IV SA/Wa 569/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-03
Skład orzekający: Anna Szymańska, Łukasz Krzycki, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i ustalającej opłatę, pomimo podnoszonych przez stronę zarzutów dotyczących przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i wieku drzew?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że postępowanie nieważnościowe nie jest właściwe do korygowania nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym ani do ponownego ustalania stanu faktycznego. Organ administracji zastosował się do wskazań sądu zawartych w poprzednim orzeczeniu, a brak precyzyjnych ustaleń co do położenia drzew w planie zagospodarowania przestrzennego nie stanowił podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w trybie nadzwyczajnym.Stan faktyczny
Skarżąca E. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i ustalającej opłatę. Organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nieważności, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca podnosiła, że nie było podstaw do naliczenia opłaty, a tym bardziej jej podwyższenia, wskazując na przeznaczenie terenu pod cele budowlane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz na wiek drzew. WSA w Warszawie uchylił poprzednie decyzje SKO, wskazując na potrzebę dodatkowych ustaleń faktycznych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy SKO ponownie odmówiło stwierdzenia nieważności, a WSA oddalił skargę skarżącej.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez E. S. - utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2014r. (znak [...]) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012r. zezwalającej na usunięcie m. in. 6 drzew rosnących na nieruchomości położonych przy ul. K. w W. (działki nr ew. [...] i [...] z obrębu [...]) oraz ustalającej opłatę za usunięcie tych drzew w wysokości [...] PLN (pkt 1.1. i 1.3 wymienionej decyzji nr [...]).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
Wskazaną decyzją Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012r. zezwolono m.in. na usunięcie spornych 6 drzew gatunku topola osika i ustalono opłatę za usunięcie tych drzew. Skarżąca 18 maja 2012r. osobiście odebrała tę decyzję, która zawierała pouczenie o trybie jej zaskarżenia. Skarżąca nie skorzystała z możliwości weryfikacji tej decyzji w trybie zwykłym, po czym 15 czerwca 2012r, złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2012r. w zakresie opisanym powyżej tj. pkt 1.1. i 1.3. Podała, że po pierwsze w ogóle nie było podstaw do naliczenia tej opłaty, po wtóre tym bardziej nie było podstaw do jej powiększenia o 100% ze względu na to, że sporne drzewa posadzono na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane.
Organ nadzoru dokonując oceny decyzji w zakresie wskazanym we wniosku stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki nieważności i decyzją z dnia [...] października 2012r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na usunięcie m. in. 6 drzew topola osika. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez E. S. Kolegium decyzją z dnia [...] października 2012r. utrzymało w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Powyższe ostateczne rozstrzygnięcie zostało zaskarżone skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem ż dnia 23 maja 2013r. (sygn. akt IV SA/Wa 2833/12) uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Kolegium, jak również poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] października 2012r. WSA w Warszawie stwierdził w swoim orzeczeniu, że zgodnie z obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r. Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego W. zatwierdzonym Uchwałą Rady W. Nr [...] z dnia [...] września 1992 r. opublikowaną w Dz. Urz. Woj. [...]. nr [...], poz. [...]) zachodnia część m.in. działek nr ew. [...] i [...] z obrębu [....] była położona w obszarze MU-25 o funkcjach mieszkaniowo- usługowych, a wschodnia część działek (wzdłuż korony Skarpy W.) była położona w obszarze 0-63 o funkcji ochrony systemu przyrodniczego miasta. Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. z dnia [...] września 1992 r. został uchwalony w czasie obowiązywania ustawy z dnia 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 99 ze zm.). Ustawa ta przewidywała sporządzanie założeń do planu oraz planów miejscowych sporządzanych jako plany ogólne i szczegółowe (art. 26 ust. 1). Plan z [...] września 1992 r. był planem ogólnym. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.) uchyliła ustawę o planowaniu przestrzennym z roku 1984 i w miejsce planów ogólnych i szczegółowych, wprowadziła jeden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. z dnia [...] września 1992 r. dla obszaru strefy MU-25 z mocy prawa stał się miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r.
