IV SA/Wa 592/12

WyrokWSA w Warszawie2013-04-19

Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Jakub Linkowski, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, wydana w 1980 r., dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnym, w szczególności w kontekście błędnego określenia powierzchni gospodarstwa, braku kwalifikacji następców prawnych do jego przejęcia, niedoręczenia decyzji zmarłej współwłaścicielce oraz potencjalnego sfałszowania wniosku o przejęcie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Naczelnika Gminy O. z 1980 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Błędne określenie powierzchni gospodarstwa wynikało z nieuwzględnienia działki, która nie wchodziła w skład przejmowanego majątku, a nie z błędu w ustaleniu faktycznej powierzchni. Brak kwalifikacji następców prawnych do przejęcia gospodarstwa był prawidłowo ustalony, a zgon współwłaścicielki dwa dni po wydaniu decyzji, w konsekwencji niedoręczenia jej spadkobiercom, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, gdyż decyzja została wydana wobec osoby żyjącej, a ewentualne wady doręczenia mogły być podstawą do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. Zarzuty dotyczące sfałszowania dokumentów nie mogły być rozpatrywane w postępowaniu administracyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2012 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. z 1980 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące błędnego określenia powierzchni gospodarstwa, braku następców prawnych do jego przejęcia, niedoręczenia decyzji zmarłej współwłaścicielce oraz potencjalnego sfałszowania wniosku o przejęcie. Postępowanie administracyjne i sądowe w tej sprawie trwało od wielu lat, z licznymi uchyleniami decyzji i wyrokami sądów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. Z.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Naczelnik Gminy O. decyzją z [...] maja 1980r. - po rozpatrzeniu wniosku J. i J. D. o przejęcie gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi G., T.i Pr. - orzekł o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na własności i posiadanie gospodarstwa rolnego bez zabudowań położonego we wsi G. o powierzchni [...] ha, w mieście O. o powierzchni [...] ha, we wsi T. o powierzchni [...] ha i we wsi P. o powierzchni [...] ha oraz zatrzymaniu przez właścicieli prawa dożywotniego użytkowania działki o powierzchni [...] ha oznaczonej numerem [...], położonej we wsi G. M. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z [...] sierpnia 2000r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. W odwołaniu od powyższej decyzji M.Z. stwierdziła, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest szeregiem wad. Zdaniem odwołującej się cały obszar gospodarstwa wynosił [...] ha, zaś od tego należało odjąć działkę o powierzchni [...] ha, którą odwołująca się otrzymała, zatem do ewentualnego przejęcia winien pozostać obszar o powierzchni [...] ha. Tymczasem organ faktycznie nie ustalił obszaru przejętego gospodarstwa. Natomiast z decyzji wynika, iż działka o powierzchni [...] ha została przejęta na rzecz Skarbu Państwa, co też potwierdził Urząd Gminy w O. w piśmie z 2 marca 2000r., nr [...], zaś działka o powierzchni [...] została zakupiona od Państ\iva przez stronę odwołującą się po śmierci ojca - J. D. Odwołująca się zaprzeczyła również twierdzeniom ówczesnego organu, zwartym w decyzji, jakoby gospodarstwo nie uległo obniżeniu w ostatnich pięciu latach przed przejęciem. Wadą też było stwierdzenie, że wnioskodawcy o przejęcie nie posiadali żadnego prawnego następcy, w sytuacji gdy mieli dwie córki, a organ stwierdził, że nie posiadały uprawnień do prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zdaniem strony wniosek o przejęcie został napisany przez osobę, która nie znała stanu faktycznego. Zaś doręczenie decyzji J.D. nastąpiło po śmierci J.D., która zmarła 9 maja 1980r., zatem obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania spadkowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] października 2002r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 marca 2004r, (sygn. akt IV SA 4221/03) uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2002r. Wskazał, iż Minister uchylając decyzję Wojewody [...] i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: K.p.a.), albowiem jeżeli miał jakiekolwiek wątpliwości mógł w trybie art. 136 K.p.a. przeprowadzić postępowanie uzupełniające i wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., a nie wydawać decyzji kasacyjnej. Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., tym bardziej, iż z uwagi na brak pełnej dokumentacji dotyczącej wydania decyzji z 7 maja 1980r. należało dokonać wnikliwej oceny decyzji, o której wzruszenie w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wniesiono. Zatem dopiero wnikliwa ocena zebranego materiału dowodowego pozwoli organowi drugiej instancji wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Nadto wskazano, iż w zaskarżonej decyzji pojawiło się stwierdzenie, że wada decyzji z [...] maja 1980r. "nie jest to nieistotna wada", zatem niezrozumiałym jest przedstawienie w uzasadnieniu decyzji istotnych wad i niewyjaśnienie tej problematyki w kierunku, czy jest to wada dająca podstawę do zastosowania dyspozycji art. 156 K.p.a. Należy też mieć na uwadze postępowanie po wydaniu decyzji z uwagi na zgon przekazującej gospodarstwo rolne J. D. dwa dni po wydaniu decyzji oraz jej długotrwałą wcześniejszą chorobę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w następstwie uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji organu drugiej instancji, rozpatrując powtórnie odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2000r. - decyzją z [...] maja 2005r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. nie był Wojewoda [...], ale Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2006r. (sygn. akt IV SA/Wa 1475/05) uchylił powyższą decyzję. Sąd stwierdził, iż błędnie przyjęto, że organem właściwym do orzekania w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym winno być Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Decyzją z [...] lipca 2006r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2000r. Wskazał, że rozpoznając ponownie odwołanie M. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2000r. związany był oceną prawną wskazaną w powyższych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po rozpoznaniu skargi M.Z. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 kwietnia 2007r. (sygn. akt IV SA/Wa 1849/06) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślił, iż związany jest poprzednio wydanymi wyrokami. Przesądził zatem niejako, iż brak jest podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wskazał, że decyzja narusza art. 153 P.p.s.a. W opinii Sądu, Minister nie zastosował się do wskazań oraz oceny prawnej wyrażonych w wyrokach z 3 marca 2004r. oraz 11 stycznia 2006r. Nie ustalił w szczególności wpływu na kontrolę decyzji z [...] maja 1980r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. postępowania po jej wydaniu, a zatem tego czy decyzja ta mogła stać się ostateczna z uwagi na zgon J. D. w dwa dni po jej wydaniu oraz niedoręczenia tej decyzji spadkobiercom zmarłej. Sąd wskazał, że Minister winien jeszcze raz dokonać oceny wad decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. pod kątem stwierdzenia jej nieważności, odnosząc się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu i oceniając, czy decyzja ta może pozostać w obrocie prawnym pomimo jej niedoręczenia zmarłej J. D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] kwietnia 2008r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2000r. M. Z. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2008r. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 856/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. Z. reprezentowanej przez pełnomocnika A. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2000r. (znak: [...]) orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Minister ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1980r. Pismem z dnia 20 lutego 2012 r. M. Z. reprezentowana przez pełnomocnika A. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwestionując wydane w sprawie rozstrzygnięcia, zarzucając organom prowadzącym postępowanie administracyjne brak rzetelności i obiektywizmu. Skarżąca zakwestionowała również fakt uznania za strony postępowania aktualnych właścicieli przejętego na rzecz państwa gospodarstwa. W toku postępowania sądowego strona składała pisma procesowe podtrzymując stanowisko w sprawie i załączając dokumenty je potwierdzające. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej w skrócie: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sycznia 2012r. nie narusza prawa. Po raz kolejny podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego winno być przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym, w tym wypadku decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r., którą orzeczono o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi G., T.i w mieście O. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a., toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym należy pamiętać, iż ewentualne zaistnienie wad ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydawania kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji. Ponadto podkreślenia wymaga, iż zaskarżona decyzja jest wynikiem ponownego rozpatrzenia sprawy po wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 marca 2004r., sygn. akt IV SA/Wa 4221/03, z 6 kwietnia 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 1849/06 oraz z dnia 11 grudnia 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 856/08. Powyższe oznacza, iż organ administracji rozpoznający sprawę po wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylających ww decyzje - stosownie do art. 153 P.p.s.a. - był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tychże orzeczeniach. Związanie to odnosi się także do Sądu orzekającego obecnie w sprawie. W ostatnim wydanym w sprawie wyroku z dnia 11 grudnia 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 856/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podsumowując