IV SA/Wa 65/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu w 29 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. M. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej prawnej udzielonej w postępowaniu przed sądem I instancji w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania postanawia: - odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Referendarz sądowy postanowieniem z 29 października 2015 r. sygn. akt IV SO/Wa 50/15 zwolnił skarżącą od kosztów sadowych i ustanowił dla J. L. adwokata z urzędu. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pismem z dnia 18 listopada 2015 r. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącej adwokata M. M.. W dniu 4 grudnia 2015 r. ustanowiona z urzędu pełnomocnik skarżącej wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – za pośrednictwem organu – skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania. W skardze zawarła wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 marca 2016 r. odrzucił tę skargę z uwagi na to, że została wniesiona z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, o którym mowa w art. 250 p.p.s.a., otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). W świetle powyższego, stwierdzić należy, że przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia nie może odbywać się mechaniczne, lecz poprzedzone być musi oceną okoliczności faktycznych konkretnej sprawy w celu ustalenia, czy podjęte przez niego czynności stanowią faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej. Referendarz sądowy bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych. Referendarz sądowy, kierując się tymi wskazówkami, stwierdził, że czynności podjęte przez pełnomocnika z urzędu w ramach postępowania w pierwszej instancji nie można uznać za faktyczne udzielenie skarżącej pomocy prawnej. W niniejszej sprawie adwokat z urzędu w dniu 4 grudnia 2015 r. wniosła w imieniu skarżącej skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r. znak [...], która została doręczona skarżącej w dniu 18 września 2015 r., a więc po terminie. W ocenie referendarza sądowego, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie można zatem uznać, że podjęte przez wyznaczonego pełnomocnika czynności polegały na faktycznym (rzeczywistym) i profesjonalnym udzieleniu skarżącemu pomocy prawnej. Oznacza to, że brak jest podstaw do przyznania adwokatowi żądanego wynagrodzenia, gdyż nie można uznać, iż skarżącej została rzeczywiście udzielona pomoc prawna. Obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy bowiem pomocy faktycznie udzielonej. Ponadto strona, której zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona pomoc jest pomocą iluzoryczną (vide postanowienie SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CZ 69/07, publ. LEX nr 325665 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 221/14, postanowienie z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II OW 7/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Profesjonalnemu pełnomocnikowi nie przysługuje bowiem wynagrodzenie za zastępstwo wykonane na zasadzie prawa pomocy, jeżeli "pomoc" prawna została udzielona stronie z uchybieniem zasad staranności i profesjonalizmu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99 i z 10 grudnia 2001 r. sygn. akt I PKN 248/01, OSNAP z 2002 r. Nr 9, poz. 5, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2010 r. II FZ 143/10, Lex 643591 oraz M. Jagielski, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 250, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 813). Referendarz sądowy rozstrzygając wniosek o przyznanie kosztów musi więc mieć na uwadze, czy czynność, za którą pełnomocnik domaga się opłaty spełnia wszystkie elementy profesjonalizmu. Jeżeli pismo z powodu swoich wad nie wywołało żadnych skutków, to nie można przyjąć, że pomoc została zrealizowana (H. Knysiak-Molczyk, Komentarz do art. 250, [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 978-979). Mając na uwadze, że skarżącemu nie została udzielona faktyczna (rzeczywista) i profesjonalna pomoc prawna orzeczono odmowie przyznania wynagrodzenia na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 w związku z art. 250 § 1 powołanej ustawy.