W ocenie WSA w Warszawie należało ustalić czy teren działek nr ew. [....] [....] z obrębu [...] znajdował się w obszarze strefy MU-25. Zgodnie bowiem z art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody, fakt, iż teren został przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane oznacza, że drzewa, które wyrosną na tym terenie w okresie późniejszym mają charakter tymczasowy i niecelowa jest ich ochrona, w szczególności przez nakładanie wysokich opłat za ich usunięcie. Dla zastosowania w sprawie zwolnienia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody istotne jest to, jakie było przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego nieruchomości, na której znajdują się drzewa lub krzewy w dacie ich pojawienia się na niej. Nieistotne natomiast są aktualne postanowienia planu zagospodarowania przestrzennego dla takiej nieruchomości. Ponadto skarżąca złożyła do akt sprawy opinię rzeczoznawcy, który przeprowadził badania dendrochronologiczne próbek pobranych z drzew oznaczonych nr inw. 7, 8, 9, 10, 12, 14 przeznaczonych do usunięcia i określił wiek tych drzew. Materiał dowodowy w postaci opinii nie został poddany ocenie Kolegium. Z opinii tej wynika, że co najmniej pięć z sześciu drzew wyszczególnionych w punkcie 1.1. decyzji z dnia [...] maja 2012 r. wyrosło po wejściu w życie planu z dnia [...] września 1992 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2014r. (nr [...]) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012r. zezwalającej na usunięcie m. in. 6 drzew rosnących na nieruchomości położonych przy ul. K. w W. (działki nr ew. [...] i [...] z obrębu [...]) oraz ustalającej z tego tytułu opłatę. Kolegium stwierdziło, że w ramach postępowania nadzorczego uzyskało informację, że plan z 1992r. został sporządzony na podkładzie mapy topograficznej, która nie pokazuje granic nieruchomości, a zasięgi wydzieleń na rysunku mają charakter orientacyjny. Nie jest możliwe wskazanie konkretnej działki gruntu na rysunku planu. Jak wynika z tej informacji działki nr ew. [....] i [...] z obrębu [...] w przeważającej części znajdowały się na terenie oznaczonym symbolem 0-63 o funkcji ochrony systemu przyrodniczego miasta. Kolegium stwierdziło dalej - w oparciu o załącznik do wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na wycięcie drzew: "Projekt gospodarki istniejąca zielenią" - że drzewa oznaczone nr 7, 8, 9, 10, 12 i 14 usytuowane były z pewnością na obszarze 0-63; co oznacza, że konieczne było ustalenie opłaty za ich wycięcie i to w wysokości podwyższonej. Ewentualne wątpliwości w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy do usunięcia ostatecznej decyzji administracyjnej.
Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez E. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. ([...]) utrzymało w mocy swoje pierwsze rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2014r. Omówiło szczególny charakter postępowania nieważnościowego i poczyniło ustalenia co do położenia spornych działek. W konsekwencji stwierdziło, że przedmiotowe drzewa podlegające wycięciu nie wyrosły na części nieruchomości przeznaczonej na cele budowlane, lecz znajdowały się na części oznaczonej w planie z 1992r. symbolem 0-63 określonym jako strefa ochrony systemu przyrodniczego miasta i nie ma do nich zastosowania art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. S.
Wskazała, że Kolegium nie wzięło pod uwagę szeregu dokumentów znajdujących się w aktach:
- zaświadczenia nr [...] wydanego w dniu [...] czerwca 2004r. przez Delegaturę Biura Naczelnego Architekta miasta W., z którego wynika, iż zgodnie z planem miejscowym z dnia [...] września 1992r. część zachodnia działek skarżącej była położona w obszarze MU-25 o funkcjach mieszkaniowo-usługowych, a wschodnia (wzdłuż korony Skarpy W.) była położona w obszarze 0-63 o funkcji ochrony systemu przyrodniczego miasta,
- pisma Naczelnika Wydziału Polityki Przestrzennej Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu miasta W. z dnia 7 stycznia 2014r., w którym odmówił ustalenia granic poszczególnych obszarów funkcjonalnych w planie miejscowym z 1992r,
- decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. zezwalającej na wycięcie drzew rosnących na działkach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działek skarżącej w analogicznym stanie faktycznym.
Skarżąca potwierdza, że ustalenie granic obszaru 0-63 nie powinno budzić wątpliwości i jej zdaniem wskazane dokumenty potwierdzają bezspornie ten obszar. Twierdzi, że Kolegium przyjęło błędnie ustalenie nr 13 do planu miejscowego z [...] lipca 2001 r., tymczasem należało przyjąć stan według planu z 1992r. Twierdzi, że powinno być wzięte pod uwagę ustalenie nr 3 z planu z 1992r., które nie przesądzało o przeznaczeniu terenu pod zieleń (str. 5 skargi).
