IV SA/Wa 559/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Z. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego IV SA/Wa 559/18 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją [...] z dnia [...].11.2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r., znak: [...], nakazującej I. W. i Z. W. współwłaścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], stanowiącej działkę ew. nr [...], obręb [...] wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu się do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Decyzja wydana została w następujących okolicznościach: I. W. i Z. W. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], stanowiącej działkę ew. nr [...], obręb [...]. Nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Zdaniem organów istnieje techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej - studzienka kanalizacyjna ulokowana jest w ulicy [...] naprzeciwko ww nieruchomości. Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji w [...] pismem z 27 września 2017 r. poinformował, że istnieje techniczna możliwość przyłączenia ww nieruchomości do istniejącej kanalizacyjnej i że został wykonany projekt budowy przyłącza jednakże z uwagi na brak zgody współwłaścicieli nieruchomości - Z. W., jego wykonanie nie jest możliwe. Decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r., znak: [...], nakazującano I. W. i Z. W. współwłaścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...], stanowiącej działkę ew. nr [...], obręb [...] wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu się do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Odwołanie złożył Z. W., wskazują na przekroczenie przez I. W. uprawnień i przedstawienie projektu przyłącza nie obejmującego dwu znajdujących się na tej nieruchomości budynków a nadto nie stworzenie warunków do dokonania przyłącza kanalizacyjnego dla tej nieruchomości przez Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji w [...] w taki sposób aby było możliwe podłączenie się do sieci dwu znajdujących się na tej działce budynków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie podzieliło argumentów odwołania. Powołując art. 5 ust.1 pkt 2, ust. 6, 7, 9 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (D.U. 2017, poz.1289), dalej "ustawa", wskazało na obowiązek właścicieli nieruchomości utrzymania czystości i przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, chyba że posiadają przydomową oczyszczalnię ścieków. W przypadku gdy właściciel nieruchomości nie wykonuje tego obowiązku Burmistrz nakłada na właściciela obowiązek przyłączenia. Organ na podstawie ww pisma Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji uznał, że właściciele nieruchomości nie wykonali ww obowiązku przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej w związku z czym zaistniały przesłanki z art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy do wydania decyzji nakazującej. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ uznał je za niezasadne wskazując że spory pomiędzy współwłaścicielami nie mają znaczenia przy wydawaniu tego rodzaju decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Admiracyjnego wywiódł Z. W., dalej "skarżący". Zarzucił: brak merytorycznego rozpoznania sprawy i nie ustalenie czy istnieją techniczne możliwości przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej, nie wykazanie, że został wykonany przykanalik do którego będzie można się podłączyć z obu budynków (odcinek od kanału sanitarnego do nieruchomości) nie spełnianie przez wybudowaną sieć norm prawa wodnego i rozporządzenia wykonawczego gdyż nie zostało wybudowane przyłącze kanalizacyjne w postaci odcinka przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ) - zwanej dalej "ppsa", uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrolą legalności poddano w niniejszej sprawie decyzję SKO w [...] z [...] listopada 2017 r. nakazującą właścicielom działki [...] w [...] przyłączenie się do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Organy obu instancji uznały, że wobec braku na tej nieruchomości przydomowej oczyszczalni ścieków i istnienia technicznej możliwości przyłączenia się do istniejącej sieci kanalizacyjnej zasadnym jest nałożenie na właścicieli obowiązku przyłączenia się do tej sieci. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 1-4, czyli m.in. w przypadku nie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne potwierdzają, że zabudowana nieruchomość - działka nr ew. [...] nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z tego wynika, że współwłaściciele winni wywiązać się z obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i podłączyć swoją nieruchomość do niespornie wybudowanej sieci kanalizacji. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości nie określa szczegółowych warunków przyłączenia. Techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne bądź gminę. Ustalenie jednak tych warunków technicznych przyłączenia musi poprzedzać zweryfikowanie rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia. W ocenie Sądu ani z akt sprawy ani z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci budynków znajdujących sią na tej nieruchomości. Ustawa nie zawiera definicji przyłącza kanalizacyjnego. Pojęcie to zostało natomiast zdefiniowane przez ustawę z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (Dz. U. z 2015 r., poz. 139), która w art. 2 pkt 5 stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy realizacja budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci. Natomiast do poniesienia nakładów na wybudowanie odcinka sieci do granicy nieruchomości przyłączanej obowiązane jest przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne (w razie jego braku - gmina). Przywołana definicja przyłącza obejmuje dwie sytuacje: gdy na nieruchomości jest studzienka i wówczas przyłącze zaczyna się za pierwszą studzienką, a kończy na sieci, oraz gdy nie ma studzienki - wtedy przyłącze stanowi odcinek łączący wewnętrzną instalację z granicą nieruchomości. Okoliczności te nie były jednak w ogóle przedmiotem ustaleń organu. Ze znajdującego się w aktach dokumentu technicznego (k 2) wynika, że studzienka znajduje się nie na nieruchomości skarżącego ale w ulicy. Z twierdzeń skarżącego natomiast wynika, że od tego odcinka do granic jego nieruchomości nie została przeprowadzona żadna instalacja kanalizacyjna. Ani skarżący ani drugi współwłaściciel nie twierdzili aby na ich nieruchomości istniała studzienka. Gdyby tak było to przyłącze kanalizacyjne, a więc odcinek przewodu od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej Skarżących, należałoby doprowadzić do granicy ich nieruchomości. Podkreślić należy, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki podłączenia do sieci i dotyczy wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może zaś obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, której wykonanie należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 906/10, LEX nr 752997). Obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, które spełniają przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przypadku braku technicznej możliwości podłączenia, nie można właściciela nieruchomości obciążać takim obowiązkiem, który nie jest możliwy do wykonania bez rozbudowy sieci i to na terenie nie należącym do właściciela nieruchomości. Zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie wszczęte w celu nałożenia na Skarżących obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, narusza zasady postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Nie zgromadzono w wyczerpujący sposób całego niezbędnego do orzekania materiału dowodowego i na podstawie takiego niekompletnego materiału podjęto rozstrzygnięcie, które w tej sytuacji jest co najmniej przedwczesne. Niezweryfikowano rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia niniejszej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego na granicy działki nie zlokalizowano żadnego przykanalika, który umożliwiłby przyłączenie nieruchomości do nowej sieci kanalizacji sanitarnej. Skarżący wywodzi, że w celu podłączenia się do sieci kanalizacji sanitarnej musiałby wybudować przyłącze prowadzące od granicy działki do studzienki w środku ulicy (w przebiegu kanalizacji w linii prostej) czyli w istocie dokonać rozbudowy sieci kanalizacyjnej, co przecież nie jest ich obowiązkiem. Obowiązek polegający na budowie przewodów kanalizacyjnych wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki z indywidualnych nieruchomości, czyli stworzeniu warunków do podłączenia indywidualnych odbiorców do sieci kanalizacyjnej, obciąża gminę. Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, co wynika wprost z dołączonych akt administracyjnych, zaniedbały zgromadzenia dokumentacji, w tym kopii map i innych dokumentów, które potwierdziłyby istnienie przewodów kanalizacyjnych, którymi ścieki z wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej znajdującej się na nieruchomości skarżącego mogłyby być odprowadzane do nowej sieci kanalizacyjnej. Obowiązek podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci powstaje dopiero wówczas, gdy stworzone zostały do tego warunki. W takiej sytuacji, w razie stwierdzenia niewykonania tego obowiązku właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje samej zasady egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w drodze decyzji na podstawie ust. 7, w sytuacji nieprzyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i braku na działce przydomowej oczyszczalni ścieków. Należy jednak podkreślić kluczową kwestię technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, która umożliwienia skonkretyzowanie tego obowiązku z formie decyzji. Organ powinien mieć na względzie zasady postępowania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania strony do organów państwa (art. 8), a także wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie obowiązku będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Ustalenie wskazanej okoliczności miało istotne znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia. Wskazane istotne uchybienia procesowe czynią wadliwą zaskarżoną decyzję Jednocześnie opisane istotne uchybienia procesowe miały wpływ na materialne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż skutkiem niedostatecznego wyjaśnienia sprawy przedwcześnie zastosowano wobec właścicieli nieruchomości obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. Jednocześnie sąd nie podziela wywodów skarżącego, że ze złożonego przez niego pisma Miejskich Zakładów Wodociągów i Kanalizacji z 14 maja 2018 r. wynika wprost brak możliwości realnego podłączenia się do sieci. Pismo to stanowi odpowiedź na wniosek skarżącego o wydanie kopii odbioru przyłącza kanalizacji do granicy działki przy ulicy [...] w [...]. Pytanie dotyczyło zatem tego czy zostało wykonane przez właścicieli nieruchomości podłączenie do sieci kanalizacyjnej a nie tego czy gminy wywiązała się z obowiązku zapewnienia warunków technicznych przyłączenia, zgodnie z kryteriami podanymi we wcześniejszej części uzasadnienia. Odnosząc się natomiast do pisma tego samego organu z 27 września 2017 r. nie sposób na jego podstawie wywieść, że stosownego i wymagane przyłącza zostały wykonane tak aby była możliwość przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej. Z pisma tego wynika tylko, że istnieją takie możliwości ale nie zostały one określone w sposób pozwalający na przyjęcie, że realnie jest to możliwe tj. że zostały zapewnione techniczne i zgodne z prawem możliwości przyłączenia się do tej sieci tj. zostało doprowadzone do granicy nieruchomości przyłącze umożliwiające podłączenie się do kanalizacji. W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ zweryfikuje okoliczność technicznej możliwości przyłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej i podejmie rozstrzygnięcie stosowne do wyniku tych ustaleń. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.