zapadłe w sprawie orzeczenia wskazał, iż Minister Rolnictwa Rozwoju Wsi ponownie rozpoznając sprawę rozważy przesłanki nieważnościowe wobec decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. Odniesie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu, nawet do tej części zarzutów, do których się odniósł, niemniej jednak uczynił to w sposób niewyczerpujący, a nawet mijający się z prawdą Nadto oceni właściwie, czy decyzja z dnia [...] maja 1980r. może pozostać w obrocie prawnym pomimo jej niedoręczenia zmarłej J. D. Innymi słowy czy zgon J.D. dwa dni po wydaniu decyzji, w konsekwencji niedoręczenie tej decyzji jej spadkobiercom, mogą świadczyć o rażącym naruszeniu prawa stanowiącym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa. Orzekający ponownie w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. realizując przy tym wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2008r. Podstawę materialnoprawną ocenianej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1980r. stanowił art. 52 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin. Zgodnie z treścią art. 45 ww. ustawy przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa za emeryturę mogło nastąpić na wniosek rolnika w razie braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia. Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego większość dokumentacji dotyczącej przejętego gospodarstwa uległa zniszczeniu. Z kolei z analizy zachowanych dokumentów wynika, że J. i J. D. wystąpili 29 kwietnia 1980r. z wnioskiem o przekazanie gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha na rzecz Skarbu Państwa. W chwili przejęcia gospodarstwa J. D. miał 73 lata, J. D. zaś miała 72 lata, obydwoje więc osiągnęli wymagany wiek emerytalny (65 lat dla mężczyzny oraz 60 lat dla kobiety). Nie posiadali także następcy prawnego, któremu mogliby przekazać gospodarstwo rolne, gdyż ich dwie córki pracowały zawodowo poza rolnictwem i nie posiadały uprawnień do objęcia gospodarstwa rolnego. Decyzją z [...] czerwca 1980r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przyznał J. i J. D. prawo do emerytury. J. D. świadczenia przyznano za okres od 4 czerwca 1980r. do 29 lipca 1980r., a J. D. pobierał świadczenia emerytalne do 31 listopada 1990r. Główny zarzut skarżącej pod adresem wydanej decyzji Naczelnika Gminy O. z [...] maja 1980r. dotyczył błędnej powierzchni gospodarstwa. Jak wynika 2 treści decyzji Naczelnika Gminy O. z dnia [...] maja 1980r. wskazano w niej, iż łączna powierzchnia tego gospodarstwa wynosiła [...] ha. Tymczasem ze zsumowania określonych w tej decyzji powierzchni poszczególnych nieruchomości wchodzących w skład przedmiotowego gospodarstwa położonych w G. ([...] ha), T. ([...] ha), P. ([...] ha) oraz O. ([...] ha) wynika, iż powierzchnia ta wynosiła w rzeczywistości [...] ha. W ocenie Sądu Minister zasadnie jednak uznał, iż wskazana rozbieżność nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy, albowiem jest wynikiem uwzględnienia w odniesieniu do nieruchomości położonej w G. działki ewidencyjnej o numerze [...] ([...] ha), która w chwili wydania zakwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy O. nie wchodziła w skład przejętego gospodarstwa. Powyższe wynika z pisma Starostwa Powiatowego w O. z dnia [...] marca 2000r. skierowanego do Wojewody [...] (Nr [...]) w którym znalazło się stwierdzenie, iż przejęta nieruchomość położona w G. obejmowała działki o numerach: [...],[...],[...] oraz [...] o łącznej powierzchni [...] ha (a zatem o [...] ha mniej aniżeli powierzchnia wskazana w tym zakresie w decyzji Naczelnika). Ponadto Minister zwrócił uwagę, iż zgodnie z aktualnym odpisem księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla wskazanej wyżej nieruchomości obejmującej działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, jako właścicielka tego gruntu cały czas figuruje M. Z., która nabyła jego własność na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia [...] stycznia 1980r. (Nr [...]). Zdaniem Sądu zgodzić należy się z organem, iż z powyższych ustaleń wynika więc, iż decyzja z dnia [...] maja 1980r. nie obejmowała w rzeczywistości działki o numerze [...] a zatem faktyczna powierzchnia przejętego gospodarstwa wynosiła [...] ha (czyli wartość wskazaną w rozstrzygnięciu decyzji Naczelnika). Wobec powyższego określenie w dalszej części decyzji powierzchni nieruchomości we wsi G. na poziomie [...] ha należy poczytywać za błąd, który jednak nie miał wpływu na wynik postępowania. Kolejny zarzut dotyczył ustalenia w decyzji Naczelnika, iż wartość przejętego gospodarstwa nie uległa obniżeniu w ostatnich pięciu latach jego prowadzenia przed przekazaniem go Państwu. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 października 1977r., przyznanie rolnikowi emerytury uzależnione było między innymi od warunku, iż wartość przekazywanego przezeń gospodarstwa nie uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat jego prowadzenia przed przekazaniem. Na kwestię tę zwrócił uwagę już w poprzednim wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, podkreślając, iż warunkiem do przejęcia gospodarstwa rolnego przez Państwo było złożenie wniosku przez rolnika o przejęcie w przypadku braku następców lub gdy następca nie spełniał warunków do przejęcia gospodarstwa rolnego albo odmówił jego przejęcia. Natomiast kwestia dotycząca oceny, czy wartość przekazanego gospodarstwa rolnego nie uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat prowadzenia tego gospodarstwa przed przekazaniem - w ocenie Sądu - była badana w momencie ubiegania się przez rolnika o świadczenie emerytalne, jako że stanowiła ona jeden z warunków, od spełnienia którego zależało przyznanie emerytury. Powyższa kwestia pozostaje więc bez wpływu na ważności decyzji z [...] maja 1980r, Skarżąca zarzucała również w toku postępowania, iż brak był podstaw do wydania decyzji przez Naczelnika Gminy, iż albowiem małżonkowie D. posiadali zstępnych jak również innych krewnych, którzy byli rolnikami i "chętnie przejęliby gospodarstwo rolne". Zgodnie z przepisami warunkiem przejęcia gospodarstwa było ustalenie, iż właściciele przejmowanego gospodarstwa nie posiadali następcy prawnego, który spełniałby warunki do objęcia tegoż gospodarstwa, dlatego zmuszeni byli do przekazania go Państwu. Zgodnie z treścią art. 75 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 października 1977r. - przez następcę należało rozumieć zstępnych, rodzeństwo i dzieci rodzeństwa rolnika oraz jego pasierbów i wychowanków, którzy posiadają kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, nie przekroczyli 55 lat życia i nie są inwalidami I lub II grupy. Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż pojęcie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego nie zostało na gruncie ustawy z dnia 27 października 1977r. sprecyzowane. W orzecznictwie wskazuje się w tym kontekście, iż warunek posiadania kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego, który pojawia się w art. 75 ust. 1 pkt 2 należy utożsamiać z analogicznym pojęciem funkcjonującym w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1964r. sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (takie stanowisko zajął między innymi Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 21 października 1982r. - sygn. akt: III CZP 30/82). Przepis ten - w brzmieniu aktualnym na dzień wydania kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy O.- stanowił, iż dowodem stwierdzającym posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez nabywcę lub spadkobiercę nieruchomości rolnej było świadectwo ukończenia szkoły rolniczej lub przysposobienia rolniczego. W niniejszej sprawie brak jednak w aktach dokumentów o których mowa powyżej - potwierdzających posiadanie kwalifikacji do prowadzenia gospodarstwa po stronie którejś z osób wskazanych przez M. Z. jako potencjalnych następców po małżeństwie D. Z tego względu powyższy zarzut ten nie mógł stanowić podstawy do stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. W ocenie Sądu organ zasadnie przyjął, iż podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy nie mogła również stanowić okoliczność, iż J.D. zmarła 2 dni po jej wydaniu. Istotne w sprawie jest, iż w dacie wydawania decyzji Naczelnika Gminy J. D. żyła, a zatem decyzja skierowana została do osoby żyjącej. Ponieważ w aktach niniejszego postępowania nie zachował się dowód doręczenia tej osobie decyzji Naczelnika, kwestii doręczenia nie da się ustalić w sposób jednoznaczny. Przyjmując jednak, iż w dacie doręczenia decyzji J. D. już nie żyła, istniały podstawy do doręczenia tej decyzji jej następcom prawnym. Jeżeli ich pominięto, istniała podstawa do złożenia wniosku o wznowienia postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 4 K.p.a, a nie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy. Decyzja doręczona została J. D., a zatem weszła do obrotu prawnego. Wobec powyższego zdaniem Sądu stwierdzić należy, iż zgon J. D. dwa dni po wydaniu decyzji, w konsekwencji niedoręczenie tej decyzji jej spadkobiercom, nie może świadczyć o rażącym naruszeniu prawa stanowiącym podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa. W ocenie Sądu wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mogły mieć także zarzuty dotyczącego sfałszowania wniosku małżonków D. z dnia 29 kwietnia 1980r. o przekazanie gospodarstwa rolnego oraz sfałszowania i niszczenia innych dokumentów w toku postępowania administracyjnego. Należy bowiem podkreślić, iż skarżąca nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów, a zagadnienia związane z fałszowaniem dokumentów stanowią materię leżącą w wyłącznej kompetencji prokuratury i sądów powszechnych. Podejrzenia skarżącej nie mogły stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy O. decyzji z dnia [...] maja 1980 r. W ocenie Sądu stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w dacie wydania przez Naczelnika Gminy O. decyzji z dnia [...] maja 1980 r. nie daje zatem podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Niezależnie od powyższego zauważyć należy iż J. D. pobierał przyznane mu świadczenie emerytalne do 31 listopada 1990 r. i nigdy nie kwestionował decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło