IV SA/Wa 564/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 30 lutego 2012 r. M. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 28 marca 2012 r. skarżącą wezwano do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 10 kwietnia 2012 r. M. K. złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że: 1. gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie ze studiującą córką, 2. jej majątek stanowią współwłasność domu o powierzchni 90 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 2,14 ha, 3. źródłami dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego są: działalność rolnicza skarżącej (1.500 zł miesięcznie) i alimenty otrzymywane przez jej córkę (900 zł miesięcznie). Pismem z dnia 19 kwietnia 2012 r. skarżącą wezwano do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających jej stan majątkowy i dochody, to jest: 1. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, 2. kopii umów, na podstawie których udzielono jej spłacanych obecnie dwóch kredytów bankowych oraz dokumentów wskazujących aktualną wysokość rat kredytów, a także aktualne saldo zadłużenia, 3. oświadczenia, czy starała się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz - w razie otrzymania takiej pomocy - kopii decyzji właściwego organu administracji o jej przyznaniu, 4. oświadczenia o wysokości stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym. W dniu 9 maja 2012 r. skarżąca złożyła do akt sprawy: 1. dodatkowe oświadczenie, stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia 19 kwietnia 2012 r., 2. wyciągi z rachunku bankowego M. K. za okres od 1 lutego do 9 maja 2012 r., 3. skierowane do skarżącej informacje LUKAS Banku i Credit Agricole Bank Polska S.A. dotyczące rozkładu spłaty kredytów udzielonych przez wymienione banki, 4. kopię decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej kwocie 3.935,87 zł, 5. kopię informacji ww. organu administracji o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności w kwocie 108,68 zł, 6. kopię faktury VAT za energię elektryczną za okres od 14 października 2011 r. do 13 kwietnia 2012 r., wystawionej na J. S., 7. kopie dwóch decyzji Burmistrza K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. ustalających łączny wymiar zobowiązań pieniężnych z tytułu podatku od nieruchomości oraz podatków rolnego i leśnego za rok 2012 r., na łączną kwotę 1.120 zł, 8. kopię pokwitowania wpłaty składki w kwocie 575,00 zł z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników, 9. kopię zaświadczenia Burmistrza K. potwierdzającego, że M. K. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,14 ha użytków rolnych, z którego dochód roczny wynosi 5.579,95 zł, 10. kopię zeznania o wysokości poniesionej w 2011 straty z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Uwzględnienie wniosku M. K. jest niemożliwe z dwóch powodów. Po pierwsze, skarżąca nie wykonała w pełni wezwania z dnia 19 kwietnia 2012 r., nie nadsyłając kopii umów kredytów, których spłatę powołała jako okoliczność uzasadniającą uwzględnienie żądania zwolnienia od kosztów sądowych. Nienadesłanie żądanych dokumentów, a jedynie harmonogramów spłat kredytów, uniemożliwia ocenę rzeczywistych, koniecznych obciążeń budżetu domowego skarżącej, bowiem nie sposób ustalić, w jakim celu M. K. zaciągnęła te kredyty, a w konsekwencji, czy ich koszty stanowią wydatki niezbędne. Tymczasem, zasadniczo wydatki ponoszone na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 486700 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, już sam fakt udzielania M. K. kredytów bankowych świadczyć może o tym, że posiada ona zweryfikowaną przez profesjonalne instytucje finansowe, zdolność kredytową, a więc po uwzględnieniu podstawowych kosztów utrzymania jest w stanie zaoszczędzić część dochodu z przeznaczeniem na inne cele. Po drugie, konfrontacja oświadczenia skarżącej złożonego na urzędowym formularzu PPF z okolicznościami możliwymi do ustalenia na podstawie nadesłanych przez nią wyciągów z rachunku bankowego, poddaje w wątpliwość tę część oświadczenia z dnia 10 kwietnia 2012 r., która dotyczy źródeł i wysokości dochodu osiąganego w gospodarstwie domowym. Zgodnie bowiem z tym, co podaje skarżąca w rubryce nr 10 formularza wniosku, jedyne źródła dochodu jej i jej córki stanowią działalność rolnicza i alimenty. W oświadczeniu z dnia 9 maja 2012 r. (data stempla pocztowego) strona podała, że poza działalnością rolniczą prowadzi jeszcze działalność gospodarczą w postaci sklepu piekarniczo-cukierniczego, która nie przynosi jednak dochodu. Do wskazanego oświadczenia dołączyła również kopie decyzji z dnia [...] lutego 2012 r. o przyznaniu jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w kwocie 3.935,87 zł. Z nadesłanego przez stronę wyciągu z rachunku bankowego wynika natomiast, że na rachunek ten regularnie wpłacane są kwoty kilkukrotnie przekraczające wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. W dniu 2 lutego 2012 r. wpłacono mianowicie 8.000,00 zł, w dniu 28 lutego 2012 r. 7.000,00 zł, a w dniu 2 kwietnia 2012 r. ponownie 7.000,00 zł. W opisie dwóch ostatnich operacji podano "I.", co nie pozwala przyjąć, że są to środki wpłacane na konto w związku z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą. Z kolei wysokość miesięcznych obciążeń na rachunku bankowym przekracza podaną w oświadczeniu z dnia 10 kwietnia 2012 r. wysokość miesięcznych dochodów skarżącej i jej córki, a ponadto spośród nadesłanych rachunków, mających potwierdzać wysokość miesięcznych wydatków strony, nie wszystkie wystawione są na jej nazwisko. W fakturze z dnia 18 kwietnia 2012 r. za energię elektryczną, jako nabywcę wskazano mianowicie J. S. - ojca skarżącej. Zakładając nawet, że cześć obciążeń widocznych na rachunku bankowym, jak comiesięczne przelewy 5.062,68 zł na rachunek bankowy Spółdzielni Mieszkaniowej "P.", to koszty prowadzenia działalności gospodarczej (np. opłaty czynszu najmu lokalu pod sklep), nie można stwierdzić, iż skarżąca nie jest wstanie ponieść kosztów sądowych. Analiza wpłat na rachunek bankowy, z którego wyciąg nadesłała nie pozwala bowiem stwierdzić, że jest to rachunek, na który wpłacane są środki stanowiące przychód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W konsekwencji niemożliwe jest ustalenie rzeczywistej relacji miesięcznych, koniecznych wydatków skarżącej do wysokości faktycznie osiąganego w jej gospodarstwie domowym dochodu. Uzasadnione jest natomiast twierdzenie, że poza wskazanymi w oświadczeniu z dnia 10 kwietnia 2012 r. dochodami skarżąca i jej córka, posiadają inne jeszcze źródła utrzymania. Należy jeszcze raz podkreślić, że w świetle powołanego na wstępie art. 246 § 1 ppsa, to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Jeżeli zatem złożone przez nią oświadczenie o dochodach budzi wątpliwości, to odpowiadając na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ppsa zobowiązana jest nadesłać dokumenty źródłowe (ewentualnie dodatkowe oświadczenie) potwierdzające okoliczności ujawnione w formularzu PPF, bądź tak uzupełnić informacje zawarte w formularzu, aby możliwa była ocena jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Tylko takie mogą bowiem stanowić podstawę do uwzględniania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, a brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w tym zakresie z urzędu. Jeżeli więc skarżąca nie składa żądanych od niej dokumentów, bądź złożone przez nią dokumenty niewiarygodnym czynią uprzednio złożone przez nią oświadczenie o dochodach, to niedopuszczalne jest przyznanie jej pomocy Państwa w ponoszeniu kosztów postępowania. Odmowa przyznania M. K. prawa pomocy nie oznacza, że ustalono, iż jest ona w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i córki. Dopóki jednakże skarżąca nie wykona należycie wezwania z dnia 19 kwietnia 2012 r. i nie wyjaśni opisanych wyżej wątpliwości, które jawi konfrontacja jej oświadczenia o dochodach z nadesłanymi przy piśmie z dnia 9 maja 2012 r. dokumentami źródłowymi, nie będzie możliwe dokonanie oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony, a tym samym przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.