Podnosi, że błędnie Kolegium przyjęło, że bez znaczenia dla sprawy miało wydanie przez WSA w Warszawie wyroku z dnia 13 czerwca 2013r. (sygn. akt IV SA/Wa 520/12) stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie ustaleń dla obydwu działek nr [...] i [...].
Twierdzi, że sporne drzewa znajdowały się na obszarze MU-25, nie zaś jak wywiodło Kolegium na obszarze 0-63.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014r, poz. 1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r.( poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przywołanych wyżej przepisów. Przede wszystkim w niniejszej sprawie mają znaczenie dwie okoliczności. Pierwszą z nich jest tryb w jakim została podjęta zaskarżona decyzja, drugą natomiast fakt, że w sprawie wypowiadał się już sąd administracyjny. Art. 153 p.p.s.a. stanowi, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie determinowała okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie zapad już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 maja 2013r, (sygn. akt IV SA/Wa 2833/12). Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu w sprawie wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Nadto sformułowanie; iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd, oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną Istotnej zmianie przepisy. Przywołany wyrok WSA zapadły w niniejszej sprawie nie tyle zawiera ocenę prawną zastosowanych przepisów prawa, co w pierwszej kolejności zleca przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, aby w oparciu o jego wynik dokonać oceny decyzji zezwalającej na wycięcie oraz ustalającej opłatę za usunięcie owych spornych 6 drzew w kontekście przepisu art. 86 ust 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2013r, poz. 627 ze zm.), dalej także jako ustawa. Bowiem - zdaniem poprzednio orzekającego Sądu - nie tyle sporna jest wykładnia zastosowanych przepisów prawa materialnego, co naruszono przepisy procesowe, gdyż konieczne było dokonanie dodatkowych ustaleń faktycznych co do położenia działek, na których rosły wycięte drzewa w stosunku do wydzieleń przewidzianych w planie miejscowym z 1992r. Objęcie bowiem tych działek obszarem, który został przewidziany pod budownictwo mieszkaniowe mogłoby spowodować, że przy ustalaniu opłaty za wycięcie tych drzew miałby zastosowanie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy. Przepis ten stanowi, że nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w planie na cele budowlane. Postępowanie uzupełniające dowodowe zostało przeprowadzone - co do położenia działek odnośnie obszarów opisanych w planie miejscowym z 1992r.: MU-25 i 0-63. Wskazanie sądu odnośnie kierunku dalszego postępowania celem ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy zostało zrealizowane zatem zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z 23 maja 2013r.
W konsekwencji zasadnicza w sprawie okoliczność, która mogłaby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji tj. naruszenie art. 153 p.p.s.a. nie miała miejsca. Organ nadzoru bowiem zastosował się do wskazówek sądu administracyjnego, choć wyniki tego postępowania, trafnie zresztą, nie wpłynęły na zmianę podjętego poprzednio rozstrzygnięcia o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie ustalenia opłaty za wycięcie drzew. Spór w istocie sprowadza się do tego, że skarżąca uzyska zgodę na wycięcie drzew, lecz bez konsekwencji o charakterze fiskalnym. Co do zasady bowiem nie kwestionuje ona zgody na wycięcie drzew, lecz oczekuje, że nie zostanie od niej pobrana opłata z tego tytułu, a tym bardziej opłata podwyższona.
Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca po uzyskaniu decyzji zezwalającej na wycięcie (odbiór osobisty) nie złożyła odwołania od niej. W ten sposób decyzja ta stała się ostateczna, a skarżąca dokonała wycięcia owych drzew. Natychmiast potem (wniosek o stwierdzenie nieważności datowany jest na 15 czerwca 2012r.) skarżąca uruchomiła tryb nadzwyczajny podnosząc te wszystkie podstawy, które zdaniem sądu orzekającego winna złożyć w odwołaniu od decyzji zezwalającej na wycięcie. Rezygnacja natomiast ze zwykłego trybu odwoławczego miała ten skutek, że organ nie był władny prowadzić nowego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do wyjaśnienia istoty sprawy, lecz jego zadaniem było skontrolowanie decyzji wydanej w trybie zwykłym, czy - w oparciu o stan sprawy i informacje zarówno wskazane przez stronę, jak i uzyskane przez organ - możliwe i zasadne było wydanie decyzji takiej treści. Tymczasem skarżąca oczekuje, że w trybie nieważnościowym uzyska taki kierunek postępowania, który jest zastrzeżony dla postępowania zwykłego.
Organ stosując się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2013r. (sygn. akt 2833/112) uzyskał informację zawartą w piśmie z dnia 7 stycznia 2014r. (str 6 decyzji SKO z dnia [...] marca 2014r), w oparciu o którą trafnie przyjął, że precyzyjne ustalenie w jakim dokładnie obszarze znajdowało się każde z drzew objętych zezwoleniem nie jest możliwe. Jedynie orientacyjnie wiadomo, że w przeważającej części działki skarżącej znajdowały się w obszarze 0-63, w pozostałej części natomiast w obszarze, który jest pożądany przez skarżącą tj. obszarze MU-25. Gdyby bowiem w sposób oczywisty - w oparciu przede wszystkim o dokumenty i informacje stanowiące materiał dowodowy przed organem zezwalającym na wycięcie j- wynikał zasięg omawianych działek i w sposób ewidentny wynikałoby, że drzewa zostały posadzone lub posiały się na terenie stanowiącym obszar MU - 25, czyli przeznaczonym pod budownictwo, wówczas istniałyby przesłanki do konkluzji, że organ w sposób oczywisty naruszył prawo poprzez zaniechanie zastosowania art. 86 ust. 1 pkt 7) ustawy o ochronie przyrody. Tymczasem analiza akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji Zarządu [...] [...] z dnia [...] maja 2012r. prowadzi do wniosku, że nie było tam żadnych informacji lub przesłanek pozwalających na zastosowanie cytowanego przepisu prawa materialnego. Skarżąca składając tryb weryfikacji takiej decyzji i zgłosić w toku tego postępowania w zasadzie wszystkie te okoliczności, które obecnie podnosi (za wyjątkiem stwierdzenia nieważności planu miejscowego z 2011 r. wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2013r.). W szczególności złożyć opinię o wieku wyciętych drzew i dacie ich zasadzenia, aby wykazać podstawy do zwolnienia z opłaty. W postępowaniu zwykłym możliwe także byłoby przeprowadzenie dodatkowych dowodów w celu zlokalizowania w jakim obszarze przewidzianym przez plan z 1992r. znajdowały się działki skarżącej i w jakim konkretnie miejscu tych obszarów znajdowały się wycięte drzewa. Tymczasem jak słusznie podało Kolegium, ewentualne wątpliwości w tym zakresie nie mogą stanowić podstawy do usunięcia z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna ostateczna podlega bowiem szczególnej ochronie prawnej, a stwierdzenie jej nieważności jest czynnością nadzwyczajną. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują bowiem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nié wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za: rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3 poz. 36).
Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela poglądy wyrażone w wyrokach NSA z dnia 4 grudnia 1986 r. (sygn. akt IV SA 716/86), że: "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją", z 29 czerwca 1987 r. (sygn. akt II SA 2145/86), że "cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Nié chodzi tu bowiem o wykładnię prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny", a także w wyroku z 21 października 1992 r. (sygn. akt V SA 86/92, publ. NSA 1993 r., nr 1, poz. 23), w którym Sąd wyraził pogląd iż: "rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156. § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa", patrz też np. wyrok NSA z 6 lutego 2006r., sygn. akt I FSK 439/05, OSP z 2007 r. Nr 9, poz. 100, oraz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego System Informacji Prawnej Lex 2012.
W rozpatrywanej sprawie nie występują wyżej opisane procedury i ewentualne skutki, które wskazywałyby, że poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę doszło do rażącego naruszenia prawa tj. wskazywanego art. 86 ust. 1 pkt 7) ustawy o ochronie przyrody. Organ wydając tę decyzję nie miał żadnych przesłanek, aby upatrywać podstaw do odstąpienia od opłaty. Dysponował wystarczającym materiałem do wydania zgody na wycięcie, co generalnie wiąże się z obowiązkiem naliczenia opłaty (art. 84 ust. 1 ustawy), natomiast ewentualne odstąpienie od opłaty z przyczyny podanej przez skarżącą w ogóle nie było przedmiotem rozważań organu wydającego zezwolenie. E. S. nie wnosiła przed rozstrzygnięciem w sprawie zezwolenia na wycięcie o odstąpienie od naliczenia opłaty, a po wydaniu decyzji zezwalającej nie kwestionowała jej w tym zakresie w trybie odwoławczym.
