowym zabiegom umożliwiającym realizację planowanych zamierzeń, w zgodzie z obowiązującymi przepisami - w przypadku cmentarzy chodzi o ustawę z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jednolity ...) oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie". IX. Sąd podziela zarzut skargi, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem przepisów rozporządzenia z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze 8 ("rozporządzenie"). Zarówno z przekazanej Sądowi przez organ dokumentacji postępowania planistycznego, jak i z wyjaśnień Rady zawartych w odpowiedzi na skargę wynika bowiem, że błędnie przepisów przywołanego rozporządzenia nie brano w postępowaniu planistycznym pod uwagę. Akt ten stanowi, co następuje: Teren pod cmentarz powinien być lokalizowany w sposób wykluczający możliwość wywierania szkodliwego wpływu cmentarza na otoczenie (§1 ust.1). W szczególności na cmentarze należy przeznaczać tereny na krańcach miast, osiedli lub gromad w izolacji od zabudowań, na gruntach przeznaczonych pod zieleń publiczną lub odpowiednich na jej urządzenie, w pobliżu miejscowej sieci komunikacyjnej (§1 ust.2). Przed zatwierdzeniem lokalizacji cmentarza należy zbadać na obszarze projektowanym na jego założenie, opierając się na planie sytuacyjnym w skali 1 : 500, następujące zagadnienia charakteryzujące środowisko przyrodnicze: 1) grunty do głębokości pierwszego poziomu wody gruntowej - lecz nie płyciej niż do 2,5 m od powierzchni terenu, określając ich rodzaj, strukturę, zawilgocenie, zawartość węglanu wapnia oraz stopień kwasowości; wyniki badań powinny być omówione w opisie technicznym; 2) stosunki wodne obejmujące rozeznanie: a) kierunków spływu wód powierzchniowych, b) głębokości i zmienności poziomu wód gruntowych oraz kierunku ich spadku; 3) istniejące zespoły roślinne (§2 ust.1). Na planie sytuacyjnym powinny być naniesione wszelkie zabudowania i studnie lub inne ujęcia wody, znajdujące się na terenie przewidzianym na cmentarz i w odległości do 150 m od tego terenu (§2 ust.2). Odległość cmentarza od zabudowań mieszkalnych, od zakładów produkujących artykuły żywności, zakładów żywienia zbiorowego bądź zakładów przechowujących artykuły żywności oraz studzien, źródeł i strumieni, służących do czerpania wody do picia i potrzeb gospodarczych, powinna wynosić co najmniej 150 m; odległość ta może być zmniejszona do 50 m pod warunkiem, że teren w granicach od 50 do 150 m odległości od cmentarza posiada sieć wodociągową i wszystkie budynki korzystające z wody są do tej sieci podłączone (§3 ust.1). 9 Odległość od granicy cmentarza ujęć wody o charakterze zbiorników wodnych, służących jako źródło zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych, nie może być mniejsza niż 500 m (§3 ust.2). Teren cmentarza powinien znajdować się w miarę możności na wzniesieniu i nie podlegać zalewom oraz posiadać ukształtowanie umożliwiające łatwy spływ wód deszczowych (§4 ust.1). Na terenie cmentarza zwierciadło wody gruntowej powinno znajdować się na głębokości nie wyższej niż 2,5 m poniżej powierzchni terenu, przy czym nie może być ono nachylone ku zabudowaniom lub ku zbiornikom albo innym ujęciom wody służącym za źródło zaopatrzenia w wodę do picia i potrzeb gospodarczych (sieć wodociągowa lub studnie) (§4 ust.2). Grunt cmentarza powinien być możliwie przepuszczalny i bez zawartości węglanu wapnia (§5). Miejsce na cmentarz powinno być w miarę możności tak wybrane, aby najczęściej spotykane w tym miejscu wiatry wiały od terenów mieszkaniowych w kierunku cmentarza (§6). Przepisów niniejszego rozporządzenia nie stosuje się do cmentarzy już istniejących, jeżeli ich zastosowanie uniemożliwiałoby korzystanie z cmentarza, a właściwy powiatowy (miejski, dzielnicowy) inspektor sanitarny nie sprzeciwia się dalszemu korzystaniu z tego cmentarza (§7). Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia (§8). W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska Rady, wyrażonego w odpowiedzi na skargę, że w świetle §7 przywołanego rozporządzenia akt ten co do zasady nie mógł mieć zastosowania w sprawie z racji tego, że nie odnosi się on do cmentarzy istniejących. W ocenie Rady teren przeznaczony w planie na rozbudowę cmentarza należy traktować jako integralną część istniejącego cmentarza, który w całości podlega wyłączeniu spod rygorów rozporządzenia, na podstawie przywołanego §7 tego aktu. Przedmiotowe rozporządzenie, wydane na podstawie art.5 ust.3 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. Nr 11, poz. 62) weszło w życie z dniem 16 września 1959 r. (§8 rozporządzenia). Jak już wspomniano wcześniej §7 rozporządzenia stanowi, że jego przepisów nie stosuje się do cmentarzy już istniejących, jeżeli ich zastosowanie uniemożliwiałoby korzystanie z 10 cmentarza, a właściwy powiatowy (miejski, dzielnicowy) inspektor sanitarny nie sprzeciwia się dalszemu korzystaniu z tego cmentarza. W konsekwencji funkcjonowania w systemie prawa wskazanej wyżej normy w orzecznictwie NSA podnosi się, że przepisów rozporządzenia, w szczególności w zakresie odległości od istniejących w terenie zabudowań nie można stosować w sytuacji nie dającej się pogodzić z istniejącym stanem na gruncie albowiem uwzględnienie tej normy w efekcie uniemożliwiałoby korzystanie z istniejącego cmentarza. Oznacza to, że organy planistyczne nie mają bezwzględnego obowiązku zastosowania się do dyspozycji przepisu § 3 rozporządzenia, co do rozmiarów strefy sanitarnej wokół istniejących już cmentarzy (por. wyrok z dnia 4 grudnia 2007 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1503/07). Gwoli ścisłości należy zauważyć, że przepis §7 rozporządzenia nie przewiduje automatycznego wyłączenia już istniejących cmentarzy spod rygorów tego aktu, a warunkuje to wyłączenie, po pierwsze, wystąpieniem sytuacji, w której zastosowanie wspomnianych rygorów uniemożliwiłoby korzystanie z cmentarza, po drugie, brakiem sprzeciwu właściwego inspektora sanitarnego co do dalszego korzystania z cmentarza. Zasadnicze znaczenie z punktu widzenia ustalenia zakresu przewidzianego w §7 wyłączenia spod regulacji rozporządzenia ma wykładnia pojęcia "cmentarze już istniejące". Względy logicznego rozumowania nakazują przyjąć, że chodzi tu o cmentarze, które istniały w dacie wejścia rozporządzenia w życie (16 września 1959 r.). Ratio legis takiego rozwiązania jest czytelne, a jest nim konieczność uwzględnienia stanu faktycznego ukształtowanego przed wydaniem aktu wykonawczego, tj. faktu istnienia cmentarzy wybudowanych przed określeniem nowych wymogów sanitarnych, w odniesieniu do których to obiektów spełnienie nowych, rygorystycznych wymogów nie jest już możliwe. O ile wyłączenie tego rodzaju jest zasadne z racji braku możliwości pokonania ograniczeń faktycznych (tj. braku możliwości dostosowania do nowych wymagań parametrów już istniejących cmentarzy oraz parametrów otoczenia tychże cmentarzy), o tyle nie ma przekonujących argumentów do postawienia tezy, że wyłączenie to miałoby dotyczyć jakichkolwiek cmentarzy budowanych po dniu wejścia rozporządzenia w życie. W oczywistym interesie obywateli pozostaje bowiem zaostrzenie wymogów sanitarnych w odniesieniu do miejsc (w tym przypadku li cmentarzy), których istnienie wiąże się z ryzykiem niekorzystnego oddziaływania na zdrowie ludzi. Stan faktyczny niniejszej sprawy pociąga za sobą konieczność przesądzenia, czy terenem "cmentarza już istniejącego" (a zatem cmentarza istniejącego w dacie16 września 1959 r.), o którym mowa w §7 rozporządzenia, jest również niezabudowany obecnie teren, przylegający bezpośrednio do takiego cmentarza, przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod jego rozbudowę. Przyjęcie, że pojęcie "cmentarz już istniejący" rozciąga się również na tę jego część, która dopiero miałaby być wybudowana w przyszłości zwalniałoby tę część z wymogów sanitarnych wskazanych rozporządzeniu. Bezsprzecznie stan taki nie jest pożądany z punktu widzenia ochrony sanitarnej. Powtórnie podkreślenia wymaga, że przesłanką zastrzeżenia w rozporządzeniu wyłączenia, o którym mowa w §7 było odstąpienie od nowych wymogów tam, gdzie nie można ich już zastosować z racji wybudowania cmentarza przed wejściem rozporządzenia w życie. W oczywisty sposób argument ten nie znajdzie zastosowania w odniesieniu do terenu niezagospodarowanego, który dopiero miałby być zagospodarowany jako cmentarz i który technicznie rzecz biorąc mógłby być dostosowany do nowych wymogów. Decydującym czynnikiem dla oceny analizowanej kwestii nie może być zatem sam fakt powiązania lokalizacyjnego i funkcjonalnego istniejącej i planowanej części cmentarza. Powyższe powiązania można byłoby wprawdzie wziąć pod uwagę w przypadku niewielkiej rozbudowy istniejącego cmentarza, niemniej nie tego rodzaju rozbudową istniejącego cmentarza jest rozbudowa, o którą chodzi w niniejszej sprawie. Z załącznika graficznego do planu wynika, że w niniejszej sprawie obszar cmentarza zwiększyłby się blisko dwukrotnie. Zastosowanie do tak dużego obszaru wyjątku, o którym mowa w §7 nie znajdowałby zatem uzasadnienia. Do terenu, który miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przeznacza na rozbudowę cmentarza należy zatem stosować regulacje prawne, dotyczące nie cmentarzy istniejących a cmentarzy nowo zakładanych. W konsekwencji przyjęcia powyższego założenia przyjąć należy, że w postępowaniu planistycznym doszło do niezasadnego odstąpienia od zastosowania przepisów rozporządzenia. W szczególności stwierdzić należy, że naruszeniu uległ §2 ust.1 i 2 aktu, zobowiązujący organ planistyczny do wykonania przewidzianych w tym przepisie badań. Trafnie podniósł skarżący, że postępowanie w przedmiocie 12 "zatwierdzenia lokalizacji cmentarza" (termin użyty w przepisie) należy rozmieć jako postępowanie planistyczne. Nieprzeprowadzenie wspomnianych badań determinuje brak możliwości stwierdzenia, czy planowana rozbudowa cmentarza spełnia ustanowione przepisami rozporządzenia wymagania dotyczące stosunków wodnych (§4 ust.2 rozporządzenia - określenie minimalnej głębokości zwierciadła wód gruntowych). Odmienności w reżimie prawnym dotyczącym istniejącej i projektowanej części cmentarza uzasadniają postulowane w skardze wyodrębnienie dwóch odrębnych stref planistycznych, stosownie do art.15 ust.2 pkt 1 ustawy o planowaniu (...). Trafnie wskazał skarżący, że w świetle art.15 ust.2 pkt 9 ustawy o planowaniu (...) obszar ochrony sanitarnej cmentarza winien był być wyznaczony ze wszystkich stron w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości. Trafnie wskazał również skarżący, że w świetle art.§3 ust.1 rozporządzenia nie istnieje możliwość dokonywania odstępstw, o których mowa w §11 ust.1 pkt 8 uchwały. Sąd nie podziela natomiast stanowiska skargi, że zastosowanie w postępowaniu planistycznym mapy sporządzonej w skali dopuszczonej przez art.16 ust.1 ustawy o planowaniu (...) na zasadzie wyjątku (skala 1:2000), zamiast mapy sporządzonej w skali standardowej (skala 1:000), należy zakwalifikować jako naruszenie prawa stanowiące samoistną podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały. Za przekonujące w tym zakresie uznać należy bowiem wyjaśnienia organu, podnoszącego że konieczność zastosowania mapy o skali niestandardowej wyniknęła z przyczyn niezależnych od organu planistycznego. Przyczyny te można zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art.16 ust.1 ustawy. Odnośnie zarzuconego w skardze wadliwego trybu przeprowadzenia w postępowaniu planistycznym uzgodnień sanitarnych (niewłaściwy organ) wskazać należy, co następuje: (-) kwestię tę należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dacie dokonania uzgodnienia (postanowienie nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r., wydane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. (pismo znak: [...]), działającego z upoważnienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W.), (-) przywołany w skardze art.17 pkt 6 lit.b zdanie drugie ustawy o planowaniu (...) we wskazanej wyżej dacie nie istniał (przedmiotowy punkt "b" nie miał zdania drugiego), ponadto przepis ten nie odnosił się do uzgodnień sanitarnych, (-) podstawą dokonania uzgodnień sanitarnych były wskazane w postanowieniu z dnia [...] listopada 2005 r.: art.17 pkt 7c w związku z art.3 pkt 1 i art.10 ust.6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - Dz.U. z 1998 Nr 90, poz.575 z późn. zm.), dalej "ustawy o inspekcji", (-) na postawie zestawienia przepisów: art.3 ust.1 oraz art.12 ust.1 ustawy o inspekcji można wnosić, że właściwym w sprawie był inspektor powiatowy, a nie wojewódzki, niemniej do orzeczenia w sprawie przez inspektora wojewódzkiego w istocie doszło - powyższe nie ma zatem dyskwalifikującego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień planu przewidujących realizację na nieruchomościach skarżącego nowej części cmentarza wyeliminowaniu podlegają pozostające z nimi w ścisłym związku lokalizacyjnym i funkcjonalnym postanowienia dotyczące strefy "1 KPz" (tereny parkingów z zielenią towarzyszącą- realizację miejsc postojowych z udziałem zieleni wysokiej i niskiej), a zatem planowanego również na nieruchomościach skarżącego zaplecza komunikacyjnego cmentarza. Uchwała wydana została zatem z naruszeniem przepisów: 1) ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art.15 ust.2 pkt 1, art.15 ust.2 pkt 9), 2) rozporządzenia (§2 ust.1 i 2, §3 ust.1). X. Skutkiem niniejszego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich postanowień zaskarżonej uchwały odnoszących się do należących do skarżącego działek gruntu, wymienionych w sentencji wyroku (działki nr [...] i [...], położone w obrębie [...] K.). W konsekwencji powyższego wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegają wszystkie postanowienia dotyczące stref planistycznych ZC oraz 1 KPz, odnoszące się do tych działek. Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.147 § 1, art.152 i art.200 p.p.s.a. 14

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło