IV SA/Wa 557/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 557/13 o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i wydalenia postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 557/13 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek R. B. o przyznanie prawa pomocy, wobec niezłożenia go na urzędowym formularzu. Odpis niniejszego zarządzenia wraz z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia przesłany został skarżącej przy piśmie z dnia 17 kwietnia 2013 r., którego odbiór skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 22 kwietnia 2013 r. Od przedmiotowego zarządzenia w dniu 15 maja 2013 r. złożony został osobiście przez skarżącą w Biurze Podawczym tutejszego Sądu sprzeciw wraz z zawartym w nim wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Do wniosku dołączony został wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu wniosku skarżąca nie kwestionuje, że uchybiła terminowi do wniesienia sprzeciwu, jednakże – jej zdaniem – nie ponosi ona za to uchybienie winy, ponieważ nie zna ona języka polskiego, a pismo z Sądu otrzymała bez tłumaczenia i jak podała "List ten pisze mój sąsiad ale nie jestem pewna czy zawarte w nim fakty są prawidłowe". Zarządzeniem z dnia 21 maja 2013 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu – w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – poprzez określenie momentu w postaci daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu czyli nieświadomość obowiązku złożenia sprzeciwu stanowiąca skutek uchybienia ustawowego terminu do jego złożenia. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 3 czerwca 2013 r. wskazała, że dzień 15.05.2013 r. jest datą, w której ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że odpis zarządzenia z dnia 16 kwietnia 2013 r. został doręczony skarżącej w dniu 22 kwietnia 2013 r. wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia sprzeciwu od tegoż zarządzenia w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia. Zatem siedmiodniowy termin do wniesienia sprzeciwu bezskutecznie upłynął w dniu 29 kwietnia 2013 r. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że z powyższym zarządzeniem i pouczeniem zapoznała się. W ustawowym terminie sprzeciw nie został jednak wniesiony, bowiem wniesiony został dopiero w dniu 15 maja 2013 r., a więc z szesnastodniowym uchybieniem ustawowego terminu, wynikającego z treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 tej ustawy, uchybiony termin należy przywrócić na wniosek strony, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu powołuje się na niedostateczną znajomość języka polskiego i korzystanie w tym zakresie z pomocy sąsiada. Nie negując okoliczności podniesionych przez skarżącą wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie uchybienie terminu do złożenia sprzeciwu powstało z przyczyn, które nie sposób uznać za niezawinione. Z podanych we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wynika bowiem, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy przed sądem, bowiem niedostateczna znajomość języka polskiego przez skarżącą nie jest przesłanką uzasadniającą przywrócenie terminu. Podniesione argumenty w istocie nie uprawdopodabniają okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Należy bowiem podkreślić, że niedotrzymanie ustawowego terminu w pełni obciąża stronę skarżącą. Brak zaś spełnienia jednej z wymienionych przesłanek, wyklucza możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi należy rozumieć wskazanie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jego woli i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie, inaczej mówiąc – wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2001 r., sygn. akt II SA/Wr 1744/00, LEX nr 656218). W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że zawarta w dyspozycji art. 86 § 1 powołanej ustawy przesłanka braku winy, warunkująca pozytywne rozpoznanie wniosku, oznacza wykazanie okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były przez niego nie do przewidzenia i nie do usunięcia. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani im zapobiec. A contrario, negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawczynię tym wszystkim czynnościom, które przy dołożeniu przez nią należytej staranności, zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Oceniając wystąpienie tej przesłanki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nie jest dopuszczalne przywrócenie terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przeszkoda, o której mowa musi mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07, LEX nr 501183). W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy strony jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na stronie spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Oznacza to, że dla przyjęcia winy wystarczy nawet lekka postać niedbalstwa w trosce o swoje sprawy, co z kolei stoi na przeszkodzie przywróceniu terminu do jej dokonania. Teoretycy prawa administracyjnego, definiując pojęcie braku winy przy niedochowaniu terminu procesowego i mówiąc o przeszkodzie nie do przezwyciężenia, identyfikują ją wręcz poprzez stan siły wyższej. Do okoliczności uzasadniających przyjęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie należą obłożna choroba zainteresowanego czy też dotyczące strony postępowania nadzwyczajne zjawiska wywołane działaniem sił przyrody eliminujące nie tylko możliwość złożenia przez nią pisma procesowego w terminie, ale wykluczające w ogóle normalne działanie (vide: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II, s. 399). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu [por. postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Natomiast zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r., OZ 809/04 (LEX nr 837881)], kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko i wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Chodziło więc o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącej, a uniemożliwiło jej dopełnienie czynności procesowej w terminie. Przedstawiona argumentacja i okoliczności podnoszone w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu nie spełniają warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw determinuje zasadność wniosku o przywrócenie terminu, bowiem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeśli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu i brak było podstaw do jego uwzględnienia, gdyż skarżąca dopuściła się niedbalstwa, co uzasadnia przypisanie jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu i czyni niedopuszczalnym przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.