Poza tym wszystkim jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty w kontekście okoliczności sprawy, w której do naruszenia prawa doszło (vide wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2014r. sygn. akt I OSK 2075/14). Ponadto w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami, enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. (vide wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013r. sygn. akt I OSK 822/11). Zatem zasadnicze znaczenie ma analiza postępowania zarówno organu, jak również czynności procesowych samej strony w postępowaniu zwykłym. Zwłaszcza ta ostatnia kwestia ma znaczenie w tego rodzaju sprawach, gdzie to strona przedkłada te wszystkie dane, które pozwalają na uzyskanie zamierzonego skutku. Skoro w żaden sposób nie wynika z tych akt (postępowania zwykłego), że organ mógł dysponować wiedzą, że opłata nie powinna zostać naliczona - nie istnieje możliwość oceny postępowania organu jako oczywiście naruszającego normę art. 86 ust. 1 pkt 7i ustawy. Ponadto jak podnosi się w orzecznictwie, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Stąd w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych (vide wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014r. sygn. akt II GSK 1617/12).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem w nowej sprawie, w której organ administracji nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji. Oznacza to, że w niniejszym postępowaniu organ nie jest uprawniony do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie, czy w istocie wystąpiły warunki do zwolnienia spornych drzew z naliczenia opłaty za ich wycięcie. Ustalił natomiast, zgodnie ze wskazówkami wyroku sądu administracyjnego zapadłego w niniejszej sprawie, że nie jest możliwe precyzyjne zlokalizowanie terenu zasięgu obszaru M-25 z planu miejscowego z 1992r., która to okoliczność ewentualnie powodowałaby wyczerpanie dyspozycji art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody. Dalsze prowadzenie postępowania wyjaśniającego godziłoby w charakter postępowania nieważnościowego, zdefiniowany w przytoczonym powyżej orzecznictwie NSA. Możliwość takich ustaleń - co do położenia wyciętych drzew w obszarze MU-25 - była dopuszczalna i możliwa w postępowaniu zwykłym. Natomiast z materiału przedłożonego przez zainteresowaną w postępowaniu o wydanie zgody na wycięcie drzew oraz informacji posiadanych przez organ nie wynikało, aby ustalony stan faktyczny wymagał zastosowania dyspozycji art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody.
W kwestii podnoszonej przez skarżącą, że wydano decyzję zezwalającą na wycięcie drzew posadowionych na działkach sąsiednich położonych w tym samym pasie gruntu co działki skarżącej (o szerokości 50 m biegnącym wzdłuż korony Skarpy W.) Sąd stwierdza, co następuje. Wydana w dniu [...] sierpnia 2011r. przez Prezydenta Miasta W. decyzja nr [...] zezwalająca na wycięcie drzew rosnących na działkach położonych w bezpośrednim sąsiedztwie działek skarżącej jest ostateczna i weszła do obrotu prawnego. Sąd nie kwestionuje wynikających z niej ustaleń oraz nabytych przez jej strony uprawnień. Natomiast ustalenia, które wynikają z tej decyzji wiązałyby się z ponownym przeprowadzeniem postępowania dowodowego w niniejszym postępowaniu nieważnościowym i dokonaniem nowych ustaleń. Jak już wyżej wywiedziono - taki zabieg nie jest dopuszczalny w postępowaniu nieważnościowym. Nie było natomiast żadnych przeszkód, aby skarżąca podnosiła te kwestie w odwołaniu od decyzji zezwalającej na wycięcie spornych drzew.
W kwestii zaświadczenia nr [...] wydanego w dniu [...] czerwca 2004r., z którego wynika, że część zachodnia działek skarżącej była położona w obszarze MU- 25 o funkcjach mieszkaniowo-usługowych, a wschodnia (wzdłuż korony Skarpy W.) była położona w obszarze 0-63 o funkcji ochrony systemu przyrodniczego miasta to w żaden sposób nie wpływa ono na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim potwierdza ono orientacyjny zasięg obszarów planu miejscowego z 1992r, na co zwróciło uwagę Kolegium stwierdzając, że niemożność precyzyjnego ustalenia zasadniczych faktów nie może skutkować nieważnością decyzji administracyjnej. Tymczasem zastosowanie zwolnienia z naliczenia opłaty musi mieć oparcie w nie budzącym żadnych wątpliwości stanie faktycznym. Jest to bowiem wyjątek od generalnej zasady pobierania opłat z tytułu wycięcia drzew i musi być interpretowany zaważająco, również w zakresie stanu faktycznego. Stan ten musi być precyzyjnie ustalony. O ile zatem uzasadnione byłoby dokładne ustalanie zasięgu obszarów planu z 1992r. w postępowaniu zwykłym poprzez dodatkowe dowody celem wyjaśnienia w jakim dokładnie obszarze znajdowały się wycięte drzewa, o tyle nie jest to dopuszczalne w postępowaniu nieważnościowym.
Faktem jest, że pewne rozważania i przytoczone przez Kolegium dokumenty nie mogły mieć znaczenia dla sprawy, a wręcz błędnie zostały przywołane. Jednak nie zmienia to istoty samego rozstrzygnięcia. Niezależnie bowiem od pewnych wadliwości uzasadnienia nie było możliwe dokonywanie nowych ustaleń faktycznych, zastępujących te ustalenia, które legły u podstaw wydania decyzji Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] maja 2012r.
Nie ma żadnego znaczenia i przełożenia na sprawę kwestia stwierdzenia nieważności przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013r. (sygn. akt IV SA/Wa 520/12) uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie ustaleń dla obydwu działek nr [...] i [...]. Jak wynika z uzasadnienia decyzji zezwalającej na wycięcie drzew organ jako podstawę naliczenia opłaty podwyższonej o 100% (art. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody) przywołał ustalenia planu miejscowego uchwalonego uchwałą Rady Miasta W. z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...]. Wskazano, że drzewa rosną na terenie oznaczonym w tym planie: 19.ZP, dla którego plan ustala przeznaczenie podstawowe - zieleń urządzona. Z tego względu została zastosowana stawka podwyższona. W chwili orzekania przez Zarząd [...] plan miejscowy z 2011 r. obowiązywał odnośnie działek skarżącej. Jego nieważność została bowiem stwierdzona dopiero [...] czerwca 2013r. Tym samym nie można czynić organowi zarzutu, że w sposób oczywiście wadliwy powołał się na obowiązujący w chwili wydawania decyzji plan miejscowy i z jego ustaleń wywiódł skutki dla własnego postępowania poprzez zastosowanie art. 85 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody i podwyższenie opłaty za wycięcie drzew. Okoliczność, że dopiero potem plan został w mającej znaczenie części usunięty z katalogu aktów prawnych obowiązujących, nie może rzutować na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. W chwili wydawania decyzji organ orzekał na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dacie rozstrzygania. Plan jako akt prawa miejscowego obowiązywał, choć skutek późniejszego wyroku rozciąga się na eliminację tego aktu od samego początku. Nie zmienia to jednak stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w chwili wydawania decyzji zezwalającej na wycięcie drzew.
Tym samym nie można twierdzić, że decyzja kontrolowana w niniejszym postępowaniu nadzorczym naruszyła w sposób oczywisty art. 85 ust. 5 ustawy poprzez jego zastosowanie. Decyzja w tym zakresie nie wywołuje również skutków nie do zaakceptowania zarówno pod kątem praworządności, jak i skutków społecznych i ekonomicznych. Skarżąca otrzymała bowiem zgodę na usunięcie owych drzew i natychmiast wycięła sporne drzewa aby jak najszybciej realizować inwestycję - jeszcze w czasie gdy obowiązywał plan miejscowy wyznaczający teren jej działek jako zieleni urządzonej.
Sąd nie neguje zasadności twierdzeń skarżącej, ani też ich nie potwierdza. Jedynie zwraca uwagę i to legło u podstaw wydanego wyroku, że te wszystkie dodatkowe ustalenia, których domaga się skarżąca, mogły mieć miejsce w postępowaniu zwykłym. Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazuje na szereg wątpliwości co do zakwalifikowania terenu, na którym rosły wycięte drzewa. Postępowanie nieważnościowe nie może jednak służyć rozwiązywaniu owych wątpliwości poprzez ponowne ustalanie stanu faktycznego sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło